მთავარიპოლიტიკა

ექვსეულის პლატფორმა ბარიერია რეგიონში დასავლეთის შეღწევის წინააღმდეგ. შაჰან განტაჰარიანის ახალი სტატია

27 სექტემბრამდე ეუთოს მინსკის ჯგუფი იყო ერთადერთი ფორმატი, რომელშიც პოლარული გეოპოლიტიკური ძალები ერთობლივად ასრულებდნენ სამშვიდობო მისიას სამხრეთ კავკასიაში. რუსეთის ფედერაცია და შეერთებული შტატები, ევროკავშირის წარმომადგენელ საფრანგეთთან ერთად, ცდილობდნენ შეთანხმებების მიღწევას რეგიონში ინტერესების შეჯერების საკითხებზე.

ანკარა და თეირანი უკმაყოფილონი იყვნენ ამ მთავარი მოთამაშეების მონაწილეობით იმ ფაქტით, რომ ისინი ფორმატისა და პოლიტიკური ვაჭრობის მიღმა დარჩნენ. შემთხვევითი არ იყო, რომ ბაქო და ანკარა ყველაფრის გამო აკრიტიკებდნენ მინსკის ჯგუფის ეფექტურობას და ფორმატის შეცვლას სთავაზობდნენ. თეირანიც კი ხელიდან არ უშვებდა მომენტს შუამავლის როლის შესრულების მზადყოფნის გამოსახატავად.

ფაქტობრივად, მჯ ფორმატის გაყინვა განხორციელდა მოსკოვის მიერ. ომის დაწყებამდე განხილულ დოკუმენტებში შედიოდა სამშვიდობო მისიის განხორციელების ამოცანა. სამშვიდობო ძალების შემადგენლობის შესახებ საერთაშორისო თანხმობა არ ყოფილა. ბუნებრივია, მოსკოვს არ შეეძლო დაეშვა გაეროს ან ნატოს ძალების განლაგება მის მფლობელობად მიჩნეულ ტერიტორიაზე, ხოლო სანაცვლოდ დასავლეთი ხელს უშლიდა არცახში რუსეთის ძალების მოსვლას.

ახლა, როდესაც მოსკოვი ორმხრივი განცხადებით მიიწვიეს არცახის ტერიტორიაზე, ეს უკვე აშშ-სა და ევროკავშირის განდევნის ტოლფასია. მაგრამ ეს არ შეიძლებოდა ანკარის მწვანე შუქის გარეშე. ბაქოს მხოლოდ ანკარის ნებართვით შეეძლო  მოსკოვისთვის მიემართა და შეეთანხმებინა სამშვიდობო მისიის შესრულება.

ეს მეტყველებს რეგიონში დასავლეთის შეღწევის ბარიერზე, რომლის აშენებასაც ისინი ექვსთა პლატფორმით ცდილობენ. მოსკოვი, თეირანი და ანკარა, რომლებიც აშკარად სანქციებს ექვემდებარებიან, იმავე პლატფორმაზე აღმოჩნდნენ. თბილისისა და ერევნის მოცვის მცდელობით, შემოთავაზებულია ამ ბარიერის აშენება, ვაშინგტონისა და ბრიუსელის გარეთ დატოვებით. ექვსეულში მოცვის მოსკოვის თანხმობა გამოიწვევს ერევნის თანხმობას, განსაკუთრებით არსებულ პირობებში. პრობლემა არის თბილისის მიერთება. იმავე დღეს, ექვსიანის შექმნის შესახებ ანკარას მიერ გაჟღერებული წინადადების დღეს, საქართველოს პრეზიდენტმა წამოაყენა მშვიდობის კავკასიური პლატფორმის შექმნის იდეა. ეს შეიძლება ჩაითვალოს, როგორც ანკარის შეთავაზების უარყოფის მანევრირება და შესაძლოა შეიქმნას წმინდა კავკასიის რესპუბლიკების ერთობლივი პლატფორმა, თურქული ინიციატივა უარყოფილ იქნას კლასიკური ფორმულით ”შეთავაზების შეთავაზება”. ამ შემთხვევაში ჯერ კიდევ არ დაიხურება დასავლეთის ფანჯარა რეგიონში შესასვლელად, რაც საპირისპირო მიმართულებით ასახავს საქართველოს იზოლირებისკენ მიმავალ გზას.

მინსკის ჯგუფის ორი მესამედის ვიზიტი რეგიონში, არცახში შეხვედრის გაუქმება და უაზრო განცხადების გამოქვეყნება ამ ყველაფრის შემდეგ კიდევ უფრო დამაჯერებლად ხდის იმას, რომ ეუთოს თვალსაზრისით, მინსკის ჯგუფის ერთი მესამედი ორ მესამედს ებრძვის.

რა თქმა უნდა, ეს ყველაფერი არ გულისხმობს ეუთო-ს მჯ- ის ოფიციალურ დაშლას. მოლაპარაკებები განახლდება. თუმცა აქ არის დასაზუსტებელი პუნქტები. ერევანი მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში, როგორც არცახის უსაფრთხოების მთავარი გარანტი. როგორც ჩანს, ეს გარემოება ფორმალურია და, ფაქტობრივად, მოსკოვი არის ამ სტატუსის მფლობელი.

ექვსეულის მუშაობის შემთხვევაში,  ექვსეულის წევრებმა პრინციპით უნდა გადაწყვიტოს ერთმანეთს შორის არსებული პრობლემები. ექვსეულის ფორმატი კი გვახსენებს, რომ პრობლემები არ ეხება მხოლოდ სტეფანაკერტს და ბაქოს, არამედ ანკარასა და ერევანსაც.

შაჰან განტაჰარიანი

გაზეთ “აზდაკის” მთავარი რედაქტორი

ნახეთ მეტი
Back to top button