ანალიტიკამთავარი

ეუთოს მჯ “რეანიმაციის” მცდელობა. რა უნდა გააკეთოს საერთაშორისო სტრუქტურამ ახალ ვითარებაში?

არცახის მეორე ომის შემდეგ მოსაზრებები ეუთოს მისიის სამშვიდობო მისიის შესახებ განსხვავებულია. ექსპერტების ნაწილის აზრით, სტრუქტურამ აქტუალობა დაკარგა, სხვების აზრით, ახალ ვითარებაში სტრუქტურას ახალი მისია აქვს.

როგორია რუსული განწყობა ეუთო-ს მჯ- ის ფარგლებში მუშაობის გაგრძელებასა  და არცახის სტატუსის მოგვარების თაობაზე? ”რადიოლურმა” სცადა ამის გარკვევა რუსული ანალიტიკური წრეებიდან. რა მოხდება 5 წლის შემდეგ, თუ აზერბაიჯანი მოითხოვს რეგიონიდან სამშვიდობო ძალების გაყვანას? ამ კითხვაზე პასუხი მკაფიოდ წარმოუდგენიათ  მოსკოვში.

მოსკოვი ცდილობს ეუთოს მჯ-ის ფორმატის „რეანიმაციას“. რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ანდრეი რუდენკომ ისაუბრა არა თუ ფორმატის შეცვლაზე, არამედ უკვე არსებული ფორმატის მუშაობა გაგრძელების აუცილებლობის შესახებ.

ოფიციალური მოსკოვი, კონფლიქტის სრულად მოგვარებულად მიჩნეულ აზერბაიჯანული მიდგომის საწინააღმდეგოდ, ადასტურებს, რომ არცახის  კონფლიქტის პოლიტიკური მოგვარება ჯერ წინაა.

”ყოვლისმომცველი პოლიტიკური მოწესრიგების საკითხი, რომელიც ეკისრება მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარეებს ეუთოს ბუდაპეშტის სამიტის გადაწყვეტილებების შესაბამისად, კვლავ მოთხოვნადია. “სამეულს” აქვს ძლიერი საერთაშორისო მხარდაჭერა და შეიძლება სასარგებლო იყოს შემდგომი ნაბიჯების გადადგმაში, მათ შორის, სტატუსის საკითხებთან დაკავშირებით ურთიერთსასურველი მიდგომების შემუშავებაში. მაგრამ ფრთხილად, სიჩქარის გარეშე, როდესაც დრო მოვა”, – აღნიშნა ანდრეი რუდენკომ.

სააგენტო “ტასსთან” ინტერვიუში რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ არ აღნიშნა, როდის დადგება პრობლემის გადაჭრის დრო. ამ კითხვაზე პასუხი “რადიოლურმა” სცადა მიეღო რუსეთის ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტის თავმჯდომარისგან, პოლიტოლოგ ევგენი სატანოვსკისგან. რა მოხდება, თუ “ფრთხილად და აუჩქარებლად” თეზისი 5 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იმუშავებს? და ამ პერიოდის ბოლოს, აზერბაიჯანი, ხელმოწერილი სამმხრივი განცხადების დებულებების თანახმად, სამშვიდობოებისგან რეგიონის დატოვებას მოითხოვს?-  ვკითხეთ რუს პოლიტოლოგს.

 ”იქ რუსი სამშვიდობოები დგანან, არა? თუ 5 წელიწადში აზერბაიჯანი რუსეთისგან რამეს მოითხოვს, მოსკოვი და ბაქო ალბათ იპოვიან შეთანხმების მიღწევის ვარიანტს. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ 5 წლის შემდეგ რუსეთის ფედერაცია შესუსტდება იმ დონემდე, რომ შესაძლებელი გახდეს მისგან რაღაცის მოთხოვნა. სხვა საკითხია, რომ პრობლემები უნდა მოგვარდეს 5 წლის ვადის დასრულების მოლოდინის გარეშე”, – უპასუხა ანალიტიკოსმა.

რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის რუდენკოს სიტყვებში არსებობს მინიშნება მოსკოვის მიერ  წარმოდგენილ გადაწყვეტილებებზე: ”ამ პრინციპების უმეტესობა აისახა 2020 წლის 9 ნოემბრის განცხადებაში. საუბარია აზერბაიჯანისთვის მთიანი ყარაბაღის მიმდებარე რეგიონების დაბრუნებაზე, ლტოლვილთა დაბრუნებაზე, სომხეთისა და მთიანი ყარაბაღის დამაკავშირებელი დერეფნის დატოვებაზე, უსაფრთხოების უზრუნველყოფაზე, სამშვიდობო მისიაზე და რეგიონში ყველა ეკონომიკურ და სატრანსპორტო კავშირების განბლოკვაზე”.

თუმცა მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მოგვარება ბოლო პერიოდში გახდა რუსეთის ე.წ. “მონოპოლია”, მაგრამ აქვე ხაზგასმულია, რომ სწორედ ეუთოს მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარეებმა შეიმუშავეს და წარმოადგინეს კონფლიქტის მოგვარების პრინციპები და სწორედ ამიტომ ყარაბაღის კონფლიქტის საბოლოო პოლიტიკური მოგვარება სწორედ თანათავმჯდომარეებმა უნდა გადაჭრან.

ევგენი სატანოვსკი ამას არა როგორც პრობლემის მოგვარებისკენ გადადგმულ ნაბიჯად, არამედ უბრალოდ საერთაშორისო პრაქტიკაში მიღებულ “ჟესტად” მიიჩნევს. ეუთოს მჯ-ის შემდგომი მუშაობისგან მას მოლოდინი არ აქვს.

 ”ყველაფრის განხილვა შეიძლება შეუზღუდავ პერიოდში. ამისთვის ცხოვრობენ და მუშაობენ პოლიტიკოსები. ისინი განაწყენებულები არიან არა? , რომ მათ გარეშე გადაწყდა. დაე, ილაპარაკონ”, – ამბობს სატანოვსკი.

საერთაშორისო ფორმატის არაეფექტურად მიმჩნევ პოლიტოლოგს ჩვენ შევახსენეთ, რომ რუსეთიც მუშაობდა იმავე ფორმატში დაახლოებით 30 წლის განმავლობაში.

 ”30 წლის წინ რუსეთი განსხვავებული იყო, ვიდრე დღეს. მისი პრობლემებიც განსხვავებული იყო. რუსეთს არ ჰქონდა ბევრი რამ, რაც დღეს აქვს. დღეს რუსეთს შეუძლია იმოქმედოს მარტო, სწრაფად, ეფექტურად და ისეთი შედეგებით, რასაც ვერავინ მიაღწევს. ყარაბაღის კონფლიქტის შემთხვევაში კი, ვერავინ მიაღწევდა იმის ნახევარსაც კი, რაც რუსეთმა გააკეთა”, – აღნიშნა ანალიტიკოსმა.

უკვე გარკვეული დროა, საფრანგეთი ცდილობს გააქტიუროს ეუთოს მინსკის ჯგუფის ფორმატი. ამ მხარის ინიციატივით, სომხეთში შედგა საფრანგეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის შეხვედრა სომხეთის თავდაცვის მინისტრთან, აგრეთვე სომხეთისა და საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრების სატელეფონო საუბარი.

შეერთებული შტატების პოზიცია ამ საკითხთან დაკავშირებით ჯერ-ჯერობით ცნობილი არ არის, რადგან აშშ-ს ახლად არჩეული პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი ყარაბაღის კონფლიქტში ჯერ-ჯერობით აქტივობას არ იჩენს. მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ შეერთებულ შტატებში ეს საკითხი იგნორირებულია. შეიძლება ითქვას, რომ ისინი ჯერ ელოდებიან. დეკემბრის ბოლოს აშშ-ს კონგრესმა დაავალა აშშ-ს სპეცსამსახურებს სამ თვეში წერილობითი განმარტებები წარუდგინონ სომხეთისა და აზერბაიჯანის მთავრობებს შორის არსებული დაძაბულობის, მათ შორის მთიანი ყარაბაღის სტატუსის შესახებ. ეს ვადა იწურება თებერვლის ბოლოს. შეერთებული შტატების პოზიცია დამოკიდებული იქნება ამ ანგარიშის შედეგებზე.

სომხეთში არის წრეები, რომლებიც ფიქრობენ, რომ სტატუსის მოგვარების ლოგიკა უკვე შეიცვალა. მაგალითად, ამაზე საუბრობს პოლიტოლოგი არა პაპიანი.

”თუ ამ ომამდე არსებობდნენ ადამიანები, რომლებიც მხარს უჭერდნენ თვითგამორკვევის პრინციპს, დღეს არცახის თვითგამორკვევის პრინციპი აღარ მოქმედებს, რადგან აშკარაა, რომ ეთნიკური წმენდა თვითგამორკვევის შედეგიცაა. ძალზე ნათელია აზერბაიჯანული ლოგიკა: არ არსებობს სომეხი, არ არსებობს თვითგამორკვევის სუბიექტი. ეს ნაწილი, რა თქმა უნდა, დარჩა მხოლოდ რუსული სამხედრო ბაზისთვის, რომელმაც შეიძლება გარკვეული როლი შეასრულოს უახლოეს მომავალში, უფრო დიდი გეოპოლიტიკური ”თამაშების” დროს”.

რაც შეეხება ოფიციალურ ერევანს, ისინი ყოველთვის ითხოვდნენ ეუთო-ს მინსკის ჯგუფის ამჟამინდელი ფორმატის შენარჩუნებას  და არცახიოს კონფლიქტის მხოლოდ ამ გზით მოგვარების აუცილებლობას.

ნახეთ მეტი
Back to top button