მთავარიპოლიტიკა

ესტუკიანი: ”სომხეთმა კატეგორიულად უნდა უარყოს თურქეთის წინაპირობები საზღვრის გახსნის შესახებ”

24 აპრილის წინ Ermenihaber.am– მა სპეციალური ინტერვიუ მოამზადა თურქეთში გამოცემული Agos სომხური ორენოვანი კვირეულის  სომხური განყოფილების რედაქტორთან, სტამბოლის სომხური საზოგადოების ცნობილ საზოგადო მოღვაწესთან ბაგრატ ესტუკიანთან.

ინტერვიუში ესტუკიანმა  ყურადღება გაამახვილა თურქეთის პოლიტიკაზე სომხების გენოციდის მიმართ.

– რას შეიძლება ელოდოს სომხეთი თურქეთისგან 24 აპრილის ფსიქოლოგიურ ზღურბლზე?

– არცახის  ომის შემდეგ, თურქეთის პოლიტიკაში სომხეთთან ურთიერთობების ნორმალიზების მცდელობა არ შეიმჩნევა. თურქეთის მიერ სომხეთისთვის დაწესებული ემბარგო კვლავ გრძელდება. იმის გათვალისწინებით, რომ ომში მონაწილეობდა თურქეთის საბრძოლო პერსონალი, დამრტყმელი  დრონები და ჯიჰადისტური ჯგუფები ახლო აღმოსავლეთიდან (თურქეთის რედ.), სომხეთი თურქეთისგან აღარაფერს აღარ მოელის.

– ბოლოდროინდელი გეოპოლიტიკური და რეგიონალური მოვლენების გამო, შესაძლებელია თუ არა რაიმე ცვლილებები თურქეთის მაღალჩინოსნების რიტორიკაში?

– ბოლო წლების განმავლობაში თურქეთი ატარებს პოლიტიკას, რომელიც საფრთხეს უქმნის რეგიონის მთელ რიგ ქვეყნებს. არაერთი თურქი ანალიტიკოსი საზღვარგარეთ აღწერს ამ ექსპანსიონისტურ პოლიტიკას, როგორც “ნეო-ოსმალიზმს”. ბოლო 30 წლის განმავლობაში, თურქეთმა, რომლის მიზანია სომხეთის გამორიცხვა ყველა ძირითადი პროექტიდან, მათ შორის კასპიის ნავთობსადენის პროექტიდან, 2020წლის   10 ნოემბრის ხელშეკრულებით  ანკარას შესაძლებლობა მისცა დაამყაროს პირდაპირი კონტაქტები აზერბაიჯანთან. ამ ვითარებაში, თურქეთის რიტორიკის შეცვლა სომხეთის მიმართ  ეწინააღმდეგება საშინაო პოლიტიკურ ინტერესებს.

– შესაძლებელია თუ არა თურქეთმა გააკეთოს არაპირდაპირი მინიშნებები ან წამოაყენოს ახალი წინაპირობები სომხეთ-თურქეთის საზღვრის გახსნისთვის?

– თურქეთის გადაწყვეტილებით, სომხეთ-თურქეთის სახმელეთო საზღვარი ცალმხრივად დაიხურა. საზღვრის გახსნის საკითხზე სომხეთთან მოლაპარაკებების პრობლემა არ შეიძლება იყოს.  თუ ახალ პირობებს წამოაყენებენ საზღვრის გახსნისთვის, მაშინ სომხეთმა კატეგორიული უარი უნდა თქვას მასზე.

– მოგეხსენებათ, აშშ-ს პრეზიდენტის ჯო ბაიდენის არჩევის შემდეგ მას ერდოღანთან შეხვედრა და სატელეფონო საუბარი აღარ ჰქონია. როგორ ფიქრობთ, გამოიყენებს ბაიდენი თავის სიტყვაში სიტყვას “გენოციდი” თურქეთ-ამერიკის ურთიერთობების ამჟამინდელ დაძაბულ ფაზაში?

– ეს არის საკითხი, რომელიც უნდა ჩამოყალიბდეს თურქეთ-აშშ ურთიერთობების ფარგლებში, გამოიყენებს თუ არა ჯო ბაიდენი სიტყვას გენოციდი 24 აპრილს თავის გამოსვლაში. როგორც ცნობილია, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობა (თურქეთი-აშშ-ს რედაქციით) საკმაოდ დაძაბულია თურქეთის მიერ რუსული წარმოების S-400 საჰაერო თავდაცვის სისტემების შეძენის შემდეგ.

22 აპრილს შეერთებულმა შტატებმა ოფიციალურად გამოაცხადა ამერიკული  F-35 გამანადგურებელის წარმოების პროგრამიდან  ანკარის ოფიციალური გასვლის შესახებ.  გარდა ამისა, ბაიდენის არჩევის შემდეგ ორ ლიდერს შორის კონტაქტის არარსებობის გათვალისწინებით, პრეზიდენტობის ინაუგურაცია და ის, რომ იგი უპასუხოდ ტოვებს თურქეთის შეხვედრის მოთხოვნებს, 24 აპრილის სიტყვით გამოსვლისას ტერმინ გენოციდის გამოყენება კიდევ ერთი დარტყმა იქნება  თურქეთისათვის.

ან, პირიქით, ბაიდენმა შეიძლება არ  გამოიყენოს ეს ჯადოსნური სიტყვა, რომ როგორმე დიალოგის კარი გაიღოს. ამრიგად, სომეხი ხალხის ისტორიული რეალობა კიდევ ერთხელ გადაიქცევა უცხო სახელმწიფოების ინტერესთა შეჯახების ცენტრში, რაც დამამცირებელი მდგომარეობაა ყველა სომეხისათვის.

– მიმდინარე რეალობის შეჯამებით რას გაუსვამდით ხაზს?

გენოციდის 106 წლის იუბილე ემთხვევა ჩვენი სახელმწიფოებრიობის უნარის შემოწმების პროცესს. ათასწლეულების ისტორიის მქონე სომხური კულტურა, მას შემდეგ, რაც 6 საუკუნე არ ჰქონდა სახელმწიფო, მე -20 საუკუნეში სამჯერ სცადა სახელმწიფოს შექმნა. ის პერიოდი, რომელშიც ვცხოვრობთ, ჩვენთვის სომხებისთვის ნამდვილი განსაცდელია. ჩვენ, როგორც პატარა ქვეყანამ, რომელსაც მცირე მოსახლეობა ჰყავს, უნდა მივაღწიოთ წარმატებას, რომ შევძლოთ შევინარჩუნოთ ჩვენი არსებობა იქ, სადაც დღესაც  ლენგ თემურებისა და ჩინგიზ-ხანების ცხენები  ნავარდობენ.

ავტორი: ელენ კოკჩიანი     წყარო: Ermenihaber.am

ნახეთ მეტი
Back to top button