მთავარიპოლიტიკა

ბრალდებები ტერიტორიების ჩაბარების შესახებ მცდარია. რას გულისხმობს მოლაპარაკების დოკუმენტი?

ამ ბოლო დღეებში ინტერნეტში გავრცელდა სამუშაო დოკუმენტი რუსეთის შუამდგომლობით სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის დემარკაციის ერთობლივი კომისიის შექმნის შესახებ, რომელიც  ზოგიერთმა წინდაუხედავმა წრემ საზოგადოებას განზრახ წარუდგინა, როგორც შეთანხმება აზერბაიჯანისთვის სოფლებისა და ტერიტორიების დაბრუნების შესახებ.

მანამდე, ფაქტობრივად, ინტერნეტში გაჟონა დოკუმენტის ნიმუშმა, რომელიც პრემიერ მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა დაამტკიცა, როგორც მაგიდაზე დადებული სამუშაო დოკუმენტი, რომელიც ვარაუდობს მხოლოდ შეთანხმებას ერთობლივი სადემარკაციო კომისიის შექმნის შესახებ – სხვა არაფერს. გამოქვეყნებული დოკუმენტი ყველასთვის ხელმისაწვდომია და ყველას შეუძლია დარწმუნდეს, რომ იგი მხოლოდ საზღვრების მოწესრიგების სახელმწიფოთაშორისი კომისიის შექმნის ვადებს ეხება. სავარაუდოდ, ყველა ბრალდება დოკუმენტიდან გამომდინარე ტერიტორიების გადაცემასთან დაკავშირებით მცდარია.

განსახილველ დოკუმენტში არც ერთი პუნქტი არ გულისხმობს არც ტერიტორიულ ცვლილებას, არც სახელმწიფო საზღვრის შეცვლას და არც სადემარკაციო პრინციპებს. ეს მხოლოდ სადემარკაციო კომისიის შექმნას და მისი საქმიანობის ვადებს გულისხმობს. პრემიერ-მინისტრის თქმით, დოკუმენტი ერთადერთი უნიკალური დოკუმენტია, რომელიც სამუშაო მიმოქცევაშია, მას არ აქვს რაიმე დანართი, საიდუმლო განყოფილება ან მსგავსი რამ, თუმცა ზოგიერთი პოლიტიკური წრე აქტიურად ავრცელებს ასეთ გაყალბებებს.

მიუხედავად გავრცელებული ჭორისა, რომ იგეგმება ტერიტორიების გადაცემა, ვინც წაიკითხავს სამმხრივ განცხადებას, დარწმუნებული იქნება, რომ ის არ შეიცავს პუნქტებს რაიმე სოფლების გადაცემის შესახებ და ა.შ. ასეთი პუნქტები აბსურდულია, რადგან მთავრობას, ვინც არ უნდა იყოს ის, ასეთი უფლებამოსილება არ გააჩნია, რადგან სომხეთის ტერიტორიის შეცვლასთან დაკავშირებული საკითხები მხოლოდ რეფერენდუმებით წყდება. მიმოქცევაში არსებულ დოკუმენტში არ არის მითითებული ანკლავების ბედი, მათი დაბრუნება ან გაცვლა.

ჭორები იმის შესახებ, რომ დელიმიტაციის და შემდეგ დემარკაციის პროცესში სომხეთი აღიარებს აზერბაიჯანის საზღვრებს, სერიოზული არ არის, რადგან აზერბაიჯანთან საზღვარი უკვე აღიარებულია 2010 წელს ,,სომხეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ- ტერიტორიული დაყოფის შესახებ“ კანონში. გარდა ამისა, 1991 წლის დეკლარაციაში დამოუკიდებელი სახელმწიფოების თანამეგობრობის შექმნის შესახებ, ყველა ხელმომწერმა სახელმწიფომ აღიარა ერთმანეთის ხელშეუხებლობა და ტერიტორიული მთლიანობა. არცახის თვითგამორკვევის უფლების რეალიზაცია სომხეთის საგარეო პოლიტიკის ერთ – ერთ პრიორიტეტად რჩება და ამ მიმართულებით სომხური მხარის პოზიციების შეცვლა არ შეიძლება.

გრძელვადიან პერსპექტივაში სასაზღვრო ინციდენტების მთლიანად გამორიცხვისა და ახალი სასაზღვრო კრიზისების თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია საზღვრის დელიმიტაციისა და დემარკაციის პროცესი. საზღვრის დაზუსტება საკმაოდ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ აზერბაიჯანისთვის, არამედ სომხეთისთვისაც. ეს მნიშვნელოვანი ნაბიჯია საზღვრის უსაფრთხოების ამაღლებისკენ.

რაც შეეხება დოკუმენტის ხელმოწერას, სომხური მხარის პოზიცია ცალსახაა: აზერბაიჯანმა უნდა გაიყვანოს თავისი ძალები სომხეთის სუვერენული ტერიტორიიდან. მხოლოდ ამის შემდეგაა შესაძლებელი საზღვრის სადემარკაციო კომისიის შექმნის განხილვა. სომხური მხარე ხელს არ მოაწერს განცხადებას, სანამ აზერბაიჯანი არ გაიყვანს თავის ძალებს. ეს სომხეთისთვის პრინციპული პოზიციაა.

მოვსეს ჰარუთიუნიანი

ნახეთ მეტი
Back to top button