მთავარიპოლიტიკა

ირანი სომხეთის დახმარებით ადგენს ახალ სატრანზიტო რუქას. “კავკასიური დერეფნის” კვალდაკვალ

ირანს გადაწყვეტილი აქვს განახორციელოს ძირითადი საერთაშორისო სატრანსპორტო პროექტები, რომლებმაც, წინასწარი შეთანხმების თანახმად, სომხეთით უნდა გაიაროს. ამას მოწმობს მეზობელი ქვეყნის მაღალჩინოსნების განცხადებები რეგიონში მიმდინარე მოვლენების ფონზე. აქ განსაკუთრებული ადგილი უკავია ტერმინს “კავკასიის დერეფანი”.

მანამდე ირანის გზებისა და ურბანული განვითარების მინისტრმა როსტამ ღასემიმ განაცხადა, რომ სომხეთთან ერთობლივი ინფრასტრუქტურული პროექტები შეცვლის რეგიონის სატრანზიტო რუკას. მან თავის ტვიტერის მიკრობლოგზე დაწერა, რომ გადაწყდება კავკასიის დერეფნის და ნორდუზიდან სომხეთში გზის საკითხიც.

ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ირანისტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ვარდან ვოსკანიანი მიიჩნევს, რომ ეს არის ირანის პასუხი თურქეთისა და აზერბაიჯანის ინიციატივაზე, რადგან კავკასიის დერეფანი დაუპირისპირდება ეგრეთ წოდებულ ,,ზანგეზურის დერეფნის“ პროექტს.

ვოსკანიანის თქმით, “კავკასიის დერეფნის” თქმით, ირანი გულისხმობს ევროპაში შესვლას ექსკლუზიურად სომხეთისა და საქართველოს ტერიტორიის გავლით. გარდა ამისა, თეირანი ამგვარად აფრთხილებს ბაქოს, რომ “ირანისთვის არანაირი გზა არ დაიხურება”.

ირანოლოგმა ჟანა ვარდანიანმა Sputnik სომხეთთან საუბარში აღნიშნა, რომ ტერმინი „კავკასიის დერეფანი“ საკმაოდ ახალია პოლიტიკური რეალობისთვის. მისი ფართოდ გამოყენება ფაქტიურად დაიწყეს ირანელმა მაღალი რანგის ჩინოვნიკებმა ამ დღეებში.

„ეს ტერმინი ეხება არა იმდენად თავად დერეფანს, არამედ იმას, რომ ირანი აპირებს კავკასიის მიღწევას ექსკლუზიურად სომხეთისა და საქართველოს ტერიტორიით, ბაქოს და ანკარის გვერდის ავლით. ამრიგად, ირანული მხარე ასევე ხაზს უსვამს ერევნის მნიშვნელოვან როლს მისი მიწოდებების დივერსიფიკაციისთვის”, – თქვა ვარდანანიანმა.

საქმე ისაა, რომ ახლა ირანი  ვაჭრობის ლომის წილს რუსეთთან ახორციელებს აზერბაიჯანის გავლით, ხოლო ევროპაში შედის თურქეთის გავლით. კავკასიური დერეფნის ამოქმედება ირანს საშუალებას მისცემს გაამრავალფეროვნოს ტვირთების მიწოდება რუსეთსა და ევროპაში.

ვარდანიანის თქმით, ერევანმა სიტუაცია უნდა გამოიყენოს გონივრულად. სწრაფად დაასრულოს ძირითადი საკვანძო გზები, როგორც ალტერნატიული გზა ტათევის გავლით, ასევე ჩრდილო-სამხრეთის გზატკეცილის სამხრეთი მონაკვეთი. მისი თქმით, სანამ სომხეთისა და ირანის შეხედულებები ემთხვევა, ქვეყანა შეიძლება მნიშვნელოვნად მიმზიდველი გახდეს.

რა დაემართება ,,სპარსეთის ყურე-შავ ზღვას“?

ოფიციალურმა თეირანმა მის მიერ ნახსენები დერეფნის შესახებ დეტალები არ გაავრცელა. თუმცა, ჩვენ ვსაუბრობთ “სპარსეთის ყურე-შავი ზღვა” საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფანზე, რომლის გეოგრაფია უფრო ფართოა, მაგრამ ემთხვევა “კავკასიის დერეფნის” ლოგიკას. პროექტის ინიციატორი არის ირანი, რომელმაც საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფნის იდეა პირველად გაამჟღავნა 2016 წელს. ახლა მასში ოფიციალურად მონაწილეობენ სომხეთი, ბულგარეთი, საქართველო და საბერძნეთი.

დერეფანმა თეორიულად უნდა დააკავშიროს ირანის პორტები საქართველოს პორტებთან. უფრო მეტიც, საქონელი შეიძლება ინდოეთიდან და ჩინეთიდან შევიდეს ირანის პორტებში და იქიდან რკინიგზით/მანქანით სომხეთსა და საქართველოში. და უკვე საქართველოდან კონტეინერებით ბულგარულ-ბერძნულ პორტებამდე. დერეფანი სომხეთს ახალ შესაძლებლობებს გაუხსნის. ეს საშუალებას მისცემს მომარაგების დივერსიფიკაციას, ირანის პორტების თავისუფალ  გამოყენებას და გახდება სატრანზიტო კვანძი. დერეფნით სარგებლობა შეუძლიათ რუსეთს, უკრაინას, ინდოეთს და რიგ სხვა ქვეყნებს.

ნახეთ მეტი
Back to top button