პოლიტიკა

აზერბაიჯანის იურისდიქციის პირობებში არცახის სომხების უფლების გარანტია, რომ უსაფრთხოდ იცხოვრონ მშობლიურ მიწაზე, შეუძლებელია. სრ საგარეო საქმეთა სამინისტრო

სრ საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განცხადება გაავრცელა 44-დღიანი ომის დასრულების შესახებ 2020 წლის 9 ნოემბრის განცხადების ერთ წელთან დაკავშირებით, სადაც ნათქვამია:

„2020 წლის 9 ნოემბერს რუსეთის პრეზიდენტის შუამავლობით მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის ზონაში საომარი მოქმედებების შეწყვეტის შესახებ სამმხრივ დეკლარაციას მოეწერა ხელი, სადაც რუსეთის სამშვიდობო ძალები განლაგდნენ.

დღეს ჩვენ კვლავ ქედს ვიხრით იმ მამაცი სომხების წინაშე, რომლებმაც სიცოცხლე არ დაიშურეს სომეხი ხალხის, ცხოვრებისა და საკუთარი მომავლის უფლებისთვის, არ მისცეს უფლება აგრესორებს განეხორციელებინათ არცახიდან სომხების მთლიანად განდევნის განზრახვა.

44-დღიან ომს, რომელსაც თან ახლდა აზერბაიჯანის მიერ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ჰუმანიტარული დარღვევები, სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის, კულტურული ძეგლების მიზანმიმართული დამიზნება, აკრძალული იარაღის გამოყენება და სხვა სამხედრო დანაშაულები, მოჰყვა ათასობით მსხვერპლი, ათიათასობით დაჭრილები, დევნილები და განადგურება. ომის შედეგად ეთნიკური წმენდა განხორციელდა არცახის რამდენიმე რაიონში, ხოლო მოსახლეობა აზერბაიჯანის მიერ ჩადენილი სამხედრო დანაშაულებისა და მასობრივი დანაშაულების მსხვერპლი გახდა. კერძოდ, ომის შედეგად 40 000-მა ადამიანმა დაკარგა სახლი და ქონება, განადგურდა 17 000-ზე მეტი სამოქალაქო ობიექტი და ინფრასტრუქტურა, ასობით მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა ან დაშავდა, ბევრის ბედი კი უცნობია.

სომხეთი და არცახი თანმიმდევრულად ახორციელებდა სამმხრივ დეკლარაციის დებულებებს, მაშინ როცა სამმხრივი დეკლარაციის ხელმოწერიდან სულ რაღაც ერთი თვის შემდეგ, მიუხედავად ხელმოწერის დროს პოზიციის დაკავებისა, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალები შეიჭრნენ ხწაბერდში, ძველ თაღერში მდებარე სოფლებში. არცახის ჰადრუთის რაიონში მოდა სომხების ხოცვა და დატყვევება. უფრო მეტიც, დოკუმენტში აღნიშნული რეგიონებიდან სომხური ჯარების გაყვანის შემდეგ, აზერბაიჯანულმა მხარემ უპასუხა იმავე ტერიტორიებიდან სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენულ ტერიტორიაზე მისი შეიარაღებული ძალების შეღწევით, უკანონო განლაგების გაგრძელებით.

აზერბაიჯანს ჯერ არ შეუსრულებია 9 ნოემბრის განცხადების მე-8 პუნქტი, სადაც ბევრი სომეხი სამხედრო ტყვე, მძევლები და სხვა დაკავებულები მძევლად ყავს, რაც არა მხოლოდ სამმხრივი განცხადების, არამედ საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის უხეში დარღვევაა.

აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების მიერ სამმხრივ განცხადებაში გათვალისწინებული ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის დარღვევა რეგულარულია, რასაც თან ახლავს არა მხოლოდ სომხეთის შეიარაღებული ძალების, არცახის თავდაცვის არმიის პოზიციების, არამედ მშვიდობიანი დასახლებებისა და მშვიდობიანი მოსახლეობის სამიზნე, რაც იწვევს როგორც ადამიანურ, ასევე მატერიალურ დანაკარგებს.

2020 წლის 9 ნოემბრის და 2021წლის 11 იანვრის სამმხრივი განცხადებების დებულებების შეგნებულად დამახინჯებით და თვითნებური კომენტირებით  რეგიონში ინფრასტრუქტურის განბლოკვის შესახებ, აზერბაიჯანი ავრცელებს ეგრეთ წოდებული „დერეფნის“ იდეას, იმუქრება ძალის გამოყენებით, რაც არა მხოლოდ ეწინააღმდეგება აღნიშნული განცხადებების არსს და სულს, არამედ ძირს უთხრის ძალისხმევას რეგიონში დაძაბულობის შესამცირებლად.

აზერბაიჯანის ხელმძღვანელობის მიერ გატარებული დაჟინებული ანტისომხური პოლიტიკა, ძალის გამოყენების შედეგად აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ მყოფი არცახის ტერიტორიების ეთნიკური წმენდა, სომხური კულტურული და რელიგიური მემკვიდრეობის განადგურება და შეურაცხყოფა, აგრეთვე საერთაშორისო ჰუმანიტარული ორგანიზაციების შემოსვლაში ხელის შეშლა ადასტურებს, რომ  აზერბაიჯანის იურისდიქციისა და კონტროლის ქვეშ შეუძლებელია მათ მშობლიურ მიწაზე მყოფ არცახელ სომეხთა უსაფრთხო და ღირსეული  ცხოვრების უფლების გარანტია.

აზერბაიჯანის მიერ შექმნილი რეალობები არცახის მიერ თავისი ხალხის წინააღმდეგ ძალის გამოყენების შედეგად ვერ იქნება საფუძველი მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მოგვარებისთვის. აზერბაიჯანის მტკიცება, რომ ომის შედეგად არა მარტო ყარაბაღის კონფლიქტი, არამედ მთიანი ყარაბაღიც აღარ არსებობს საერთაშორისო ასპარეზზე, ასევე არღვევს 9 ნოემბრის სამმხრივ განცხადებას, რადგან სამმხრივ განცხადებაში მთიანი ყარაბაღი ტერიტორიულ ერთეულად არის წარმოდგენილი.

მხოლოდ 2020 წლის 9 ნოემბრის და 2021 წლის 11 იანვრის სამმხრივი დეკლარაციების სრული შესრულება, კერძოდ, უპირველესი მნიშვნელობის ჰუმანიტარული საკითხების გადაუდებელი გადაწყვეტა, უპირველეს ყოვლისა, სამხედრო ტყვეების, მძევლებისა და სხვა დაკავებულების უპირობო რეპატრიაცია, დაკარგული პირების ბედისწერის გამოვლენა და ძალადობრივი გაუჩინარების შემთხვევების მოკვლევა,  სომხური კულტურული და რელიგიური მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვა, ისევე როგორც მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარების პროცესის სრულ აღდგენას, შეუძლია შექმნას წინაპირობები რეგიონში ხანგრძლივი მშვიდობისა და სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად.

კონფლიქტის ყოვლისმომცველი გადაწყვეტა შესაძლებელია მხოლოდ ეუთოს მინსკის ჯგუფის თანათავმჯდომარეების მანდატის ფარგლებში მშვიდობიანი მოლაპარაკებების გზით, რაც გულისხმობს არცახის სტატუსის გარკვევას, დევნილი არცახელი სომხების უსაფრთხო დაბრუნების უზრუნველყოფას თავიანთ სახლებში მთელს არცახში, ხალხის უფლებას იცხოვრონ თავისუფლად და ღირსეულად, ხალხთა თანასწორობაზე და თვითგამორკვევის უფლებაზე დაყრდნობით.

სომხეთი კიდევ ერთხელ ადასტურებს მზადყოფნას გამოიყენოს პრაქტიკული ძალისხმევა რეგიონში სიტუაციის განმუხტვის, მტრული ატმოსფეროს ეტაპობრივად დასაძლევად, რეგიონში სტაბილურობის დასამყარებლად და მშვიდობიანი განვითარების ეპოქის გასახსნელად. ამავდროულად, პროცესის ეფექტურობისთვის აუცილებელია აზერბაიჯანმა დაიკავოს კონსტრუქციული პოზიცია, უარი თქვას ანტისომხურ პოლიტიკაზე, აგრესიულ რიტორიკაზე და ქმედებებზე“.

ნახეთ მეტი
Back to top button