ანალიტიკა

თურქეთი და აზერბაიჯანი იყენებენ ხელსაყრელ საერთაშორისო ვითარებას თავიანთი პროგრამისთვის ლეგიტიმაციის მისაცემად. არაბოლოგი

აზერბაიჯანი და თურქეთი ცდილობენ ისარგებლონ ხელსაყრელი პირობებით ზანგეზურის დერეფანამდე მისასვლელად. ამის შესახებ სომხურ NEWS.am-თან ისაუბრა არაბოლოგმა არმენ პეტროსიანმა აზერბაიჯანის, თურქეთისა და ყაზახეთის საგარეო საქმეთა მინისტრების პირველ შეხვედრაზე, რომელიც რამდენიმე დღის წინ ბაქოში გაიმართა, რომლის დასასრულს საგარეო საქმეთა მინისტრების მიერ ხელი მოეწერა ბაქოს დეკლარაციას ტრანსპორტის, ენერგეტიკისა და ლოგისტიკის სფეროებში რეგიონული თანამშრომლობის ხელშეწყობის შესახებ.

„44-დღიანი ომის დასრულების შემდეგ ე.წ ზანგეზურის დერეფნის პროგრამის განხორციელება იყო ერთ-ერთი საკითხი თურქეთ-აზერბაიჯანის დღის წესრიგში. ეს საკითხი ცენტრალური იყო კონფლიქტის ყველა კომპონენტისთვის. ახლა მახსოვს ომის შემდეგ თურქულ მედიაში გამოქვეყნებული პუბლიკაციები. ომი მათთვის გზა იყო. მოგვიანებით მას აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა „ზანგეზურის დერეფანი“ უწოდა.

2021 წლის იანვრიდან დაწყებული, როდესაც ომის შემდეგ პირველად გაიმართა სამმხრივი შეხვედრა, მიღწეული იქნა შეთანხმება ვიცე-პრემიერების დონეზე კომისიის შექმნაზე, რომელიც ცდილობდა ამ კომპონენტის რეალობად ქცევას. მაგრამ აშკარაა, რომ ჯერ კიდევ ამ დროიდან, ის  სამართლებრივი საფუძვლები, რომლებიც არის 9 ნოემბრის შეთანხმებაში, და რომლებიც სამმხრივ კომისიების დონეზე 11 იანვრის განცხადებაში უნდა შემუშავებულიყო, საერთოდ არ შედიოდა აზერბაიჯანული მხარის ინტერესებში, რადგან როგორც აზერბაიჯანი, ასევე თურქეთი ცდილობს მოიძიოს გზა, რომელიც ნებისმიერი მესამე აქტორის კონტროლს მიღმა იქნება.

აშკარაა, რომ ბოლო შეხვედრებზე მოლაპარაკებები მიდის გზის ფორმულით, რომელიც დაფუძნებულია ყველა ქვეყნის სუვერენიტეტზე, საერთაშორისო, საბაჟო და სასაზღვრო პრინციპების შესაბამისად. რაც არ შედის აზერბაიჯანული მხარის ინტერესებში. „როგორც აზერბაიჯანს, ასევე თურქეთს აქვთ საკუთარი დღის წესრიგი, ისინი ცდილობენ ამ დღის წესრიგის მიღწევას საკუთარი საშუალებებით“, – განაცხადა პეტროსიანმა.

არამ პეტროსიანის თქმით, უკრაინის კრიზისმა აზერბაიჯანსაც და თურქეთსაც ახალი შესაძლებლობა მისცა საკუთარი დღის წესრიგის წინ წაწევისა. „სამმხრივი შეხვედრის მიზანი იყო დასავლეთ-აღმოსავლეთის დერეფნის განვითარება. და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი? ჩვენ ვიცით, რომ უკრაინის კრიზისის გამო, დასავლეთი ცდილობს არ გამოიყენოს რუსეთზე გამავალი გზები, რათა შეასუსტოს რუსეთის გავლენა ნებისმიერ სფეროში. აზერბაიჯანი და თურქეთი კი ცდილობენ გამოიყენონ ეს სიტუაცია თავიანთი მიზნების მისაღწევად. აზერბაიჯანი და თურქეთი აგზავნის თავის გზავნილებს, რომ ჩვენი რეგიონი გადააქციოს სერიოზულ სატრანსპორტო და ენერგეტიკულ კერად. ამ კვანძის უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია რეგიონში გზების განბლოკვის პროცესი, განსაკუთრებით ტერმინი „ზანგეზურის დერეფანი“. „ისინი ცდილობენ გამოიყენონ ხელსაყრელი საერთაშორისო ვითარება, რათა ლეგიტიმაცია მისცენ თავიანთ გეგმას“, – განაცხადა პეტროსიანმა.

ნახეთ მეტი
Back to top button