საზოგადოება

ბაქო ბანქო ევროპის ხელში რუსეთის წინააღმდეგ. რა პრობლემას წყვეტს გაზის გარიგება?

ევროკომისიის პრეზიდენტმა ურსულა ფონ დერ ლაიენმა ბაქოში აზერბაიჯანის პრეზიდენტთან ილჰამ ალიევთან ხელი მოაწერა შეთანხმებას 2027 წლისთვის ბუნებრივი აირის იმპორტის გაორმაგების შესახებ. ევროკომისიის პრეზიდენტმა ტვიტერზე დაწერა:

ევროკავშირი გადადის ენერგიის უფრო სანდო მომწოდებლებზე. დღეს აზერბაიჯანში ვარ ახალი ხელშეკრულების გასაფორმებლად. ჩვენი მიზანია რამდენიმე წელიწადში გავაორმაგოთ აზერბაიჯანიდან ევროკავშირში მიწოდებული გაზის მოცულობა. აზერბაიჯანი იქნება მნიშვნელოვანი პარტნიორი ჩვენი მიწოდების უსაფრთხოების თვალსაზრისით და კლიმატის ნეიტრალიტეტისკენ მიმავალ გზაზე“.

ევროკავშირის ოფიციალური პირების თქმით, რუსეთი ენერგომომარაგებას იარაღად იყენებს. უკრაინაში შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე, სტრუქტურა აპირებს შეამციროს ენერგეტიკული დამოკიდებულება რუსეთზე. მოსკოვი უარყოფს გაზის გამოყენებას ევროკავშირის წინააღმდეგ იარაღად, მაგრამ რუსეთის მიწოდება ბოლო კვირებში 60 პროცენტზე მეტით შემცირდა. აზერბაიჯანს არ აქვს გაზის საკმარისი მარაგი, რომ ევროპის ალტერნატივა გახდეს, აცხადებენ ექსპერტები და აღნიშნავენ, რომ ამით აზერბაიჯანი რუსეთის მიმართ არასასიამოვნო ნაბიჯს დგამს. აზერბაიჯანოლოგი ტათევიკ ჰაირაპეტიანი:

ეს ეწინააღმდეგება პუტინისა და ალიევის მიერ მიმდინარე წლის თებერვალში ხელმოწერილი ხელშეკრულების დეკლარაციის 25- პუნქტს, სადაც ნათქვამია, რომ მათი საქმიანობა არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს სხვა სახელმწიფოების ინტერესებს. საუბარია ეკონომიკურ აქტივობაზე. ამის შემდეგ, როცა ალიევმა რამდენიმე რუსულ მედიასთან შეხვედრა გამართა, კვლავ დაისვა კითხვა: დადებენ თუ არა გაზის გარიგებებს ევროკავშირთან? მან ძალიან ფრთხილად ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ეს უნდა გაკეთდეს ექსკლუზიურად რუსულ მხარესთან შეთანხმებით“. ექსპერტს უჭირს პასუხის გაცემა, რამდენად გაითვალისწინა ბაქომ მოსკოვის სურვილები ევროკავშირთან შეთანხმების მიღებით, მაგრამ ერთი რამ ცხადია. ლურჯი საწვავის რაოდენობის მიუხედავად, აზერბაიჯანი ცდილობს გახდეს სატრანზიტო გზა პოტენციურ მიმწოდებელ ქვეყნებსა და ევროპას შორის. აზერბაიჯანოლოგ ტარონ ოჰანისიანის აზრით, ამით აზერბაიჯანი უერთდება ევროპის პროპაგანდისტულ ბრძოლას, რაც აჩვენებს, რომ რუსული გაზის ალტერნატივა არსებობს.

 „ევროკავშირისთვის მნიშვნელოვანი ნაბიჯია აზერბაიჯანის მიერ გაზის მიწოდების გაზრდა წელიწადში 8-დან 20 მილიარდ კუბურ მეტრამდე. ეს არის მაქსიმალური თანხა, რაც ევროკავშირს თეორიულად შეუძლია მიიღოს ამ მომენტში აზერბაიჯანისგან, პრაქტიკაში ამის მისაღწევად აუცილებელია არსებული გაზსადენის მოდერნიზება“.

ექსპერტის თქმით, ეს შეთანხმება დიდ რისკებს არ უქმნის რუსეთს, ბრიუსელ-ბაქოს გაზის თანამშრომლობა ნამდვილად სახიფათო გახდება, თუ აზერბაიჯანი თურქმენეთთან გაზსადენის აშენებაზე და „სამხრეთის გაზის დერეფანში“ გაწევრიანებაზე შეთანხმებას მიაღწევს. ირანი, რომელსაც ამჟამად არ აქვს გაზსადენი ევროპისკენ, შეიძლება გახდეს რუსეთის სრული ალტერნატივა.

რუსეთი აწვდის ევროკავშირის ბუნებრივი აირის 40 პროცენტს და ნავთობის 27 პროცენტს. სანაცვლოდ, ევროკავშირი რუსეთს ყოველწლიურად უხდის 400 მილიარდ ევროს. ევროპა აზერბაიჯანულ გაზს 2020 წლის დეკემბრიდან იღებს ტრანსადრიატიკული გაზსადენის (TAP) მეშვეობით, რომელიც ევროპისკენ გაზის ტრანსპორტირების „სამხრეთის გაზის დერეფნის“ ნაწილია. ტრანსადრიატიკის გაზსადენის გამტარუნარიანობა შეადგენს 10 მილიარდ კუბურ მეტრს წელიწადში, მოცულობის გაორმაგების შესაძლებლობით. მიუხედავად იმისა, რომ TAP-ით ევროპისთვის მიწოდებული გაზის მოცულობები მნიშვნელოვანია, ისინი ვერ ჩაანაცვლებენ რუსეთიდან შემოტანილ 155 მილიარდ კუბურ მეტრ გაზს. აზერბაიჯანის მიერ ევროკავშირთან დადებული გარიგება ჯერ არ წარმოადგენს რეალურ საფრთხეს რუსული გაზისთვის, ამიტომ მკვეთრი შეფასებები არ იქნება, მაგრამ მომავალში რუსეთი აზერბაიჯანის ამ ქცევას გაითვალისწინებს, მიიჩნევს ტარონ ჰოვჰანისიანი.

 არ მგონია, რომ რუსეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობები განცხადებების რიტორიკის დონეზე გაუარესდეს, მაგრამ ვფიქრობ, რომ ეს ყველაფერი რუსეთში გათვალისწინებულია და იქნება გათვალისწინებული. სამომავლოდ მას ნამდვილად შეუძლია გავლენა მოახდინოს აზერბაიჯანრუსეთის ურთიერთობებზე. უბრალოდ, ამ მომენტში რუსეთს არ სურს და არ არის ისეთი შესაძლებლობები, რომ ამ რეგიონში დიდი რესურსების კონცენტრირება მოახდინოს“.

როგორ გახდა დიქტატორი სანდო პარტნიორი, ევროპელი საზოგადო და საზოგადო მოღვაწეები გაკვირვებულები არიან და აღნიშნავენ, რომ გაზის ძიება ევროპას ერთი დიქტატურიდან მეორეში გადააქვს, პუტინის რუსეთიდან ალიევის აზერბაიჯანამდე. ევროკავშირი არის სტრუქტურა, რომელიც მხარს უჭერს და სჯერა პოპულარული ღირებულებების, თუმცა, როდესაც საქმე ეხება ეკონომიკურ ტრანზაქციებს, დაწესებულება თვალს ხუჭავს მის გამოცხადებულ ღირებულებებზე.

ნახეთ მეტი
Back to top button