საზოგადოება

დერეფნის საკითხის დღის წესრიგიდან ამოღების საშუალებად საგუშაგოების შეთავაზება. ექსპერტი

სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საზღვრის დემარკაციისა და საზღვრის უსაფრთხოების საკითხებზე კომისიის მოსალოდნელი სხდომა მოსკოვში აგვისტოს ბოლოს არის დაგეგმილი, იუწყება ვიცე-პრემიერი მჰერ გრიგორიანის ოფისი. წყაროს ინფორმაციით, განსახილველი საკითხების დღის წესრიგი უცნობია. საექსპერტო სფეროში არის მოსაზრება, რომ სომხური მხარე მოსკოვის შეხვედრაზე უკვე ცნობილი წინადადებებით მიდის. ანალიტიკოსების აზრით, სომხურ-აზერბაიჯანული საგუშაგოების შესახებ განცხადება ზანგეზურის დერეფნის თემის დღის წესრიგიდან ამოღებას ისახავს მიზნად.
აგვისტოს ბოლოს სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საზღვრის დემარკაციისა და საზღვრის უსაფრთხოების საკითხებზე კომიტეტების შეხვედრა იგეგმება. პოლიტოლოგ კარენ ჰოვჰანნისიანს ამ შეხვედრისგან დადებითი მოლოდინი არ აქვს. მისი თქმით, მსგავსი შეხვედრები უფრო მეტ პრობლემას იწვევს, ვიდრე გამოსავალს. აზერბაიჯანი ყოველ ჯერზე ახალ მოთხოვნებსა და მიდგომებს აყენებს, რაც არ გამოდის სომხური მხარისა და რეგიონში მოთამაშე ქვეყნების ინტერესებიდან, ამბობს პოლიტოლოგი.

საზღვრის დემარკაციისა და საზღვრის უსაფრთხოების კომისიების პირველი სხდომა გაიმართა 24 მაისს სომხეთ-აზერბაიჯანის სახელმწიფოთაშორის საზღვარზე ორივე ქვეყნის ვიცე-პრემიერების მონაწილეობით. შეხვედრაზე მხარეებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს მზადყოფნა კომისიების ფორმატში იმუშაონ საზღვრის დემარკაციისა და საზღვრის უსაფრთხოების საკითხებზე. სომხური მხარე მოახლოებულ შეხვედრაზე კონკრეტული წინადადებით მიდის, ამბობს კარენ ჰოვჰანნისიანი. ამის შესახებ პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ცოტა ხნის წინ ისაუბრა. საუბარია სომხურ-აზერბაიჯანულ საგუშაგოებზე.

სომხეთის რესპუბლიკა აპირებს გამშვები პუნქტის უზრუნველყოფას სამი მარშრუტით. ისინი იმ ბარათით მიდიან შეხვედრაზე, მაგრამ აზერბაიჯანი მტკიცედ დგას და მიაჩნიათ, რომ მათ სჭირდებათ არა მხოლოდ გზები და საგუშაგოები, არამედ კონკრეტულად ზანგეზურის დერეფანი“, რომელიც იქნება მთლიანად მათი კონტროლის ქვეშ“.

სომხურ ანალიტიკურ ველში გაჟღერდა მოსაზრებები, რომ სომხური მხარე ზანგეზურის დერეფნის საკითხის გასანეიტრალებლად საგუშაგოებს სთავაზობს.

ჩემი თანამოსაუბრე ეთანხმება ამ განცხადებებს. სამი სხვადასხვა სექტორის გავლით მარშრუტების შეთავაზებით, სომხეთი ეკონომიკურად უფრო მომგებიან შეთავაზებას აკეთებს, ვიდრე აზერბაიჯანისა და თურქეთის სურვილებია, ამბობს ჰოვანნისიანი. მაგრამ ორივე სახელმწიფოს ამბიციები ექსპანსიურია. მიზანი იმ იდეის განხორციელებაა, რომელიც ზედიზედ ორი წელი ტრიალებს.

აზერბაიჯანი ყველაფერს გააკეთებს იმისათვის, რომ განიხილოს ეს თემა და დაიწყოს მოლაპარაკებები და ყველა სახის დისკუსია ამ თემაზე. მაგრამ ვფიქრობ, ოპტიმისტურად ვარ განწყობილი, რომ სრ არ წავა ამ გზით და არ ითამაშებს აზერბაიჯანის თამაშის წესებით და დაჟინებით მოითხოვს თავის წინადადებას, რომ უზრუნველყოს მინიმუმ სამი გზა, რომლითაც აზერბაიჯანს შეუძლია გამოიყენოს.

 თუკი „ზანგეზურის დერეფნის“ შესახებ მსჯელობა ჯერ კიდევ თეორიულია, მაშინ „ლაჩინის დერეფანთან“ დაკავშირებული მოვლენები უკვე პრაქტიკულ ეტაპზეა.

არცახის ხუთი საპარლამენტო ძალის ლიდერები რუსეთის სამშვიდობო ჯარების ხელმძღვანელობას შეხვდნენ. რუსულმა მხარემ 2020 წლის 9 ნოემბრის სამმხრივ განცხადებაზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ ლაჩინის გზის შემცვლელ ახალ მარშრუტს იგივე დერეფნის სტატუსი ექნება და დაცული იქნება უსაფრთხოების ყველა კომპონენტი, დაწყებული 5 კმ-იანი უსაფრთხოების ზონიდან დამთავრებული რუსეთის სამშვიდობო ძალების საგუშაგოების განლაგებით. იმავდროულად, ფრაქცია „მაქვს პატივი“ დეპუტატმა ტიგრან აბრაჰამიანმა ფეისბუქის პოსტში ხაზგასმით აღნიშნა, რომ არცახის სომხეთთან დამაკავშირებელი მარშრუტის შეცვლით, ოფიციალური ბაქო ცდილობს დაადასტუროს, რომ ახალი მარშრუტი გზაა და არა დერეფანი.

მომავალი შეხვედრების დღის წესრიგიდან სულ მცირე 3 საშიში საკითხია თვალსაჩინო: .. „ზანგეზურის დერეფანი“, არცახის დემილიტარიზაცია დალაჩინის დერეფანი“. ახალი მარშრუტის შეცვლით აზერბაიჯანი ცდილობს დაადასტუროს, რომ ეს არის გზა და არა დერეფანი, რაც უსაფრთხოების ახალ პრობლემებს გამოიწვევს“.

კარენ ჰოვჰანნისიანი ასევე ამჩნევს, რომ დერეფანი და გზა განსხვავებული ცნებებია. დერეფანი გზაზე მეტია, ის უზრუნველყოფს არა მხოლოდ ხალხის და მანქანების გადაადგილებას, არამედ ინფრასტრუქტურის კავშირს არცახთან. გარდა ამისა, დერეფნის ხელშეუხებლობასა და უსაფრთხოებას უზრუნველყოფენ სამშვიდობო ძალები, ხოლო გზის უსაფრთხოების გარანტი არის ქვეყანა, რომლის ტერიტორიაზეც გადის გზა. „9 ნოემბრის განცხადებაში ასევე ნათქვამია, რომ იქნება სხვა დერეფანი, არა სხვა გზა, არამედ დერეფანი სხვა მარშრუტით. ეს გულისხმობს, რომ უნდა შეიცვალოს საკომუნიკაციო სისტემაც და ამით გაიაროს დერეფანი, ტერიტორია, რომელიც არის გათვალისწინებული“. სხვათა შორის, ტერმინი „ლაჩინის დერეფანი“ ახალი არ არის, ამბობს პოლიტოლოგი, ის საბჭოთა რუკებშიც იყო ნახსენები და გამოყენებული. სომხური მხარის პრობლემა დღეს არის ის, რომ არ დაუშვას დერეფნის შინაარსის შეცვლა მარშრუტის შეცვლით.

ნახეთ მეტი
Back to top button