მთავარიპოლიტიკა

ომიდან ორი წლის შემდეგ აზერბაიჯანის აგრესია არცახსა და სომხეთის წინააღმდეგ გრძელდება

აშკარაა, რომ არც 9 ნოემბრის ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ სამმხრივი დეკლარაცია და არც ამის შემდეგ მიღწეული შეხვედრები და შეთანხმებები არ თამაშობენ შემაკავებელ როლს აზერბაიჯანისთვის.

სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს დღევანდელი განცხადება სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე სომხურ პოზიციებზე სხვადასხვა კალიბრის იარაღიდან ცეცხლის გახსნის შესახებ კიდევ ერთი დასტურია იმისა, რომ სომხეთ-აზერბაიჯანის მთელ კონტაქტის ხაზზე ევროკავშირის დამკვირვებლების არსებობაც კი აზერბაიჯანისთვის არ გახდა შემაკავებელი ფატორი.

სამხედრო ექსპერტმა ლევონ ჰოვჰანნისიანმა „რადიოლურთან“ საუბარში გამოთქვა მოსაზრება, რომ დამკვირვებლების ყოფნას გარკვეულწილად შემაკავებელი როლი აქვს.

„რათა არ მოხდეს ნებისმიერ დონეზე უფრო მაღალი ინტენსივობის სამხედრო ოპერაციები და კონფლიქტები. მაგრამ მათ არ აქვთ საშუალება, ყველა პოზიციაზე დასხდნენ და ნახონ, ვინ ესროლა პირველმა“.

ანუ ისევ გაჩნდება კითხვები, რადგან აზერბაიჯანის მუდმივი ქცევა ახალი არ არის. სამხედრო ექსპერტი ამჩნევს, რომ აზერბაიჯანელები ისვრიან და აცხადებს, რომ სომხურმა მხარემ ისროლა და ამის გარკვევა მესამე მხარისთვის ძალიან რთულია. ეს მოხდა ბოლო ორი წლის განმავლობაშიც. ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ 9 ნოემბრის სამმხრივი განცხადება ითვალისწინებდა, რომ მხარეები უნდა დარჩენილიყვნენ ამჟამინდელ პოზიციებზე, განცხადების შემდეგაც, აზერბაიჯანის აგრესიული ქმედებები გაგრძელდა არა მარტო არცახის, არამედ სომხეთის წინააღმდეგაც.

ამრიგად, ცეცხლის შეწყვეტისთანავე, 2020 წ 11-14 დეკემბერს აზერბაიჯანის არმიამ აიღო არცახის სოფლები ძველი თაღერი და ხწაბერდი. მიმდინარე წლის 23-24 მარტს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა არცახის ასკერანის რაიონის სოფელ ფარუხის მიმართულებით დაარღვიეს კონტაქტის ხაზი და აიღეს სოფელი ფარუხი. აქ აზერბაიჯანმა დაიპყრო სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ბორცვი, სახელად ყარაგლუხი, საიდანაც მათ ხედვაში ჩნდება მთელი ასკერანის რაიონი. მიმდინარე წლის აგვისტოში ბრძოლები გაიმართა არცახის ჩრდილო-დასავლეთით, რის შემდეგაც ლაჩინის დერეფანი დაიხურა. სომხურ მხარეს უნდა შეეცვალა სომხეთი-არცახის მილსადენი.

2020 წლის 17-20 დეკემბერს აზერბაიჯანი სიუნიქში გორის-კაპანის სასაზღვრო გზის ნაწილს იკავებს. 2021 წლის 12 მაისს დაწინაურდება ვარდენისის, იშხანასარის, შავი ტბის მონაკვეთებებში. ამ პერიოდში აზერბაიჯანის არმიამ მნიშვნელოვანი ტერიტორიები დაიკავა გეღარქუნიქის, ვაიოც ძორისა და სიუნიქის აღმოსავლეთ საზღვრებზე, მის კონტროლქვეშ აიღო მნიშვნელოვანი სიმაღლეები. 2021 წლის 14-15 ნოემბერს მეორე თავდასხმა განხორციელდა იშხანასარის მიმართულებით.

უფრო მეტიც, აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენული ტერიტორიის წინააღმდეგ მიმდინარე წლის სექტემბერში აგრესია განახორციელეს იმ ნაწილებიდან, რომლებიც მათ 2021 წლის მაისიდან ჰქონდათ ოკუპირებული.

13 სექტემბერს აზერბაიჯანის მიერ განხორციელებული აგრესიის შემდეგ, სრ შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსმა ედვარდ ასრიანმა ჟურნალისტებთან სომხეთის პოზიციურ და ტერიტორიულ დანაკარგებზე ისაუბრა.

სამხედრო ექსპერტი ლევონ ჰოვჰანნისიანი აღნიშნავს, რომ აზერბაიჯანმა შექმნა ხელსაყრელი პირობები სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ახალი აგრესიის განსახორციელებლად, ამავდროულად შეუზღუდა სომხეთის რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებს საპასუხო მოქმედებების განხორციელების შესაძლებლობები.

„მათი ამოცანაა ისე გააკეთონ, რომ ჩვენ არ ვიფიქროთ მათი სამხედრო შესაძლებლობების დაბალანსებაზე. 44-დღიანი ომის შემდეგ ფაქტის წინაშე დავდექით და იმ მომენტში ჩვენი პრობლემების გადაჭრის შეუძლებლობის გამო, ისინი გამუდმებით ახალ პრობლემებს იწვევდნენ“.

ექსპერტის თქმით, პრობლემებს შორის იყო ახალი საკონტაქტო ხაზის მოწესრიგებაც. გენერალური შტაბის უფროსმა ედუარდ ასრიანმა 13 სექტემბრის აგრესიასთან დაკავშირებით გამართულ იმავე პრესკონფერენციაზე, შეეხო რა აზერბაიჯანის აგრესიასა და სროლების სამიზნე მხარეს, აღნიშნა:

„რაც შეეხება მიზანმიმართულ სროლებს, მტერი ცდილობდა ხელი შეეშალა ჩვენი მხრიდან საინჟინრო აღჭურვის სამუშაოების განხორციელებაში“.

სამხედრო ექსპერტი ლევონ ჰოვჰანნისიანის თქმით, აზერბაიჯანი ყოველთვის შეეცდება ხელი შეუშალოს ამ სამუშაოებს, შეუქმნას პრობლემები სომხურ მხარეს, შეინარჩუნოს ისინი მუდმივ დაძაბულობაში და, მეორე მხრივ, ისაუბროს სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე. ექსპერტის თქმით, სომხეთსა და აზერბაიჯანს ე.წ. სამშვიდობო ხელშეკრულების ქვეშ სხვადასხვა რამ ესმით.

„მათ უბრალოდ უნდა წარუდგინონ მსოფლიოს, რომ ისინი მშვიდობის მომხრე არიან და დროდადრო გააძლიერონ თავიანთი სამხედრო ყოფნა იქ, სადაც ეს მნიშვნელოვანია. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მათი საუბარი სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე მიზნად ისახავს ჩვენი მომავალი პოტენციალის აღმოფხვრას. ”

ბოლო ორი წლის განმავლობაში აზერბაიჯანის აგრესიების შედეგად სომხურმა მხარემ ორასზე მეტი მსხვერპლი განიცადა არცახსა და სომხეთში. ექსპერტი მიიჩნევს, რომ ყარაბაღის მეორე ომიდან ორი წლის შემდეგ, 9 ნოემბერს ხელმოწერილი დოკუმენტის დებულებების შესრულების ტემპი საგრძნობლად შესუსტდა. ის აღნიშნავს, რომ ყოველი ახალი და ფართომასშტაბიანი ესკალაციის შემდეგ ეს დოკუმენტი სულ უფრო და უფრო არასტაბილური ხდება, როგორც რეგიონში მშვიდობის დამყარების საფუძველი.

ნახეთ მეტი
Back to top button