პოლიტიკა

მთიანი ყარაბაღის საკითხი სამშვიდობო პროცესის ნაწილი უნდა იყოს  –  ლუი ბონო

ბაქოში შეხვედრების შემდეგ ეუთოს მინსკის ჯგუფის ამერიკელი თანათავმჯდომარე, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის უფროსი მრჩეველი სამხრეთ კავკასიის მოლაპარაკებებში ლუი (ლუ) ბონო სამშაბათს ერევანში ჩავიდა. ორ დედაქალაქში ამერიკელი დიპლომატის შეხვედრების მიზანი, როგორც აშშ-ის საელჩოში ხაზგასმით აღნიშნავენ, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო პროცესის წინსვლაა.

ლუი ბონომ ერევანში „თავისუფლების“ სომხურ სამსახურს ექსკლუზიური ინტერვიუ მისცა, რომლის თარგმანსაც ახლა წარმოგიდგენთ.

“თავისუფლება”. – თქვენი პირველი ვიზიტი რეგიონში რთულ პერიოდს ემთხვევა. ლაჩინის დერეფანი დაახლოებით სამი თვეა გადაკეტილია, სომხურმა მხარემ ყარაბაღში სისხლიანი აზერბაიჯანული პროვოკაციაზე გაავრცელა ინფორმაცია. მეორე მხრივ, ბაქო საუბრობს რეინტეგრაციაზე და აფრთხილებს უფრო „მძიმე და მკვეთრი“ ნაბიჯების შესახებ. არის თუ არა ასეთი პირდაპირი მოლაპარაკება, რომელსაც ვაშინგტონი ხელს უწყობს და შესაძლებელია თუ არა მშვიდობის მიღწევა ამ გზით, ასეთ ატმოსფეროში?

ლუი ბონო. – კვირას საღამოს ჩამოვედი ბაქოში. თვითმფრინავიდან რომ გადმოვედი, მთიან ყარაბაღში მომხდარი ტრაგედიის ძალიან შემაშფოთებელი ამბავი გავიგე. მაგრამ ჩემთვის ამან მხოლოდ გააძლიერა ჩემი მისიის მნიშვნელობა, ამ კონფლიქტის დასრულების აუცილებლობა. ჩვენ ვერ ვხედავთ სხვა გზას, გარდა მხარეებთან მჭიდრო თანამშრომლობისა, როგორც სომხეთის, ასევე აზერბაიჯანის ლიდერებთან, მშვიდობის დასამყარებლად, მშვიდობა, რომელიც იქნება ხანგრძლივი და დაბალანსებული.

“თავისუფლება”. – რუსეთის შუამავლობით სტეფანაკერტ-ბაქოს კონტაქტებს აუცილებელი დიალოგის დასაწყისს უწოდებთ?

ლუი ბონო. – რუსეთის ფედერაციის შუამავლობით გამართულ დიალოგზე კომენტარის გაკეთება არ არის ჩემი უფლებამოსილება.

“თავისუფლება”. – ამ შემთხვევაში, არის თუ არა აშშ მზად, აიღოს ბაქოსა და სტეფანაკერტს შორის დიალოგის შუამავლობა? თუ ასეა, რა წოდებით?

ლუი ბონო. – ჩვენი როლი ამ პროცესში არ არის მედიაცია. ჩვენ აქ არ ვართ იმისთვის, რომ ტექსტი დავაწესოთ, პირობები ორივე მხარის კისერზე შემოვიხვიოთ. რასაც ჩვენ ვცდილობთ, ხელი შევუწყოთ მშვიდობას. ვგულისხმობ, ჩვენ გვინდა, რომ მხარეებმა თავად შეიმუშაონ ტექსტი და პირობები და ერთად შეთანხმდნენ. მათ ერთად უნდა იმუშაონ ამაზე, რადგან ნებისმიერი გრძელვადიანი, მდგრადი და დაბალანსებული მშვიდობა ორივე მხრიდან უნდა მოვიდეს. ეს არ შეიძლება იყოს მესამე მხარისგან, გარედან.

“თავისუფლება”. – მაგრამ შეგახსენებთ, რომ ბოლო რამდენიმე თვეში ერევანი აცხადებს, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი ყარაბაღში მცხოვრები სომხების უსაფრთხოებისა და უფლებების დაცვაა. განიხილავს თუ არა ვაშინგტონი ასეთი მექანიზმის ამოქმედებას ამის უზრუნველსაყოფად? თუ ასეა, რა არის შესაძლო ვარიანტები?

ლუი ბონო. – ვფიქრობთ, რომ ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. მე არ უარვყოფ:  სტაბილური, გრძელვადიანი და დაბალანსებული სამშვიდობო შეთანხმების მისაღწევად, ის უნდა მოიცავდეს მთიან ყარაბაღსდა ჩვენ მზად ვართ მივაღწიოთ ამას. ჩვენ ვაღიარებთ მის მნიშვნელობას.

“თავისუფლება”. – მაგრამ რაიმე მექანიზმი ხომ არ დამისახელებთ?

ლუი ბონო. – მე არ ვარ უფლებამოსილი ახლა განვიხილო მექანიზმი. მე ახალი ვარ ამ პოსტზე, სულ რამდენიმე კვირაა. ეს ჩემი პირველი მოგზაურობაა რეგიონში. და მიუნხენის შემდეგ მხარეებთან პირველ მოლაპარაკებებში ვარ ჩართული.

“თავისუფლება”. – და როცა ამბობთ, რომ ყარაბაღის პრობლემა სამშვიდობო შეთანხმებაში აისახება, მაინტერესებს ვაშინგტონს ან მხარეებს, ერევანსა და ბაქოს, აქვთ თუ არა წარმოდგენა, როგორ მოხდება ეს.

ლუი ბონო. – უპირველეს ყოვლისა, მთიანი ყარაბაღი იქნება სამშვიდობო პროცესის ნაწილი. ვფიქრობ, ეს ორივე მხარემ აღიარა. მაგრამ, როგორც უკვე ვთქვი, ჩვენ აქ არ ვართ იმისთვის, რომ რაიმე შეთანხმებას ან შეთანხმებას დავაყენოთ პირობები. მნიშვნელოვანია, რომ მხარეები თავად მიაღწიონ შეთანხმებას.  ჩვენ ვიმუშავებთ ორივე მხარესთან. პრეზიდენტმა ალიევმა მიუნხენში განაცხადა, რომ ის დანიშნავს ვინმეს, რომელიც ითანამშრომლებს ყარაბაღის წარმომადგენლებთან. ვფიქრობ, ეს უკვე მოხდა გასულ კვირას. და ჩემთან საუბრისას მან აღნიშნა, რომ მზად არის გააგრძელოს ეს დისკუსიები. ასე რომ, ჩვენ ოპტიმისტურად ვართ განწყობილი, რომ შეგვიძლია მხარეებთან ამ მიმართულებით მუშაობა. მაგრამ ეს ადვილი არ იქნება. ეს მოითხოვს დიდ შრომას და ერთგულებას ყველა მხარისგან.

“თავისუფლება”. – რუსეთი გამუდმებით აკრიტიკებს ვაშინგტონისა და ევროკავშირის ჩართულობას და აღიქვამს მას რეგიონში მისი ყოფნის მარგინალიზაციის მცდელობად. ხედავთ თუ არა ამ საკითხში რუსეთთან თანამშრომლობის შესაძლებლობას? ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ მინსკის ჯგუფი რეალურად არ მუშაობს.

ლუი ბონო. – ჩვენ მზად ვართ ვითანამშრომლოთ ნებისმიერ და ყველა მხარესთან, რომელიც ამ პროცესს განაგრძობს. ფაქტობრივად, მინსკის ჯგუფში ჩემს რუს კოლეგასთან მქონდა ურთიერთობა. კომენტარს არ გავაკეთებ. ჩვენ აქ არ ვართ მხარეების გასაკრიტიკებლად ან რაიმე სხვა გეოპოლიტიკური საკითხის მოსაგვარებლად, მაგრამ მე აქ ვარ იმისთვის, რომ დავეხმარო როგორც სომხეთს, ასევე აზერბაიჯანს ამ კონფლიქტის გადაწყვეტაში. ჩვენ უნდა დავასრულოთ ეს კონფლიქტი. ამიტომ ვარ აქ.

“თავისუფლება”. – მზად ხართ რუს თანათავმჯდომარე ხოვაევთან შესახვედრად?

ლუი ბონო. – მე მზად ვარ შევხვდე ნებისმიერს, ვინც მზად არის იმუშაოს ჩემთან, შეერთებულ შტატებთან, ამ პროცესის წინსვლისთვის. როგორც ვთქვი, ამ რეგიონში უფრო ფართო დღის წესრიგი არ გვაქვს. ეს მხოლოდ მშვიდობის ხელშეწყობაა. ეს კონფლიქტი ძალიან დიდხანს გაგრძელდა. ბევრი ადამიანი დაშავდა. ბევრი ადამიანი დაიღუპა. ის უნდა დასრულდეს.

“თავისუფლება”. – დავუბრუნდეთ ლაჩინის დერეფანს.. მიუხედავად საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილებისა და მრავალი საერთაშორისო მიმართვისა, მათ შორის ვაშინგტონის, აზერბაიჯანი არ ხსნის ლაჩინის დერეფანს. რა გამოსავალს ხედავთ?

ლუი ბონო. – ჩვენ ამას ხაზს ვუსვამდით. სახელმწიფო მდივანმა ბლინკენმა ნათლად თქვა მიუნხენში ორივე მხარესთან შეხვედრაზე და ვფიქრობ, მან ასევე გაასაჯაროვა, რომ ლაჩინის დერეფანი ღია და თავისუფალი უნდა იყოს კომერციული და კერძო ტრაფიკისთვის.

“თავისუფლება”. – სამწუხაროდ, მოწოდებები  არ მუშაობს.

ლუი ბონო. – ჩვენ გავაგრძელებთ ამ საკითხის წი წამოწევას.

“თავისუფლება”. – იქნებ სანქციები იქნას გამოყენებული ბაქოს მიმართ?

ლუი ბონო. – ახლა სანქციების დრო არ არის. მე აქ ვარ იმისთვის, რომ ვიმუშაო ორივე მხარესთან, შემობაბრუნო  ისინი მშვიდობისკენ. სანქციებს საპირისპირო ეფექტი ექნება. ამ ეტაპზე ამაზე საუბარიც კი არ არის.

“თავისუფლება”. – ერევნისა და ბაქოს შეხვედრების შედეგებიდან გამომდინარე, რა გზავნილს აგზავნით ვაშინგტონში?

ლუი ბონო. – ვაშინგტონში გამოვაცხადებ, რომ აქ მშვიდობის პერსპექტივა არსებობს. მაგრამ ეს ადვილი არ იქნება. ეს მოითხოვს ორივე მხარის ერთგულებას. ამისთვის უნდა იყოს ურთიერთნდობა, მხარეებმა უნდა მოიპოვონ ერთმანეთის მიმართ ნდობა, ეს არ იქნება მარტივი პროცესი. მაგრამ მჯერავს,  თორემ აქ არ ვიქნებოდი.

“თავისუფლება”. – მაგრამ შეგიძლიათ განაცხადოთ, რომ მხარეებს მშვიდობა სურთ?

ლუი ბონო. – დიახ!

“თავისუფლება”. – Მადლობა კიდევ ერთხელ.

ლუი ბონო. – Გმადლობთ.

ნახეთ მეტი
Back to top button