ანალიტიკა

ირანის მორიგი საპროტესტო ნოტა აზერბაიჯანისადმი. თეირანი-ბაქოს დაპირისპირება მწვავდება

თეირანმა ბაქოს ახალი საპროტესტო ნოტა გაუგზავნა. ამჯერად ანგარიშის მოთხოვნის მიზეზი აზერბაიჯანული მედიის პუბლიკაციაა. ირანი აფრთხილებს აზერბაიჯანს უპატივცემულო ქმედებების მავნე შედეგების შესახებ. მანამდე კი თეირანმა ბაქოს ანგარიში მოსთხოვა აზერბაიჯანისა და ისრაელის ერთობლივი სტრატეგიული პარტნიორობის პროგრამებთან დაკავშირებით. შეთქმულება, რომელსაც ისრაელი ამზადებს ირანის წინააღმდეგ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ასე გამოეხმაურა ოფიციალური თეირანი ანტიირანულ გეგმას. ამ მოვლენების პარალელურად, ირანელმა ექსპერტებმა ირან-სომხეთის სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსის შექმნის შესაძლებლობაზე დაიწყეს საუბარი.

ირან-აზერბაიჯანის ისედაც დაძაბული ურთიერთობები იძაბება ბოლო დღეების, თუნდაც საათების განცხადებების პარალელურად, რასაც მოჰყვება ირანული პროტესტის შემდეგი ნოტები ბაქოსგან ანგარიშის მოთხოვნით. ახალი დაძაბულობის ფონზე ირანელი ექსპერტები სომხეთსა და ირანს შორის სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსის შექმნის შესაძლებლობებს განიხილავენ.

სომეხი ანალიტიკოსები შენიშნავენ, რომ ეს დისკუსიები ირანში განსაკუთრებით გააქტიურდა სიუნიქში აზერბაიჯანელი სამხედროების წინსვლის ფონზე.

საერთაშორისო ექსპერტი გრიგორ ბალასანიანი. „ჩვენც უნდა ვისარგებლოთ ამ შესაძლებლობით, რათა განვავითაროთ ჩვენი ურთიერთობა ირანთან, მათ შორის სამხედრო-ტექნიკური, ერთობლივი სამხედრო წვრთნებისა და სხვა ოპერაციების სახით, რათა ნებისმიერ მომენტში ვიყოთ მზად იმ საფრთხისა და კატასტროფის წინაშე, რომელიც თანდათან უახლოვდება ჩვენს საზღვრებს. ამ უბედურების წინააღმდეგ ბრძოლა ირანთან ერთად უნდა წარიმართოს“.

ექსპერტის აზრით, პარალელურად, აუცილებელია სომხეთის თავდაცვისუნარიანობის დონის გაძლიერება სამხედრო-პოლიტიკურ მოკავშირეებთან ურთიერთობის განვითარებით, სომხეთის უსაფრთხოების შესაძლებლობების გაზრდით და ჩვენი სახელმწიფოსთვის უსაფრთხოების დამატებითი ბალიშების შექმნით.

ირანის დისკუსიები ირანსა და სომხეთს შორის სამხედრო-პოლიტიკური ალიანსის ჩამოყალიბებაზე ასევე პასუხია ისრაელსა და აზერბაიჯანს შორის ანტიირანული ალიანსის შექმნის გეგმაზე.

შეგახსენებთ, რომ 29 მარტს ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელმა ელი კოენმა ისრაელში აზერბაიჯანელ კოლეგასთან ჯეიჰუნ ბაირამოვთან შეხვედრის შედეგების შეჯამებისას განაცხადა, რომ ისრაელი და აზერბაიჯანი ერთობლივი ძალისხმევით უნდა დაუპირისპირდნენ ირანს.

„ჩვენ ერთად უნდა ვიმოქმედოთ, რათა თავიდან ავიცილოთ ირანის მხრიდან (სამხედრო) ბირთვული პოტენცილის მიღება. ამის გაკეთება შეიძლება  პოლიტიკური და ეკონომიკური საშუალებების გამოყენებით, ერთდროულად სარწმუნო და ხელშესახები სამხედრო საფრთხის შექმნით“, – განაცხადა კოენმა.

ეს თანამშრომლობა არის „შეთქმულება“, რომელსაც ისრაელი ამზადებს ირანის წინააღმდეგ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე“, –  საპასუხოდ განაცხადა ირანის ისლამური რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა ნასერ კანანმა და მოითხოვა ბაქოსგან განმარტებები ,,ერთიანი ანტიირანული ფრონტის შექმნასთან დაკავშირებით“.

მოგვიანებით ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესსპიკერმა Twitter-ის საკუთარ გვერდზე დაწერა, რომ აზერბაიჯანი პასუხს გაურბის, დუმილი კი თანხმობის ნიშანია. კანანმა ასევე შენიშნა, რომ აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ, პასუხის თავიდან აცილების გარდა, ირანის წინააღმდეგ ახალი ბრალდებებიც წამოაყენა.

ირანოლოგი ვარდან ვოსკანიანი შენიშნავს, რომ ბაქოს არ ეყოფა გამბედაობა პირდაპირ უპასუხოს თეირანის კითხვებს.

„ნათელია, რომ ბაქო ყველანაირად შეეცდება, თავი აარიდოს ამ კითხვაზე პასუხის გაცემას, მაგრამ ისრაელ-აზერბაიჯანის ალიანსი რეალურად არსებობს და ირანელებს დამატებითი ინფორმაცია არ სჭირდებათ დასარწმუნებლად“.

განცხადებები გაკეთდა ბაქოს სამხედრო კაბინეტებიდანაც. აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ არავის აქვს უფლება მის ქვეყანას დაემუქროს. გამოსვლა, რა თქმა უნდა, ირანისკენ არის მიმართული და ეს ირანულმა მედიამ დააფიქსირა.

ექსპერტები ბაქოში  პანიკას ამჩნევენ. IRPC-ის სახმელეთო ჯარების მეთაურის აზერბაიჯანის საზღვარზე ვიზიტის შემდეგ ზაქირ ჰასანოვმა თათბირი მოიწვია. ირანის სახმელეთო ჯარების მეთაურმა საზღვრიდან განაცხადა, რომ ირანს არ აქვს სანდო ინფორმაცია 44-დღიანი ომის დროს აზერბაიჯანში ჩამოყვანილი სირიელი დაქირავებული ტერორისტების გაყვანის შესახებ. საერთაშორისო ექსპერტი გრიგორ ბალასანიანი ამჩნევს ირანიდან ბაქოში რეგულარულად გაგზავნილი მესიჯების მნიშვნელობას.

„აზერბაიჯანში არსებული ის მღელვარება, რომ მათ შეუძლიათ ისარგებლონ ისრაელის მხარდაჭერით და დაიწყონ ომი თუნდაც ირანის წინააღმდეგ, არარელევანტურია, რადგან ისრაელის მხარდაჭერა არაფერს მისცემს აზერბაიჯანს და ღმერთმა არ ქნას, დიდი რეგიონული ომის შემთხვევაში, რომ აღარაფერი ვთქვათ ირან-აზერბაიჯანის სამხედრო კონფლიქტზე, ამ შემთხვევაში ირანი შეძლებს ისრაელისგან მიღებული მხარდაჭერის განეიტრალებას და აზერბაიჯანს ეს ძალიან ძვირი დაუჯდება“.

ირანი დგამს ნაბიჯებს, რომ გახდეს რეგიონალური ზესახელმწიფო, ამასთან ემზადება შესაძლო ომისთვის, ამბობს ანალიტიკოსი და ხაზს უსვამს ყურის არაბულ ქვეყნებთან, კერძოდ, საუდის არაბეთთან ურთიერთობის მოწესრიგებას.

ნახეთ მეტი
Back to top button