მთავარიპოლიტიკა

სომხეთი ხედავს კუხო-ს პასუხისმგებლობის არეალის კორექტირების აუცილებლობას ზოგიერთი წევრი სახელმწიფოს გაურკვეველი პოზიციების გამო

2022 წლის სექტემბერში სომხეთის მთავრობამ სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის წინააღმდეგ აზერბაიჯანის აგრესიაზე ისაუბრა და ასევე წარმოადგინა საერთაშორისო საზოგადოების გამოხმაურება ამ აგრესიაზე.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2022 წლის 13 სექტემბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა ფართომასშტაბიანი აგრესია წამოიწყეს სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენული ტერიტორიის წინააღმდეგ, დიდი კალიბრის იარაღის, არტილერიის, სარაკეტო სისტემებისა და უპილოტოების გამოყენებით. აგრესიის შედეგად სომხურ მხარეს 225 მსხვერპლი ჰყავდა, მათ შორის 3 მშვიდობიანი მოქალაქე, 293 სამხედრო,  7 მშვიდობიანი მოქალაქე დაშავდა, 20 სამხედრო ტყვედ ჩავარდა. აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა 36 დასახლებას დაარტყეს სიუნიქში, ვაიოცძორში, გეღარქუნიკის რეგიონებში, მათ შორის გორის, სისიანის, კაპანის, ჯერმუკის, ვარდენისის, თეღის, გეღამასარის თემებში, რის შედეგადაც ნაწილობრივ ან მთლიანად დაიმგრა  192 სახლი, 3 სასტუმრო, 2 სკოლა. დანგრეულია 1 სამედიცინო დაწესებულება, 1 საბანკეტო დარბაზი, 4 ბეღელი. დაზიანებულია 7 ელექტრო ინფრასტრუქტურა, 5 წყლის ინფრასტრუქტურა, 3 გაზსადენი, 1 ხიდი, 2 გზატკეცილი, 1 ქუჩა.

„სამიზნე იყო სასწრაფო დახმარების 2 მანქანა, 4 კერძო მანქანა. აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალები სომხეთის სუვერენულ ტერიტორიაზე რამდენიმე მიმართულებით შევიდნენ. 2021 და 2022 წლებში სომხეთის წინააღმდეგ განხორციელებული აგრესიის შედეგად აზერბაიჯანმა სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის 150 კვადრატულ კილომეტრზე მეტი დაიკავა. კიდევ 75 კვადრატული კილომეტრი რს სუვერენული ტერიტორიიდან 1990-იანი წლებიდან აზერბაიჯანის ოკუპაციის ქვეშ იყო“, – ნათქვამია ანგარიშში.

აღნიშნულია, რომ 2022 წლის 13 სექტემბერს სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენულ ტერიტორიაზე აზერბაიჯანის აგრესიასთან დაკავშირებით, სომხეთის რესპუბლიკამ ოფიციალურად მიმართა რუსეთის ფედერაციას მეგობრობის, თანამშრომლობისა და ურთიერთდახმარების ხელშეკრულების დებულებების შესასრულებლად  კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციას (შემდგომში  კუხო),რათა უზრუნველყოს შესაბამისი მხარდაჭერა (მათ შორის სამხედრო).   2022 წლის 13 სექტემბერს გაიმართა კუხო-ს კოლექტიური უშიშროების საბჭოს რიგგარეშე სხდომა ვიდეოკონფერენციის ფორმატში, რომლის გადაწყვეტილებით 15 სექტემბერს სომხეთში ჩავიდა კუხო-ს გაერთიანებული შტაბის ოპერატიული ჯგუფი   სადამკვირვებლო მისიის შესასრულებლად. 2022 წლის 23 ნოემბერს ერევანში გაიმართა კუხო-ს კოლექტიური უშიშროების საბჭოს სხდომა, რომლის დროსაც სომხურმა მხარემ ხაზი გაუსვა, რომ ადექვატური პასუხი კუხო-სგან არ მიუღია სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის წინააღმდეგ აზერბაიჯანის აგრესიათან დაკავშირებით.   სომხურმა მხარემ დააფიქსირა, რომ სესიაზე ხელმოსაწერად წარდგენილი “კუხო-ს კოლექტიური უსაფრთხოების საბჭოს დეკლარაციის” და “სომხეთის რესპუბლიკისთვის დახმარების გაწევის ერთობლივი ღონისძიებების შესახებ” პროექტები არ შეიცავს სომხეთის წინააღმდეგ განხორციელებული აგრესიის მკაფიო პოლიტიკურ შეფასებას, იევე როგორც  სამოქმედო გეგმას აგრესიის შედეგების აღმოსაფხვრელად და სომხეთის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის მიზნით. გარდა ამისა, კუხო-ს არაერთი წევრი სახელმწიფოს მიერ გამოთქმული გაურკვეველი პოზიციების გამო, წარმოიშვა კუხო-ს პასუხისმგებლობის სფეროს კორექტირების აუცილებლობა. აღნიშნული საკითხების დაკონკრეტების გარეშე,სომხეთის რესპუბლიკამ  მიზანშეწონილად არ მიიჩნია აღნიშნულ დოკუმენტებზე ხელმოწერა, რის გამოც გადაწყვეტილებები არ იქნა მიღებული.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენული ტერიტორიის წინააღმდეგ აზერბაიჯანის სამხედრო აგრესიასთან დაკავშირებით, სომხეთის რესპუბლიკის მოთხოვნის საფუძველზე, 15 სექტემბერს გაიმართა გაეროს უშიშროების საბჭოს რიგგარეშე სხდომა საფრანგეთის რესპუბლიკის თავმჯდომარეობით.  (შემდგომში საფრანგეთი). შეხვედრისას გაეროს უშიშროების საბჭოს წევრმა ქვეყნებმა აღნიშნეს ძალის გამოყენების დაუშვებლობა, ხაზი გაუსვეს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ნორმების დაცვას, ასევე ხაზი გაუსვეს სომხეთის ტერიტორიაზე სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის მიზანში ამოღების ფაქტს.

2022 წლის 21-27 ოქტომბერს ეუთოს საჭიროებების შემფასებელი ჯგუფი სომხეთში ჩავიდა, რათა გაეცნო 13 სექტემბერს დაწყებული აზერბაიჯანული აგრესიის შედეგად გეღარქუნიკის, ვაიოც ძორისა და სიუნიქის რეგიონების სასაზღვრო რაიონებსა და დასახლებებში შექმნილი ვითარების შესახებ. 2022 წლის 6 ოქტომბერს პრაღაში სომხეთის პრემიერ-მინისტრის ნიკოლ ფაშინიანის, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის, საფრანგეთის პრეზიდენტის ემანუელ მაკრონისა და ევროპის საბჭოს პრეზიდენტის შარლ მიშელის ოთხმხრივ შეხვედრაზე მიღწეული შეთანხმების შედეგად, ევროკავშირის საბჭომ (შემდგომში – როგორც ევროკავშირი) 17 ოქტომბერს მიიღო გადაწყვეტილება: სომხეთისა  და აზერბაიჯანის საერთაშორისო საზღვრის გასწვრივ ევროკავშირის დამკვირვებლებ-ექსპერტების განლაგების შესახებ. მისიის მანდატი მოიცავდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საზღვრის გასწვრივ სიტუაციის მონიტორინგს, რათა ხელი შეუწყოს ორ ქვეყანას შორის ნდობის აღდგენის და ევროკავშირის უფრო არსებითი მხარდაჭერის უზრუნველყოფას. ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიამ მანდატი 2022 წლის 19 დეკემბერს დაასრულა. 2023 წლის 23 იანვარს ევროკავშირის საბჭომ დათანხმდა წინადადებას სომხეთის ტერიტორიაზე ახალი სამოქალაქო მისიის (EUMA) შექმნის შესახებ ორი წლის ვადით. 2023 წლის 20 თებერვალს მისიამ დაიწყო მუშაობა სომხეთის რესპუბლიკში.

ნახეთ მეტი
Back to top button