პოლიტიკა

სომხეთი-ირანი-ინდოეთის პოლიტიკური კონსულტაციები. რამდენად მნიშვნელოვანია ეს ფორმატი რეგიონისთვის. კარენ ღაზარიანი

ერევანში გუშინ გაიმართა სომხეთის, ირანის და ინდოეთის საგარეო საქმეთა წარმომადგენლების პირველი სამმხრივი პოლიტიკური კონსულტაციები. ასეთი ფორმატის გაშვება მისასალმებელია საექსპერტო სფეროში. მისი აუცილებლობა საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში განიხილებოდა. ექსპერტები დარწმუნებულნი არიან, რომ ამ ფორმატს აქვს დიდი პოტენციალი და გამოთქვამენ იმედს, რომ მისი დონე კიდევ უფრო გაიზრდება და უკვე იქნება შეხვედრები საგარეო საქმეთა მინისტრების დონეზე, რაც გაზრდის ფორმატის პოლიტიკურ წონას.

სამმხრივ კონსულტაციებში დელეგაციებს ხელმძღვანელობდნენ სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე მნაცაკან საფარიანი, ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სამხრეთ აზიის გენერალური დეპარტამენტის უფროსი სეიედ რასულ მუსავი და ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს რეგიონალური გენერალური დეპარტამენტის უფროსი ჯიტენდერ პალ სინგჰი.

სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ამ შეხვედრიდან რამდენიმე დეტალი გამოაქვეყნა. „შეხვედრაზე განიხილეს ეკონომიკურ და რეგიონულ საკომუნიკაციო არხებთან დაკავშირებული საკითხები, გამოიკვეთა კულტურული და ინტერპერსონალური კავშირების გაღრმავების პერსპექტივები და სამმხრივი თანამშრომლობა სხვადასხვა სფეროში. მხარეები შეთანხმდნენ გააგრძელონ კონსულტაციები სამმხრივ ფორმატში, რომელიც მიზნად ისახავს თანამშრომლობას“.

გასულ წელს საკმაოდ აქტიურად განიხილებოდა სომხეთში ირანთან და ინდოეთთან დიდი სატრანსპორტო პროექტების განხორციელების საკითხი. კერძოდ, ითქვა, რომ სიუნიქის რეგიონი შეიძლება გახდეს მნიშვნელოვანი კვანძი, რომელიც ჩაბაჰარის პორტს შავ ზღვასთან დააკავშირებს.

„ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისით, რომ როგორც ირანი, ასევე ინდოეთი დაინტერესებულია იმით, რომ მარშრუტმა სომხეთზეც გაიაროს. ზუსტად ეს არის ამ სამმხრივ ფორმატში დაწყებული შეხვედრები-კონსულტაციების მიზანი ფაქტობრივად. აქედან გამომდინარე, აქ მთავარი გასაკეთებელი არის ჩრდილოეთ-სამხრეთის ავტომაგისტრალის მშენებლობა. ირანიდან და ინდოეთიდან არის პოლიტიკური მხარდაჭერა და სურვილი, რომ მარშრუტმა სომხეთზე გაიაროს. რჩება მხოლოდ სომხეთმა განახორციელოს ის, რაც უნდა გააკეთოს“, – ფიქრობს ირანიოლოგი ჟანა ვარდანიანი.

ინდური „იუსანას ფონდის“ მკვლევარი, არარატ კოსტანიანი, აღნიშნავს, რომ ირანი და სომხეთი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ინდოეთის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ გეგმებში დასავლეთთან მისასვლელად.

„პოზიტიურია, რომ იწყება მოლაპარაკებები და სომხეთის როლი მნიშვნელოვანი ხდება ასეთ მეგაპროექტებში, რაც ბუნებრივია სომხეთის ინტერესებში შედის. ჩვენ, ზოგადად, აქტიურად უნდა ვიმუშაოთ ყველა ასეთ პარტიასთან, მულტიპოლარობისკენ სწრაფად განვითარებად ზესახელმწიფოებთან, რათა ვაჩვენოთ ჩვენი ჩართულობა ასეთ პროგრამებში“.

ექსპერტის თქმით, ჩინეთის შუამავლობით ირანის საუდის არაბეთთან ურთიერთობის მოწესრიგების შემდეგ, ირანის როლი რეგიონში და ახლო აღმოსავლეთში ძლიერდება, რაც უაღრესად დადებითია სომხეთისთვის, როგორც მეზობელი ქვეყნისთვის. ამ მხრივ, არარატ კოსტანიანის თქმით, სომხეთის ჩართულობა მნიშვნელოვანია უსაფრთხოების თვალსაზრისითაც.

„ბუნებრივია, ამას აქვს უსაფრთხოების კომპონენტი. დღეს გაიზრდება ირანის როლი ჩვენს რეგიონში, რომელიც უფრო თვალსაჩინოა, როგორც მეგობარი და მოკავშირე ქვეყანა. ირანის პოზიცია უფრო გასაგონი იქნება“, – ხაზს უსვამს არარატ კოსტანიანი.

უსაფრთხოების საკითხებს ინდოეთისთვისაც არსებითი მნიშვნელობა აქვს, ხაზს უსვამს ექსპერტი. კოსტანიანის თქმით, აშკარაა, რომ ინდოეთიც მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს წარმოშობილ „ახალ მსოფლიო წესრიგში“. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ჩრდილოეთ-სამხრეთის ავტომაგისტრალი, რომელსაც სტრატეგიული მნიშვნელობა აქვს არა მხოლოდ სომხეთისთვის, არამედ ირანისა და ინდოეთისთვის, ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია.

ამ ფორმატს საკმაოდ დიდი პოტენციალი აქვს, ამბობს ირანიოლოგი ჟანა ვარდანიანი.

„სამივე მხარის ინტერესი საკმაოდ მაღალია. თვით ირანიდანაც გამოხატავენ მზადყოფნას მონაწილეობა მიიღონ ავტომაგისტრალის მშენებლობაში. ვრცელდება ხმები, რომ ისინი ქაჯარანის გვირაბის მშენებლობაში მიიღებენ მონაწილეობას. ასევე მნიშვნელოვანია, რომ სომხეთზე გამავალი მარშრუტით ინდოეთიც დაინტერესებულია. აქედან გამომდინარე, ჩვენ ბევრი გვაქვს გასაკეთებელი, საჭიროა ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება“. ექსპერტები დარწმუნებულნი არიან, რომ ჩრდილოეთ-სამხრეთის ავტომაგისტრალის ამოქმედებას დიდი მნიშვნელობა აქვს რეგიონის მომავლისთვის. არაერთხელ აღინიშნა, რომ ეს მარშრუტი მომგებიანი იქნება ინდოეთისთვის, ირანისთვის, სომხეთისთვის და საქართველოსთვის.

ნახეთ მეტი
Back to top button