მთავარიპოლიტიკა

არცახის ძეგლების განადგურება ყოველდღიური ამოცანა პოლიტიკური საზოგადოებისთვის

“აზერბაიჯანის ანტისომხური პოლიტიკა, ასევე კულტურული ფასეულობების წინააღმდეგ” სომხური სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების ჯგუფმა გამოაქვეყნა სპეციალური ანგარიში აზერბაიჯანის პოლიტიკის შედეგად სომხური კულტურული მემკვიდრეობისთვის მიყენებული ზიანისა და საფრთხეების შესახებ. დოკუმენტის ავტორები ირწმუნებიან, რომ ისინი გააგრძელებენ ბრძოლას მანამ, სანამ არ მიაღწევენ ბაქოს წინააღმდეგ სანქციების გამოყენებას.

მტერი ანადგურებს და შლის ყველაფერს, რაც სომხურია. განსაკუთრებული თანმიმდევრობით ზიანდება სომხური ეკლესიები. 2020 წლის 44-დღიანი ომის შემდეგ სომხური ძეგლების მიმართ ვანდალიზმი ხდება აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ მოქცეულ ტერიტორიებზე. მომხდარი გაანალიზდა და დოკუმენტად იქცა. სომხური სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების ჯგუფმა გამოაქვეყნა ანგარიში აზერბაიჯანის ანტისომხური პოლიტიკის შედეგად სომხურ კულტურულ მემკვიდრეობას მიყენებული ზიანისა და საფრთხეების შესახებ.

ანგარიშში დაფიქსირდა ვანდალიზმის გამოვლინებები. ფაქტები ახალია, რაც აადვილებს მუშაობას, ამბობს საერთაშორისო გამჭვირვალობის ანტიკორუფციული ცენტრის იურისტი ვარდუჰი ავანესიანი. ის ახსენებს, რომ ჯერ კიდევ 2021 წლის დეკემბერში მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლომ თავის სასწრაფო ზომით გამოყენებული გადაწყვეტილებით მოუწოდა აზერბაიჯანს თავშეკავებისკენ და კულტურული ძეგლების წაბილწვაში დამნაშავეების დასჯისკენ. ეს საფუძველს გვაძლევს ვიფიქროთ, რომ თუ ჩვენ ვიქნებით თანმიმდევრული, ჩვენ შევძლებთ მივაღწიოთ აზერბაიჯანის წინააღმდეგ სადამსჯელო ქმედებების განხორციელებას, მიიჩნევს იურისტი.

„არსებობენ საერთაშორისო სასამართლოები, საერთაშორისო გადაწყვეტილებები, რომელთა საშუალებითაც ჩვენ შეგვიძლია საჩივარი შევიტანოთ აზერბაიჯანის წინააღმდეგ და გამოვიყენოთ ეს ბერკეტი შედეგის მისაღწევად“.

წმინდა ღაზანჩეწოცის ეკლესიისთვის მიყენებული ზიანის მოგონებები ახალია. სოციალურმა ქსელებმა აჩვენეს, თუ როგორ იბილწება შუშის მწვანე ეკლესია, წმინდა ჰოვჰანნესის ეკლესია. სატელიტური მასალებით გამოიკვეთა აზერბაიჯანული ვანდალიზმის სხვა შემთხვევები.

ვარაუდობენ, რომ 44-დღიანი ომის შემდეგ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე 1456 სომხური ძეგლი დარჩა, მათ შორის 160 მონასტერი და ეკლესია, დაახლოებით 600 ქვაჯვარი.

იურისტი ახსენებს, რომ მხარეებს აქვთ რატიფიცირებული შესაბამისი კონვენციები და აქვთ ვალდებულება შეინარჩუნონ კულტურული მემკვიდრეობა. შესაბამისად, მართლმსაჯულობის საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილების შეუსრულებლობამ შესაძლოა გამოიწვიოს აზერბაიჯანის წინააღმდეგ სადამსჯელო ქმედებები.

„წინააღმდეგ შემთხვევაში შემდეგ ეტაპზე გადავდივართ. თუ გადაწყვეტილებას არ შეასრულებ, არღვევ მას, მაშინ ამას მოჰყვება სანქციები. თქვენ უნდა მიმართოთ შესაბამის სასამართლოებს და გააგრძელოთ პროცესი. ეს იყო უბრალოდ გადაუდებელი ღონისძიება, მაგრამ გვაქვს შემთხვევა, „სომხეთი აზერბაიჯანის წინააღმდეგ“, რომლის ფარგლებშიც შეიძლება მოიყვანონ მაჩვენებელი, რომ ის არ განხორციელებულა“.

არის პრეცედენტები, საერთაშორისო თანამეგობრობამ ამა თუ იმ ისტორიულ ეტაპზე სცადა დაესაჯა სხვადასხვა პიროვნებები და სახელმწიფოები, რომლებმაც ვანდალიზმი ჩაიდინეს. ვარდუჰი ავანესიანი იუგოსლავიის მაგალითს იხსენებს.

„იუგოსლავიის სამხედრო ტრიბუნალში ბევრი საქმეა, სადაც გამომძიებელი ასევე იძიებდა კულტურული მემკვიდრეობის განადგურების საქმეებს. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს ასევე აქვს საქმეები იმ პირების მიმართ, რომლებმაც თავიანთი ბრძანებით წვლილი შეიტანეს ამ ქმედებების განხორციელებაში“.

იურისტი ირწმუნება, რომ ყველა ბერკეტს გამოიყენებენ. დღეს აზერბაიჯანი იუნესკოს სპეციალისტებს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე შესვლას უკრძალავს. ეს ძეგლები მათთვის მიუწვდომელია, რადგან მათგან თანმიმდევრულად იშლება სომხური კვალი. არასამთავრობო ორგანიზაციები ასევე ცდილობენ შექმნან შესაძლებლობები სადამკვირვებლო მისიისთვის და დააკვირდნენ სომხური ძეგლების მდგომარეობას. ისინი ირწმუნებიან, რომ ყველა დახურულ კარზე დააკაკუნებენ, რათა აზერბაიჯანის წინააღმდეგ სანქციები დაწესდეს.

ნახეთ მეტი
Back to top button