მთავარიპოლიტიკა

ბაქო ცდილობს უარი თქვას ევროპულ მოლაპარაკებებზე –  პირველი ნაბიჯი არის პროვოკაცია სოტკში

პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა სომხეთის შეიარაღებული ძალების ქმედებებს „კომპეტენტური და ადეკვატური“ უწოდა აზერბაიჯანის პროვოკაციის საპასუხოდ გეღარქუნიკის რაიონის სოტკის დასახლების მიმართულებით. ფაშინიანი ასევე მიიჩნევს, რომ ამ ნაბიჯების წყალობით სოტკის მიმართულებით დაძაბულობა საგრძნობლად შემცირდა. მაგრამ ის ნაადრევად მიიჩნევს სიტუაციის სრულად სტაბილურად შეფასებას. მთავრობის დღევანდელ სხდომაზე ნიკოლ ფაშინიანმა კატეგორიულად უარყო აზერბაიჯანის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ვითარება სომხური მხარის ქმედებების შედეგად დამძიმდა. მან დაასაბუთა, რატომ არის დარწმუნებული, რომ აზერბაიჯანი ამ ეტაპზე აპირებს მიზანმიმართულ და დაგეგმილ პროვოკაციებს.

პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი არ გააუქმებს კვირას ვიზიტს ბრიუსელში, სადაც აპირებს მოლაპარაკებას ევროკავშირის საბჭოს პრეზიდენტთან, შარლ მიშელთან და აზერბაიჯანის პრეზიდენტთან, ილჰამ ალიევთან, სამშვიდობო დღის წესრიგის შესახებ აზერბაიჯანული პროვოკაციის გამო  სოტკში.  ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ფაშინიანი სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ დოკუმენტს ხელი მოეწეროს იმ დღეს.

„რადგან მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ ორმხრივი შეთანხმების პროექტი ჯერ კიდევ დახვეწის ეტაპზე იმყოფება,  მის ხელმოწერაზე საუბარი ნაადრევია. მეორე მხრივ, ჩვენ გვაქვს ამოცანა, რაც შეიძლება სწრაფად დავამუშაოთ ეს დოკუმენტი და მოვამზადოთ ხელმოწერისთვის“.

აზერბაიჯანული პროვოკაცია სოტკის მიმართულებით კი უფრო მეტ დაბრკოლებას ქმნის ამ მიმართულებით, ვიდრე ხელს უწყობს სიტუაციის სტაბილიზაციას. უპირველეს ყოვლისა, ის პროვოკაციულ ქმედებებს უკავშირებს ვაშინგტონის მოლაპარაკებების შედეგებს და სამომავლო მოლაპარაკებებს. სომხეთის პრემიერ-მინისტრი აცხადებს, რომ აზერბაიჯანული მხარის პროვოკაციული ქმედებები მიზნად ისახავს გააუქმოს პროგრესი, რომელიც დაფიქსირდა ვაშინგტონში 1-4 მაისს გამართული მოლაპარაკებების შედეგად. მას მიაჩნია, რომ ალიევის მიზანია ჩაშალოს სამმხრივი მოლაპარაკებები ბრიუსელში და ხუთმხრივი მოლაპარაკებები, რომელიც კიშინიოვში 1 ივნისს იგეგმება.

თავის გამოსვლაში პრემიერმა არ ახსენა მოსკოვში გამოცხადებული შეხვედრა. მიზეზი შესაძლოა ისიცაა, რომ ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა აღინიშნა, რომ მოსკოვის შეხვედრა ბრიუსელის შემდეგ გაიმართება.

„გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ აზერბაიჯანს მოლაპარაკების პროცესი მხოლოდ ესკალაციისა და ომის საბაბის მისაღებად სჭირდება.  ესკალაციები გამოიყენება მხოლოდ მოლაპარაკებებში მიღწეული პროგრესის გასაბათილებლად. ეს არის ის, რაც ახლა ხდება“.

აღსანიშნავია, რომ ამ ყველაფრის ფონზე ასევე შესამჩნევია აზერბაიჯანის მცდელობები, გამოვიდეს კიშინიოვში 1 ივნისს საფრანგეთის პრეზიდენტის ემანუელ მაკრონისა და გერმანიის კანცლერის ოლაფ შოლცის მონაწილეობით შეთანხმებული შეხვედრიდან.

აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა აიხან ჰაჯიზადემ განაცხადა, რომ ბაქო დათანხმდა მხოლოდ 14 მაისს ბრიუსელში დაგეგმილ სამმხრივ შეხვედრას, მაგრამ არა კიშინიოვისას. იმავდროულად, რამდენიმე კვირის წინ სომხეთში ვიზიტის დროს საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა პირველმა ისაუბრა კიშინიოვში შესაძლო შეხვედრის შესახებ.

აზერბაიჯანი თავისი პროვოკაციული ქმედებებით კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს ფუნდამენტურ შეთანხმებებს მოლაპარაკებამდე. ფაშინიანი პრაღისა და სოჭის 2022 წლის შეთანხმებებზე საუბრობს.

„ამ დოკუმენტებში ხაზგასმულია, რომ სომხეთი და აზერბაიჯანი აღიარებენ ერთმანეთის ტერიტორიულ მთლიანობას 1991 წლის ალმა ატას დეკლარაციის საფუძველზე. კითხვა, რომელიც ჩნდება ამ კონტექსტში, არის შემდეგი: თუ აზერბაიჯანი აღიარებს სომხეთის ტერიტორიულ მთლიანობას, რატომ ესხმის თავს ჩვენი ქვეყნის სუვერენულ ტერიტორიას? მით უმეტს  რომ 2022 წლის სოჭის სამმხრივი დეკლარაციის თანახმად, მხარეებმა თავი უნდა შეიკავონ ძალის გამოყენებისა და ძალის მუქარისგან. დღეს აზერბაიჯანმაც უხეშად დაარღვია ეს წერილობითი საჯარო შეთანხმებები და, ზოგადად, ძნელია გაიხსენო ერთობლივად მიღებული დოკუმენტი, რომელიც აზერბაიჯანს არ დაურღვევია ამ ხნის განმავლობაში.

აზერბაიჯანთან კონტაქტის გამოცდილება ფაშინიანს მიანიშნებს, რომ აზერბაიჯანს ახლა სურს გადაიტანოს საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება სხვა საკითხზე და  ჩრდილში მოაქციოს ლაჩინის დერეფანში უკანონო საგუშაგოს მოწყობის  ფაქტი. ახალი პრობლემით დაავიწყოს მათ ძველი.

„ეს არის აზერბაიჯანის დადასტურებული ტაქტიკა. ისინი ცდილობდნენ დაევიწყებინათ სექტემბრის აგრესია ყალბი „ეკოლოგიური“ აქტივისტებით ლაჩინის დერეფნის გადაკეტვით. სოფელ თეღში სომხეთის სახელმწიფო საზღვრის გადაკვეთით მთიან ყარაბაღში შექმნილი ჰუმანიტარული კრიზისის დავიწყებას ცდილობდნენ. ლაჩინის დერეფანში საკონტროლო-გამშვები პუნქტის მოწყობით ადგილობრივ ტერიტორიაზე საზღვრის დარღვევის დავიწყებას ცდილობდნენ. სოტკში, ვითარების გამწვავებით, ცდილობენ დაივიწყონ ლაჩინის დერეფანში უკანონო საგუშაგოს დამონტაჟება. მიუხედავად აზერბაიჯანის მცდელობისა, ყველა ეს საკითხი, ბუნებრივია, რჩება ჩვენს პრიორიტეტულ დღის წესრიგში. ჩვენი აქტიური კომუნიკაცია საერთაშორისო საზოგადოებასთან ამ თემებზე უნდა გაგრძელდეს“.

სოტკში დაძაბულ ვითარებასთან დაკავშირებით განცხადებები გააკეთეს სომხეთისა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროებმაც. აზერბაიჯანმა სასწრაფოდ დაადანაშაულა სომხეთი მოლაპარაკებების პროცესის შელახვაში. სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებით, ოფიციალური ერევანი მოუწოდებს ბაქოს შეწყვიტოს სომხეთზე ზეწოლის არაგონივრული მცდელობები.

სომხეთის სპეციალური დანიშნულების ელჩი ედმონ მარუქიანი მიიჩნევს, რომ აზერბაიჯანი ცდილობს მოლაპარაკებებში სომხეთს თავისი პირობები უკარნახოს. როდემდე შეიძლება გაგრძელდეს ეს ვითარება ან როდემდე მიეცემა აზერბაიჯანს მსგავსი ქმედებების უფლება? კითხულობს მარუქიანი.

„ეს შეიძლება გაგრძელდეს მანამ, სანამ მშვიდობა არ მოვა ჩვენს რეგიონში. პრემიერის განცხადებებზე დასამატებელი არაფერი მაქვს. თუ რამე მოხდება, მეტს გეტყვით. 1991 წლიდან სომხეთის ყველა ხელისუფლების დროს გვყავს მსხვერპლი. რადგან 1991 წლიდან ომში ვართ, მშვიდობა არ გვქონია. ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ, რომ ქვეყანა ამ მდგომარეობიდან გამოვიდეს“.

ნახეთ მეტი
Back to top button