ანალიტიკა

დასავლეთი პოლიტიკური, რუსეთის ფედერაცია – პლატფორმა საკომუნიკაციო მოლაპარაკებებისთვის. ექსპერტები აკეთებენ პირობით დაყოფას

მომავალ კვირას ორი მნიშვნელოვანი მოლაპარაკება იგეგმება სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების საკითხზე. სამმხრივი სამუშაო ჯგუფი ვიცე-პრემიერების ხელმძღვანელობით, რომლებიც განბლოკვის საკითხებით არიან დაკავებულები, შეხვდება მოსკოვში, ხოლო კიშინიოვში დაგეგმილია ხუთმხრივი შეხვედრა სახელმწიფოს მეთაურების მონაწილეობით.

გუშინ გაჩნდა ჰიპოთეზა, რომ კიშინიოვში 1 ივნისს შესაძლოა ხელი მოეწეროს დოკუმენტს. შეთანხმების ხელმოწერა არ შედის ევროპული პოლიტიკური თანამეგობრობის სამიტის დღის წესრიგში, განმარტა სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ამ ვარაუდების საპასუხოდ და ხაზი გაუსვა, რომ სომხური მხარე მზად იქნება ხელი მოაწეროს შეთანხმებას იმ მომენტში, როდესაც საკვანძო საკითხები განსაზღვრული იქნება.

სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების საკითხზე მნიშვნელოვანი შეხვედრების წინ ერევანში იმყოფება რუსული ანალიტიკური სფეროს არაერთი წარმომადგენელი. ისინი განიხილავენ როგორც სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობების მომავალს, ასევე რუსეთის შუამავლობას და სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების პერსპექტივებს. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, სუმსი-ს საერთაშორისო პროცესების ანალიზის ლაბორატორიის დირექტორი ნიკოლაი სილაევი დარწმუნებულია, რომ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობის დოკუმენტი ჩამოყალიბდება, თუ ის დააკმაყოფილებს აზერბაიჯანის მოთხოვნებს, მაგრამ ამბობს, რომ სომხეთში უნდა გადაწყვიტონ, მოუტანს თუ არა ეს დოკუმენტი მშვიდობას.

ის ახსენებს, რომ მინსკის ჯგუფის შეთანხმებებში ასახული იყო როგორც ტერიტორიული მთლიანობა, ასევე სხვა სტანდარტები, მაგრამ ამბობს, რომ რეალურად ამან არ უზრუნველყო მშვიდობა.

სილაევის თქმით, რუსულ ანალიტიკურ სფეროში ხედავენ რუსეთის სამხრეთ კავკასიიდან გაძევების პოლიტიკის სცენარს, რომელიც, მისი აზრით, გამოიყენება სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მედიაციის პლატფორმაზე.

„რუსი ექსპერტი არ ენდობა დასავლური შუამავლობის გულწრფელობას. ამ ძალისხმევას იგი წარმოაჩენს, როგორც სწრაფ შედეგს ნებისმიერი დოკუმენტის ხელმოწერით, რომელიც გათვლილი იქნება რუსეთის რეპუტაციის შელახვაზე, მისი გავლენის შესუსტებასა ან რეგიონიდან მთლიანად გასვლაზე. ფაქტობრივად, დარწმუნებულია, რომ მალე ხელმოწერილი დოკუმენტი მხოლოდ ხანმოკლე მშვიდობას უზრუნველყოფს. რუსეთისთვის კი, ეს შექმნის დისკრედიტაციის პრობლემას, მაგრამ არ შეუქმნის საფრთხეს რუსეთის უსაფრთხოებას“.

პოლიტიკური კომენტატორის ჰაიკ ხალათიანის თქმით, დასკვნების გამოტანა შესაძლებელია მედიაციის პლატფორმებზე შეხვედრების სიხშირიდან და ამ შეხვედრების შემდეგ გაკეთებული განცხადებებიდან. უპირველეს ყოვლისა, ის განიხილავს ბოლო სამმხრივ შეხვედრას მოსკოვში.

„მოლაპარაკების პროცესში ლიდერი ახლა დასავლეთია, როგორც შუამავალი. აზერბაიჯანი და სომხეთი უფრო მეტად  მიდრეკილნი არიან დასავლეთის შუამავლობით არსებული საკითხების გადაჭრაზე. ამავდროულად, იმის გაცნობიერებით, რომ მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთის პოზიციები შესუსტდა, რაზეც რუსი ექსპერტებიც კი საუბრობენ, ის კვლავ რჩება სერიოზულ „მოთამაშედ“ რეგიონში და ვერც ილჰამ ალიევი და ვერც ნიკოლ ფაშინიანი ვერ უგულებელყოფენ მონაწილეობის მოწვევებს, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ პირველად სამმხრივი განცხადებების შემდეგ არ გაკეთებულა ზოგადი განცხადება, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ბრიუსელი და ვაშინგტონი უფრო პრიორიტეტულ ადგილს იკავებს ერევნისა და ბაქოსთვის, როგორც მოლაპარაკებების პლატფორმებისთვის, ვიდრე მოსკოვი.

პოლიტიკის მეცნიერებათა დოქტორის, კლუბ „ვალდაის“ პროგრამების დირექტორის, ტიმოფეი ბოროდაჩევის თქმით, ქვეყნებმა გეოპოლიტიკურ ცვლილებებში განვითარებული მოვლენები სწორად უნდა გაიგონ. ახლა, რუსეთშიც კი ძნელია იმის პროგნოზირება, თუ რა მოვლენები ელის სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებს.

„ბოროდაჩევი კონკრეტულად თურქეთსა და აზერბაიჯანზე საუბრობს. მისი თქმით, მათ არ იციან, როგორი იქნება თურქეთის მომავალი ხუთი წლის შემდეგ. ყოველ შემთხვევაში, მისი თქმით, საპრეზიდენტო არჩევნების პირველმა ტურმა დაამტკიცა, რომ ამ ქვეყანაში არსებული პოლიტიკური სისტემა ფანტასტიკური სამიზნეა და ეკონომიკა, რბილად რომ ვთქვათ, არ ვითარდება. რუსი ექსპერტი ამბობს, რომ არც მათ იციან, რა ბედი ეწევა აზერბაიჯანს, რამდენიმე წელიწადში. ეს არარსებობა მსოფლიოში არის მიზეზი, გამოცდილებიდან გამომდინარე, რომ ამ მომენტში ქვეყნების ლიდერებს ყოველდღიურად უწევთ გადაწყვეტილებების მიღება, შეუმცირებელი დიდი პასუხისმგებლობის გაცნობიერების საფუძველზე“.

პოლიტტექნოლოგი ვიგენ ჰაკობიანი იმ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, თუ რომელი საკითხებია ოფიციალური მოსკოვისთვის რეგიონში მართლაც მნიშვნელოვანი, ყურადღებას ამახვილებს მოსკოვში ბოლო მაღალი დონის შეხვედრაზე და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის სერგეი ლავროვის ადრე გაკეთებულ განცხადებებზე.

„რუსულ პლატფორმაზე, ვფიქრობ, მთავარი პრობლემა კომუნიკაციების საკითხია. ასევე არ გამოვრიცხავ, რომ ორმხრივი დახურული მოლაპარაკებების დროს რუსული მხარეც ცდილობდა გაეგო თავისი პერსპექტივები არცახში 25 წლის შემდეგ. რუსულმა მხარემ თავისი პრეფერენციები ძალიან მკაფიოდ დააფიქსირა ამ თვეში მოსკოვში გამართული მირზოიან-ბაირამოვის შეხვედრის შემდეგ, როდესაც ლავროვმა ჩამოთვალა თავისი პრეფერენციები ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა დელიმიტაცია, დემარკაცია, კომუნიკაციები, ასევე მიანიშნებდა არცახის უსაფრთხოების საკითხის გადაწყვეტის აუცილებლობაზე. ანუ იქ ვითარების დასტაბილურება და მხოლოდ ამის შემდეგ თქვა, რომ თუ მხარეები ყველა ამ პუნქტს, საკითხს გადაწყვეტენ, შეუძლიათ სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმება. ანუ რუსებისთვის სამშვიდობო ხელშეკრულება დღის წესრიგში არ არის, რადგან მიაჩნიათ, რომ ყველა ეს პუნქტი უნდა გადაწყდეს, და მხოლოდ ამის შემდეგ“.

ალბათ ეს არის მიზეზი იმისა, რომ მედიაციის პლატფორმებში განხილული საკითხები თითქმის დაზუსტებულია. მომავალ კვირას კიშინიოვში დაგეგმილ ხუთმხრივ მაღალი დონის შეხვედრაზე, სავარაუდოდ, სამშვიდობო შეთანხმებასთან დაკავშირებული საკითხები განიხილება. ხოლო მოსკოვში იმავე კვირაში დაგეგმილი სამმხრივი სამუშაო მხოლოდ განბლოკვისა და კომუნიკაციების საკითხებზე მომუშავე სამუშაო ჯგუფისაა. შუამავლობაზე მკაფიო აქცენტი, შესაძლოა, ასევე ნაკარნახევია რუსეთის გეგმებით საერთაშორისო სანქციების პირობებში.

ნახეთ მეტი
Back to top button