პოლიტიკა

უახლოეს მომავალში შესაძლოა გაფორმდეს არა სამშვიდობო შეთანხმება, არამედ განზრახვების  შეთანხმება  –   ექსპერტი

მოსკოვის შეხვედრაზე ხაზი გაესვა პროგრესს სატრანსპორტო კომუნიკაციების განბლოკვის კუთხით. სამი ქვეყნის ლიდერები შეთანხმდნენ მომავალ კვირას მოსკოვში, უკვე ვიცე-პრემიერების დონეზე შეხვდნენ. თუმცა ექსპერტები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი. მათ მიაჩნიათ, რომ ამ საკითხში მხარეების მიდგომები ამ დროისთვის მკვეთრად განსხვავებულია.

რუსეთის ვიცე-პრემიერმა ალექსეი ოვერჩუკმა ფაშინიან-პუტინ-ალიევის შეხვედრის შემდეგ განაცხადა, რომ მოსკოვში გაიმართება მოლაპარაკებები რუსეთის, სომხეთისა და აზერბაიჯანის ვიცე-პრემიერებს შორის რეგიონში სატრანსპორტო კომუნიკაციების განბლოკვის საკითხების მოსაგვარებლად. მისი თქმით, ბლოკადის მოხსნის საკითხში  მხარეებს ერთნაირი გაგება აქვთ. ახლა განიხილება ტექნიკური დეტალები, რომლებიც, რუსეთის ვიცე-პრემიერის თქმით, მნიშვნელოვანია, რადგან საუბარია სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სასაზღვრო, საბაჟო და სხვა სახის კონტროლის პროცედურებზე. ოვერჩუკის თქმით, აუცილებელია იმის გაგება, თუ რა პროცედურები იმუშავებს სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის დემარკაციის დროს.

მანამდე მსგავსი განცხადება გააკეთა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა, სადაც ხაზგასმით აღნიშნა, რომ არის დაბრკოლებები, მაგრამ მათი გადალახვა შესაძლებელია და, ზოგადად,დაბრკოლება არც არსებობს, რადგან ეს არის წმინდა ტექნიკური საკითხები. პოლიტოლოგი გურგენ სიმონიანი ამ საკითხში რაიმე გართულებას ვერ ხედავს. საზღვარს ისევე გადაკვეთენ, როგორც სომხეთ-საქართველოს საზღვარს, ამბობს ის.

„როგორც სომხეთ-საქართველოს საზღვარზე არის საგუშაგო, ასევე იქნება საგუშაგო სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვარზე. ამ საკითხში პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა ნათლად განაცხადა, რომ ნებისმიერი ექსტრატერიტორიული მოთხოვნა არ შეიძლება დაკმაყოფილდეს. აზერბაიჯანელ გადამზიდავებს   და მშვიდობიან მოქალაქეებს თუ  სურთ სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიის გავლით ნახიჩევანში, საქართველოში ან თურქეთში შესვლა, სომხეთის საზღვრის გადაკვეთა უნდა შეესაბამებოდეს სომხეთის რესპუბლიკის კანონმდებლობას.

მოსკოვში სომხეთის  პრემიერ-მინისტრმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ სომხეთი დაინტერესებულია ყველა სატრანსპორტო და ეკონომიკური კავშირებისა და კომუნიკაციების განბლოკვით. სასაზღვრო და საბაჟო სამსახურები მზად არიან უზრუნველყონ ყველა სატრანსპორტო საშუალებისა და რკინიგზის ნორმალური გავლა სომხეთის ტერიტორიაზე, დაარწმუნა პრემიერ-მინისტრმა და იმედი გამოთქვა, რომ აზერბაიჯანის რკინიგზა ასევე ღია იქნება სომხეთის რესპუბლიკის საქონლისა და სარკინიგზო მატარებლების ტრანსპორტირებისთვის,   ნახიჩევანის და აზერბაიჯანის,  გავლით, მაგალითად, რუსეთისა და ირანისთვის. მან იმედი გამოთქვა, რომ საკითხი გადაწყდება პარიტეტული პრინციპით, ქვეყნების სუვერენიტეტისა და იურისდიქციის საფუძველზე.

„ეს განიხილება მშვიდობის კონტექსტში, რადგან საზღვრები მხოლოდ მშვიდობის პირობებში იხსნება. თუ ასეთი შეთანხმებები იქნება, მე მხოლოდ მივესალმები, რადგან რეგიონში მშვიდობა დამყარდება, მაგრამ სკეპტიკურად ვარ განწყობილი.  ჩვენ ნათლად დავინახეთ, რომ მოსკოვში იყო ფაშინიანზე ზეწოლა, მრავალმხრივი ზეწოლა, ცდილობდნენ ერთმანეთში აერიათ ცნებები: დერეფანი, სატრანზიტო ზონა.

აღსანიშნავი ეპიზოდი დაფიქსირდა მოსკოვში გამართულ ევრაზიის უმაღლესი ეკონომიკური საბჭოს სხდომაზე, რომელშიც სტუმრის სტატუსით პირველად მონაწილეობდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ალიევიც. მან თავის გამოსვლაში გამოიყენა ფრაზა „ზანგეზურის დერეფანი“, რამაც დებატები გამოიწვია. სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ ფორმულირებებით აზერბაიჯანი სომხეთის მიმართ ტერიტორიულ ამბიციებს აყენებს. საპასუხოდ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მათ არ აქვთ ტერიტორიული მისწრაფებები სომხეთის მიმართ. პოლიტოლოგი გურგენ სიმონიანი მომხდარს უწოდებს მანიპულაციას.  საერთაშორისო ექსპერტი გრიგორ ბალასანიანი კი მიიჩნევს, რომ გზების განბლოკვის შემთხვევაშიც კი, სომეხი მძღოლები აირჩევენ  სამი დღე დაელოდონ ზედა  ლარსის საგუშაგოზე  თავიანთ რიგს  რუსეთში შესასვლელად, ვიდრე  აზერბაიჯანის ტერიტორიით გაიარონ.

„რუსული მხარის ნდობა მდგომარეობს იმაში, რომ სამხრეთ კავკასიის რკინიგზა ითვლება რუსეთის რკინიგზის შვილობილი კომპანიად და მათი რკინიგზა იმუშავებს აქ, ანუ ეს რკინიგზა იმუშავებს ნახიჩევანის, აზერბაიჯანის გავლით რუსეთისკენ. არსებობს  კონსენსუსი ამ საკითხზე. ჩვენ ვსაუბრობთ სატვირთო მანქანებზე, მაგრამ არა სამგზავრო მანქანებზე. დარწმუნებული არ ვარ, რომ სამგზავრო საავტომობილო კომუნიკაცია იმუშავებს, ორ ერს შორის არსებული მუქარისა და მტრობის გათვალისწინებით.

ბალასანიანს მიაჩნია, რომ ვიცე-პრემიერების მოახლოებული შეხვედრის დროს შესაძლებელია ხელი მოაწეროს „განზრახვების“, მაგრამ არა სამშვიდობო დოკუმენტს.

ნახეთ მეტი
Back to top button