ანალიტიკა

აზერბაიჯანი ცდილობს მოლაპარაკებების წარმართვას ისე, რომ მხოლოდ მან ისარგებლოს. პოლიტოლოგები მირზოიან-ბაირამოვის შეხვედრის მოლოდინების შესახებ

უკვე ცნობილია, რომ სომხეთისა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრები არარატ მირზოიანი და ჯეიჰუნ ბაირამოვი ვაშინგტონში გაემგზავრნენ, რათა ამერიკული მხარის შუამავლობით სომხეთ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების მოგვარების მოლაპარაკებების პროცესის მომდევნო ეტაპზე მიიღონ მონაწილეობა.

მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთისა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებას სურს სამშვიდობო ხელშეკრულების რაც შეიძლება მალე გაფორმება, მაინც არის გადაუჭრელი საკითხები. ეს მოსაზრება პოლიტოლოგებმა არეგ ქოჩინიანმა და ჰრანტ მიქაელიანმა Armenpress-ის ჟურნალისტთან საუბარში გაიზიარეს.

„აშშ-ს აქვს დიდი სურვილი და შესაძლებლობა, თავისი წვლილი შეიტანოს სომხურ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების მოწესრიგებაში, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ შეერთებული შტატები ყველა პრობლემას ჩვენთვის გადაწყვეტს ან ვალდებულია გადაჭრას. საკითხავია, რამდენად ეფექტურად მუშაობს სომხეთი ამერიკულ მხარესთან და რამდენად ემსახურება აშშ-ის სურვილები და შესაძლებლობები ურთიერთობების ნორმალიზებას“, – აღნიშნა არეგ ქოჩინიანმა.

მისი აზრით, ვაშინგტონის პლატფორმა საკმაოდ წინდახედული ფორმატია. მაგიდაზე არის დოკუმენტის პროექტი, რომლის ნაწილი შეთანხმებულია, თუმცა საერთაშორისო ურთიერთობებში მიღებულია იმის თქმა, რომ სანამ ყველაფერი არ არის შეთანხმებული, მაშინ არაფერია შეთანხმებული.

„ძირითადი უთანხმოებაა ოთხ ძირითად პაკეტთან დაკავშირებით. ესენია:  არცახის სომხების უფლებებისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის დემარკაციისა და დელიმიტაციის პროცესის საფუძველი, კომუნიკაციების განბლოკვა და თავად დოკუმენტის გარანტიის არსებობა. რა თქმა უნდა, ერთი შეხვედრით ყველა საკითხის გადაწყვეტა შეუძლებელია, მაგრამ თუ ვაშინგტონში მოლაპარაკებების დროს ნახსენები რომელიმე პაკეტით პროგრესი მიიღწევა და პოზიციები დაახლოვდება, მაშინ შეხვედრა შეიძლება ჩაითვალოს ეფექტურად და წარმატებულად. ამ ეტაპზე ძალიან მნიშვნელოვანია ფუნდამენტური საკითხების ერთმანეთისგან გამიჯვნა და ცალკეულ საკითხებზე ორიენტირებული მოლაპარაკებების წარმოება“, – განაცხადა ქოჩინიანმა.

პოლიტოლოგის აზრით, საკითხების გადაწყვეტის ზოგადი თუ პაკეტური ლოგიკა ჩიხურია. გაცილებით რთულია შეთანხმება პაკეტურ ვერსიაზე, ვიდრე შეთანხმებების მიღწევა ეტაპობრივი მოლაპარაკების ვერსიის შემთხვევაში, ამიტომ პროცესს პრაგმატული კუთხით უნდა მივუდგეთ. ქოჩინიანის თქმით, რაც უფრო მეტი შეთანხმება იქნება მიღწეული ბევრ საკითხზე, მით უფრო გაიზრდება საერთო შეთანხმების გაფორმების ალბათობა.

პოლიტოლოგმა ჰრანტ მიქაელიანმა, თავის მხრივ, მირზოიან-ბაირამოვის შეხვედრასთან დაკავშირებულ მოლოდინებზე მიუთითა, რომ სომხეთის, აზერბაიჯანისა და აშშ-ის ხელისუფლების პოზიციები ემთხვევა კონფლიქტის მხარეებს შორის სამშვიდობო ხელშეკრულების რაც შეიძლება მალე გაფორმების საკითხს.

„მაგრამ მეორე მხრივ, აზერბაიჯანს აქვს სურვილი შეცვალოს მოლაპარაკების პროცესი წმინდა შინაარსით, რათა სომხეთისგან მეტი დათმობა მიიღოს. ასეთ პირობებში, ალბათობა იმისა, რომ საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმება ამ ეტაპზე არ გაფორმდება, ძალიან დიდია. თავდაპირველად მოლაპარაკებები ეხებოდა არცახის სტატუსს, რის შემდეგაც მთავარი საკითხი სტაბილურობის უზრუნველყოფა გახდა, ახლა კი აზერბაიჯანი აცხადებს, რომ არცახის პრობლემა საერთოდ არ არსებობს, ხოლო სრ მთავრობა დაჟინებით მოითხოვს, რომ არცახელ სომხებს მიეცეთ უსაფრთხოების შეუქცევადი გარანტიები და უფლებების დაცვა. ამას აცხადებენ საერთაშორისო სტრუქტურები და ორგანიზაციებიც, მაგრამ აზერბაიჯანული მხარე უგულებელყოფს მათ მოწოდებებს და ცდილობს მოლაპარაკება ისე წარმართოს, რომ ამით მხოლოდ მან ისარგებლოს“, – განაცხადა მიქაელიანმა.

პოლიტოლოგის დაკვირვებით, ბაქო დაინტერესებულია მოლაპარაკებების დღის წესრიგში მხოლოდ მისთვის საინტერესო საკითხების ჩართვით. მათ შორისაა, მაგალითად, ანკლავებთან და ე.წ ზანგეზურის დერეფანთან დაკავშირებული საკითხები. მისი თქმით, ძნელი წარმოსადგენია, რომ მხარეებმა შეთანხმებას მიაღწიონ ყველა საკითხზე, მით უმეტეს, თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ სომხური მხარისთვის ამდენად საინტერესო საკითხებს არცახელი სომხების უფლებებისა და უსაფრთხოების შესახებ, აზერბაიჯანი უბრალოდ უარყოფს.

„სამწუხაროდ, საერთაშორისო სტრუქტურების მიმართვა აზერბაიჯანს არ მიიყვანს  კონსტრუქციულ ველზე, რადგან ოფიციალურმა ბაქომ უკვე იგნორირება გაუკეთა გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და დაუსჯელი დარჩა, თუმცა ამ სასამართლოს უფლებამოსილება აზერბაიჯანზეც ვრცელდება. ეს უკანასკნელი კითხვას ზოგადად სვამს  ასე: თუ ძალით მოვახერხეთ ეთნიკური წმენდის პოლიტიკა და არავინ ჩაერევა, მაშინ ეს პოლიტიკა უნდა გავაგრძელოთ და მერე მივიღოთ შედეგები“, – განაცხადა მიქაელიანმა.

პოლიტოლოგმა შეახსენა, რომ ლაჩინის დერეფნის დაუყოვნებლივ გახსნის მოთხოვნით უკვე გამოვიდნენ რუსეთის ფედერაცია, აშშ და ევროსტრუქტურები. არსებობს საერთაშორისო სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილებაც. რამდენიმე დღის წინ ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია, მაგრამ მაინც აზერბაიჯანს საკითხების გადაწყვეტა ძალის მეთოდების გამოყენებაზე გადააქვს. მისი თქმით, სანამ აზერბაიჯანი არ დაექვემდებარება სანქციებს და არ შეეჯახება მისი პოლიტიკის შედეგებს, ის არანაირად არ შეცვლის თავის პრაქტიკას.

მანველ მარგარიანი

ნახეთ მეტი
Back to top button