ანალიტიკა

თეირანი კვლავ განგაშის ზარს სცემს

ირანის სულიერი ლიდერის მრჩეველმა აზერბაიჯანის ნახჭევანთან დაკავშირების გეგმაზე ისაუბრა და ნათლად აღნიშნა, რომ ეს არის სომხეთის გაყოფისკენ მიმართული ნაბიჯი და დააზარალებს რუსეთისა და ირანის ინტერესებს. ადრე ცხადი იყო, რომ ირანი მეზობელი ქვეყნების საზღვრების შეცვლისა და დერეფნის ლოგიკის წინააღმდეგია. ამასთან დაკავშირებით ირანის ოფიციალურმა პირებმა განსხვავებული განცხადებები გააკეთეს. ექსპერტებს კიდევ ერთი კითხვა აინტერესებთ: რატომ საუბრობს ამაზე თეირანი ამჟამად ღია ტექსტით?

აზერბაიჯანსა და ნახჭევანს შორის კომუნიკაცია არ უნდა განხორციელდეს სომხეთის ტერიტორიის ხარჯზე.  გაზისა და ელექტროენერგიის ტრანზიტი და მარშრუტების ექსპლუატაცია შესაძლებელია ხელმისაწვდომი გახდეს სომხეთის სუვერენიტეტის დარღვევის გარეშეც, აღნიშნავს ალი აკბარ ველაიათი, ირანის სულიერი ლიდერის, აიათოლა სეიედ ალი ხამენეის უმაღლესი მრჩეველი საერთაშორისო საკითხებში.

მისი თქმით, თანდათან ირკვევა, რომ ნახჭევანის აზერბაიჯანთან დამაკავშირებელი ვრცელი გეგმის საფუძველია სომხეთის დაყოფა, ასევე ირანისა და სომხეთის გამოყოფა, რაც წყვეტს აქემენიდებისა და პართიების იმპერიების ეპოქის კავშირს. ირანელი ოფიციალური პირის თქმით, ეს პროგრამა შეზღუდავს კავშირს გარე სამყაროსთან, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ კავკასიის, რუსეთისა და ევროპის კონტინენტის მიმართულებით.

პოლიტოლოგი ჰაიკ აივაზიანი დღეს მსგავსი განცხადების გამოქვეყნებას დამთხვევად არ მიიჩნევს. მისი თქმით, ეს გამოწვეულია ვაშინგტონში ამ დღეებში მიმდინარე დისკუსიებით, რომელიც ასევე მოიცავს განბლოკვის საკითხებს.

„იყო პუბლიკაციები, რომ სომხეთის უშიშროების საბჭომ არმენ გრიგორიანმა განიხილა სომხეთისთვის შვიდი ყველაზე რთულიპუნქტი ვაშინგტონში, მათ შორის არის „ზანგეზურის დერეფნის“ გახსნა ევროპის საბაჟო კონტროლის ქვეშ. ეს აწუხებს ირანს. თეირანი ამ შესაძლებლობას აღიქვამს, როგორც თურქულ დერეფანს, რომელიც გახდება იარაღი დასავლეთის ხელში რუსეთის წინააღმდეგ. ანუ უნდათ, რომ გაიხსნას და დასავლეთის კონტროლის ქვეშ იყოს, რაც რუსეთისა და ირანის სერიოზული პრობლემაა, რადგან ჩრდილოეთ-სამხრეთის სატრანსპორტო პროექტი ჩავარდნის პირასაა, მაგრამ მეორე მხრივ, რუსეთი, აზერბაიჯანი, ირანი ამბობენ, რომ ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფანმა აზერბაიჯანის გავლით უნდა გაიაროს“.

თუ ამ გზას რუსეთი დაიცავს, ჩემი თანამოსაუბრის თქმით, ის ნაკლები რისკების შემცველი იქნება.

შესაძლოა, ამის გათვალისწინებით, ირანის სულიერი ლიდერის მრჩეველმა ველაიათიმ აღნიშნა, რომ რეგიონული საზღვრების ნებისმიერი ცვლილება გამოიწვევს გრძელვადიან დაძაბულობას და ყველაზე შემაშფოთებელი იქნება საზღვარზე უცხო ქვეყნების ყოფნა.

მან გააფრთხილა, რომ რუსეთი ფრთხილად უნდა იყოს და გააცნობიეროს, რომ ნებისმიერი უმნიშვნელო დაუდევრობა კავკასიას ბრძოლის ველად გადააქცევს. ირანიოლოგი არმენ ვარდანიანი თეირანის შფოთვას ბუნებრივად მიიჩნევს და ახლო წარსულში დაფიქსირებულ რამდენიმე ფაქტს იხსენებს.

„ჩვენ ვნახეთ, რომ როდესაც 2021 წელს დაიხურა გორის-კაპანის გზა, ის 21 კილომეტრიანი მონაკვეთი, რომელიც აზერბაიჯანმა თავის ტერიტორიად გამოაცხადა, ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი იყო ირანელი სატვირთო მანქანების მძღოლების დაკავება და ირანული ტვირთის გადაზიდვისთვის პრობლემების შექმნა. ანუ, მათ კარგად ესმით, რომ თუ ეს განხორციელდება, ირანი გახდება დიდად დამოკიდებული აზერბაიჯანისა და თურქეთის ტანდემზე“.

პოლიტოლოგი ჰაიკ აივაზიანი ირანის სულიერი ლიდერის მრჩევლის მითითებას რუსეთისადმი შეგონებას კი არ უწოდებს, არამედ სომხეთის გაფრთხილებას.

„ეს ალბათ სომხეთის ხელისუფლებაზე ზეწოლის მცდელობაა, ისინი ცდილობენ მათ დამშვიდებას. არ მგონია, რომ ირანი რაიმე ქმედებებს განახორციელებს, ვგულისხმობ შეიარაღებული ძალების დონეზე.

ანალიტიკოსის თქმით, სიუნიქში საკონსულოს გახსნით თეირანი ცდილობს ნებისმიერ შემთხვევაში პულსზე თითი შეინარჩუნოს.

ნახეთ მეტი
Back to top button