ანალიტიკამთავარი

ირან-აზერბაიჯანის დაპირისპირება განიმუხტა? რას დაჰპირდა ბაქო თეირანს?

თეირანი-ბაქოს დაპირისპირება აშკარად შესუსტდა. სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის არარატ მირზოიანის თეირანში ვიზიტის დროს, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა დაარწმუნა, რომ აზერბაიჯანის პრეზიდენტი არ არის მიდრეკილი, შექმნას დაბრკოლებები საკომუნიკაციო არხების განბლოკვის საკითხში. ეს არის ის, რასაც თეირანი არაერთხელ უსვამს ხაზს, როგორც წითელ ხაზს, განაცხადა ჰოსეინ ამირ აბდოლაჰიანმა. მან დაარწმუნა, რომ ფორმულირება „მეზობელი ქვეყნების საზღვრების შეცვლა ირანისთვის წითელი ხაზია“ ბაქომ მიიღო.

აზერბაიჯანის ნახჭევანთან დამაკავშირებელი გზის კონტროლი სომხეთმა უნდა განახორციელოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ოფიციალური ერევანი არ დათანხმდება სხვა ქვეყნის კონტროლს მის ტერიტორიაზე, მიიჩნევს ირანოლოგი არმენ ვარდანიანი, საუბრობს რა სომხეთისა და ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრაზე თეირანში, რომლის დროსაც ჰოსეინ ამირ აბდოლაჰიანმა სომეხ კოლეგას ალიევის გარანტიები გადასცა.

მისი თქმით, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა დაარწმუნა ირანი, რომ არ აპირებს დაბრკოლებების შექმნას ნახჭევანსა და აზერბაიჯანს შორის კომუნიკაციაში.

თუმცა, ირანელი ექსპერტის თქმით, ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ რეგიონული კომუნიკაციების განბლოკვის თემაზე სომხეთისა და ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრების დისკუსიის დროს გამოქვეყნებულ განცხადებაში არის ნიუანსები, რომლებიც გასათვალისწინებელია.

„მთელი პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ ალიევი  როგორც ირანის ხელისუფლებას, ასევე დასავლეთის ქვეყნების ლიდერებს არწმუნებს, რომ მას არ აქვს ტერიტორიული მოთხოვნები სომხეთისგან, რომ ეს დერეფანი კვლავაც იქნება სომხეთის ტერიტორიული მთლიანობის ნაწილი, რომ მას ამ საკითხში ამბიციები არ აქვს.  მაგრამ ამავე დროს ის ამტკიცებს, რომ დერეფნის კონტროლი რუსეთის უშიშროების ძალებმა უნდა განახორციელონ, ანუ  დერეფანი ფორმალურად იქნება სომხეთის ნაწილი, თუ რეალურად ტერიტორიას უნდა აკონტროლებდეს რუსი სამშვიდობოები და სომხეთი არ აკონტროლებენ ამ ტერიტორიის გავლით საქონლისა და ხალხის გადაზიდვას, შემდეგ ფაქტობრივად გამოდის, რომ დერეფანი სომხეთის კონტროლის მიღმაა. ეს არის ის ნიუანსი, რაც სომხეთისთვის მიუღებელია“.

პოლიტოლოგი არა პოღოსიანის თქმით, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის დარწმუნება, რომ მან ალიევისგან მოისმინა, მიუთითებს იმაზე, რომ ირან-აზერბაიჯანის დაპირისპირება შესუსტდა, ეს დაფიქსირდა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის აზერბაიჯანში ბოლო ვიზიტის დროს.

„ვვარაუდობ, რომ იქ ირანი დაჟინებით ამტკიცებდა თავის წინა პოზიციას დერეფნის ლოგიკით, სადაც ვვარაუდობ, რომ მათ გარკვეული პასუხი გასცეს ბაქოდან, რამაც ირანი დააკმაყოფილა.

პოლიტოლოგი ბაქოს პოზიციების შერბილებას გეოპოლიტიკური რეალობითაც განაპირობებს და ხაზს უსვამს, რომ აზერბაიჯანისთვის ხელსაყრელი პერიოდი დასასრულს უახლოვდება.

სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის თეირანში ვიზიტისა და პრეზიდენტ ებრაჰიმ რაისთან შეხვედრის შემდეგ, ირანის პრეზიდენტის მთავარმა პოლიტიკურმა მრჩეველმა, მოჰამედ ჯამშიდიმ ტვიტერში დაწერა, რომ ირანის პრეზიდენტმა შესთავაზა მხარი დაუჭიროს სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო მოლაპარაკებებს არსებული უთანხმოების მოსაგვარებლად. მან აღნიშნა, რომ ირანისთვის მიუღებელია შეერთებული შტატებისა და ისრაელის ჩარევა რეგიონის საქმეებში.

არარატ მირზოიანმა დაარწმუნა, რომ სომხეთი არასოდეს გადაიქცევა რეგიონული და ექსტრარეგიონული ძალების ანტიირანული ოპერაციების პლატფორმად.

ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აღნიშნა თეირანის მზადყოფნა გამართოს შეხვედრა „3+3“ ფორმატში (სომხეთი, საქართველო, აზერბაიჯანი, რუსეთი, ირანი, თურქეთი) სომეხი და აზერბაიჯანელი ოფიციალური პირების მონაწილეობით.

არა პოღოსიანის თქმით, “3+3” ფორმატი განუხორციელებელია, რადგან ამ ფორმატში შემავალ ქვეყნებს შორის ბევრი სერიოზული წინააღმდეგობაა, მაგრამ თეირანის მხრიდან ამ ფორმატის შეახებ შეახსენეს, რათა ცხადი იყოს, რომ სხვა ქვეყნები არ უნდა ჩაერთონ რეგიონის საკითხების გადაწყვეტაში.

ირანოლოგ არმან ვარდანიანის თქმით, ირანს ისიც არ მოსწონს, რომ სომხეთში ევროკავშირის დამკვირვებლები იმყოფებიან.

„ირანი, რუსეთი და თურქეთი ცდილობენ ამ რეგიონიდან გამორიცხონ სხვა საერთაშორისო აქტორები, უფრო კონკრეტულად კი დასავლეთი და სამხრეთ კავკასიის რეგიონში არსებული საკითხების გადამწყვეტი იყვნენ. ანალოგიურ ფორმატში ისინი წარმატებით თანამშრომლობდნენ სირიაში და ცდილობენ ეს თანამშრომლობა სამხრეთ კავკასიის რეგიონშიც მიიტანონ და სომხეთის ინტერესებში არ შედის დასავლეთის ამ რეგიონის გარეთ  დარჩენა. ამ შემთხვევაში სომხეთი მთლიანად იქნება დამოკიდებული რუსეთსა და თურქეთზე“.

თუმცა, სომხეთისთვის დასავლეთის არსებობა, ირანელი ექსპერტის აზრით, იძლევა უფრო დაბალანსებული რეგიონის და ზოგან მანევრირების შესაძლებლობას.

ნახეთ მეტი
Back to top button