საზოგადოება

რა უფლებებს  შეიძლება დაჰპირდეს ალიევი ყარაბაღელ სომხებს?  BBC-ი აშუქებს

FACTOR.AM აქვეყნებს BBC-ის სტატიას მთიან ყარაბაღზე.

„ ომი მთიან ყარაბაღში სამი წლის წინ დასრულდა. სომხეთი დათანხმდა ბაქოს თითქმის ყველა მოთხოვნას და სანაცვლოდ ყარაბაღელი სომხებისთვის უსაფრთხოების გარანტიები მოითხოვა. ბაქო ამტკიცებს, რომ მათ ექნებათ იგივე უფლებები, რაც აზერბაიჯანის მოქალაქეებს, წერს BBC-ის რუსული სამსახური სომხურ-აზერბაიჯანულ კონფლიქტზე. გაზეთი იხსენებს, რომ აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა საკმაოდ მკაფიოდ გამოხატა საკუთარი სურვილი: ყარაბაღის სომხებმა ან აზერბაიჯანული პასპორტები უნდა მიიღონ, ან რეგიონი დატოვონ. უფრო მეტიც, მას და მის ოფიციალურ პირებს არაერთხელ უთქვამთ, რომ პასპორტთან ერთად ყარაბაღის სომხებს იგივე უფლებები აქვთ გარანტირებული, რაც აზერბაიჯანის სხვა მოქალაქეებს. ამ განცხადებებს სკეპტიკური კომენტარები მოჰყვა, სადაც ნათქვამია, რომ აზერბაიჯანში ადამიანის უფლებების მდგომარეობა ცუდია და სკოლებში სომხების მიმართ სიძულვილის პროპაგანდის გათვალისწინებით, ჩნდება კითხვა, როგორ მოეპყრობიან ეთნიკურ სომხებს აქ, როგორც თანამოქალაქეებს. მიუხედავად იმისა, რომ ყარაბაღელ  სომხებს ჯერ არ გამოუცხადებიათ აზერბაიჯანის მოქალაქეობის მიღების სურვილი, BBC დაუკავშირდა აზერბაიჯანის მოქალაქეთა მომსახურების სახელმწიფო სააგენტოს (ASAN) და ჰკითხა, სად უნდა მიმართონ  ყარაბაღელმა სომხებმა, თუ მათ სურთ აზერბაიჯანის პასპორტის აღება. ჟურნალისტს ურჩიეს შინაგან საქმეთა სამინისტროში დაერეკვა. სამინისტროში ზარებს ჯერ არ პასუხობენ, ასევე აზერბაიჯანის მიგრაციის სამსახურიც. ზოგიერთი ექსპერტი, მათ შორის პოლიტოლოგი ალექსანდრე ისკანდარიანი, რომელიც საინფორმაციო სააგენტოს ესაუბრა, მიიჩნევს, რომ აზერბაიჯანის ხელისუფლება უბრალოდ ცდილობს სომხების გაძევებას ყარაბაღიდან. პოლიტოლოგის თქმით, როცა გაიგო,  რომ სომხები აზერბაიჯანელებთა იგივე უფლებებს მიიღებენ, საკუთარ თავს ეკითხება: რა უფლებები? „ეს არის მონარქია, სადაც 1969 წლიდან ერთი ოჯახი მცირე შესვენებებით  მართავდა. წარმოიდგინეთ, რომ ზოგიერთ სომეხს ქვეყანაში ექნება უფლებები, ზოგს კი [აზერბაიჯანელებს] არა. დაუჯერებელია“, – ამბობს ისკანდარიანი. მას ეთანხმება აზერბაიჯანელი ისტორიკოსი არიფ იუნუსი. „აზერბაიჯანში ყველგან არანორმალური არჩევნებია თურმე, მაგრამ ზოგიერთ ნაწილში არა, ასე არ ხდება. აზერბაიჯანი სხვადასხვა საერთაშორისო რეიტინგებში და ანგარიშებში ჩანს, როგორც ყველაზე ნაკლებად დემოკრატიული ქვეყანა სამხრეთ კავკასიაში. ბევრმა ჟურნალისტმა, პოლიტიკოსმა, უფლებადამცველმა გამოიარა ციხე, რეჟიმის ბევრმა კრიტიკოსმა დატოვა აზერბაიჯანი. ოპოზიციას თითქმის არ ჰყავს წარმომადგენლობა პარლამენტში და საპრეზიდენტო არჩევნებში ჩართული რამდენიმე კანდიდატი ან მოქმედი პრეზიდენტის ალიევის მხარდამჭერები იყვნენ, ან საზოგადოებისთვის თითქმის უცნობი პოლიტიკური ფიგურები. Freedom House-ის თავისუფლების ინდექსში მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა ნაწილობრივ თავისუფლად ითვლება, აზერბაიჯანი კი არა თავისუფალ ქვეყნად. აზერბაიჯანელი ისტორიკოსის თქმით, თუ სომხები აზერბაიჯანის შემადგენლობაში არიან და უსაფრთხოდ არიან, მათ შეუძლიათ მოითხოვონ საერთაშორისო დონეზე, მათ შორის ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაზე (PACE), რომ აზერბაიჯანმა შეასრულოს თავისი ვალდებულებები ეროვნული უმცირესობების უფლებებთან დაკავშირებით და ზოგადად, ადამიანის უფლებები.

„ეს ასევე დაეხმარება აზერბაიჯანს, რადგან ის, რაც აზერბაიჯანულმა ოპოზიციამ ვერ შეძლო, სომხები გააკეთებენ. ოპოზიციისთვის სომხებს შეუძლიათ ქვეყნის დემოკრატიზაციის ლოკომოტივი გახდნენ“, – ამბობს იუნუსი. ექსპერტის თქმით, აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიზანია აიძულონ სომხები ნებაყოფლობით დატოვონ. „მისი [ალიევის] ამოცანაა, ყველა დაემორჩილოს მას, მაგრამ არის რეგიონი, რომელიც მას არ ემორჩილება, ესენი არიან სხვა გამოცდილების მქონე ადამიანები. აზერბაიჯანში სომეხების ყოფნაზე დათანხმება, სომხების სიტყვის დაჯერება იგივეა, რაც ქვეყნიდან გაქცეული ოპოზიციური პარტიების მოწვევა და უსაფრთხოების დაპირება“, – ამბობს აზერბაიჯანელი პოლიტიკური ემიგრანტი.

ნახეთ მეტი
Back to top button