პოლიტიკა

რბოლა შეიარაღებისთვის  –   ვინ აიარაღებს აზერბაიჯანს და რატომ?

საერთაშორისო საზოგადოების თვალში აზერბაიჯანი აგრძელებს შეტევითი სახის იარაღით შეიარაღებას. ინფორმაცია ღია წყაროებიდან ხდება ცნობილი, რაზეც სამხედრო ექსპერტები ყურადღებას ამახვილებენ. აზერბაიჯანული სატვირთო თვითმფრინავების ბოლო ერთი თვის განმავლობაში ფრენების სიხშირეც გარკვეულ მინიშნებებს შეიცავს. შემთხვევითი არ არის, რომ ბოლო ერთი თვის განმავლობაში აზერბაიჯანმაც გაააქტიურა დეზინფორმაციის ნაკადი სასაზღვრო პროვოკაციების შესახებ.

ბოლო ერთი თვის განმავლობაში ისრაელიდან აზერბაიჯანში სულ მცირე 4 სატვირთო თვითმფრინავი გაემგზავრა. 15, 16, 29 აგვისტოს და 2 სექტემბერს. ფრენები ისრაელის “ოვდას” ავიაბაზიდან ხორციელდება. ღია წყაროებიდან მიღებული ეს ინფორმაცია საკმარისია იმის გასაგებად, თუ რა სახის ფრენებზეა საუბარი. სამხედრო ექსპერტი კარენ ჰოვჰანისიანი ამბობს, რომ “ოვდას” საჰაერო ბაზა, რომელიც მდებარეობს ისრაელის სამხრეთ, ყველაზე უდაბნო ნაწილში, ერთადერთი აეროპორტია ისრაელში, სადაც ასაფეთქებელი მასალების ტრანსპორტირება ხდება საჰაერო გზით. ავიაკომპანიების შეზღუდულ რაოდენობას შეუძლია დაჯდეს ამ საჰაერო ბაზაზე. მათ შორისაა აზერბაიჯანული სატვირთო ავიაკომპანია „Silk Way Airlines“.

„ამ აეროპორტიდან ან ასაფეთქებელი ნივთიერებების გადამზიდავი თვითმფრინავები ფრენენ, ან ისრაელში ასაფეთქებელი ნივთიერებების შემომტანი თვითმფრინავები. ეს აეროპორტი ექსკლუზიურად სამხედრო მიზნებისთვის გამოიყენება 1980-იანი წლებიდან. აზერბაიჯანის ინტენსიური ფრენების, განსაკუთრებით სატვირთო თვითმფრინავების ფრენის  ანალიზით შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ აზერბაიჯანი რეალურად არის დაკავებული იარაღისა და საბრძოლო მასალის გადაზიდვით.

აზერბაიჯანული თვითმფრინავის ბოლო ფრენა “ოვდას” ავიაბაზიდან გუშინ დარეგისტრირდა. ასეთი ინტენსივობით იარაღდებოდა აზერბაიჯანი 44-დღიან ომამდე. ანალიტიკოსის თქმით, ეს იმის მაჩვენებელია, რომ რეგიონი ახალი სამხედრო ოპერაციებისთვის ემზადება.

ალბათ, შემთხვევითი არ არის, რომ ბოლო ერთი თვის განმავლობაში აზერბაიჯანმაც გაააქტიურა დეზინფორმაციის ნაკადი სასაზღვრო პროვოკაციების შესახებ. დღის განმავლობაში სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს უხდება რამდენიმე დეზინფორმაციის უარყოფა.

ჩვენ კვლავ ვართ ჰიბრიდული ომის გამოვლინებების მოწმენი, ამბობს ექსპერტი. თუმცა, აქტორებს განსხვავებული ინტერესები აქვთ სამხრეთ კავკასიაში. აზერბაიჯანისა და თურქეთის მიზნები სომხეთის ახალ ომში ჩართვის შესახებ აშკარაა, ისრაელის მიზნები უფრო შორს მიმავალია.

„სინამდვილეში, ისრაელი ბევრად უფრო დაინტერესებულია რეგიონით და აქვს შორსმიმავალი მიზნები, ვიდრე თურქეთი. თუ თურქეთი და აზერბაიჯანი დაინტერესებულია „ზანგეზურის დერეფნით“, მაშინ ისრაელი დაინტერესებულია ირანის ისლამური რესპუბლიკით. ისრაელისთვის აზერბაიჯანი ძალიან კარგი მოკავშირე-სახელმწიფოა, რათა გამოიყენოს აზერბაიჯანის ტერიტორია გრძელვადიანი მიზნებისთვის, როგორც პლატფორმა ირანის ისლამური რესპუბლიკის წინააღმდეგ შესაძლო სამხედრო ოპერაციების შემთხვევაში.

და რა უნდა გააკეთოს სომხეთმა, რომელიც ამ ინფორმაციას ფლობს? იმ მომენტიდან, როდესაც რუსეთმა უკრაინის ომის გამო იარაღის მიწოდება შეწყვიტა, სომხეთმა ალტერნატიული გადაწყვეტილებების ძიება დაიწყო. რამდენადაც სახელმწიფო ცდილობს არ გახსნას ფრჩხილები იარაღის შევსების საკითხთან დაკავშირებით, ხშირია ინფორმაციის გაჟონვა, განსაკუთრებით ინდური პრესიდან.

რამდენიმე დღის წინ ინდურ პრესაში კიდევ ერთი ინფორმაცია გაჩნდა, რომ ინდოეთი აპირებს ATTACKS ჰაუბიცის სისტემების ექსპორტს მესამე ქვეყანაში. მანამდე კი წერდნენ „პინაკას“ იარაღზე და იმასაც, რომ სომხეთი შეიძლება გახდეს პირველი ქვეყანა, რომელმაც შეიძინა „აკაში“ საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსები. ღია წყაროების მიხედვით, სომხეთსა და ინდოეთს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით ჩვენმა ქვეყანამ უკვე იყიდა 100 ATTACKS სისტემა. სომხეთის უახლეს მიღწევებზე „პირველ საინფორმაციოს“ გამოეხმაურა პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების საკითხთა მუდმივმოქმედი კომიტეტის ექსპერტი არწრუნ ჰოვჰანისიანი:

„ამჟამად ეს საკმაოდ ხელშესახები და ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენთვის. მაგრამ იმედი მაქვს, რომ ამით არ შემოვიფარგლებით. სამწუხაროა, მაგრამ ცნობები იარაღის შეძენის შესახებ, ასე თუ ისე, მაინც ხვდება მედიაში.  ჩვენთვის ძალიან საინტერესო სახეობები არის ინდოეთში. ფაქტობრივად, ინდოეთი ხდება მესამე-მეოთხე ქვეყანა მსოფლიოში უსაფრთხოების სისტემების მხრივ“.

თუმცა ეს არ არის ერთადერთი ბაზარი, რომელიც შესაძლოა სომხეთისთვის საინტერესო იყოს. „სომხური ძლიერი არმიის“ პროგრამის ხელმძღვანელის და სამხედრო ექსპერტის კარენ ჰოვჰანესიანის განცხადებით, სომხეთის შეიარაღებულ ძალებში ვითარება 2022 წლის გაზაფხულიდან შეიცვალა, მაგრამ ეს, მისი თქმით, საკმარისი არ არის აზერბაიჯანის შესაჩერებლად.

„2022 წლის გაზაფხულიდან მე შევამჩნიე გარკვეული ცვლილება სომხეთის თავდაცვის პოლიტიკაში და ნამდვილად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სომხური არმია გახდა წინაღმდეგობისუნარიანი  აზერბაიჯანის არმიის მიმართ, დიახ, არის, ვხედავ, ვამჩნევ და რატომაც არა. ჩვენ ასევე შეგვიძლია ზოგიერთ შემთხვევაში ღირსეული კონტრშეტევის განხორციელება და გარკვეული დროით მტრის ჩაჩუმება. მაგრამ ეს ძალიან მოკლევადიანი გამოსავალია და ასევე, ჩვენ შევძლებთ აზერბაიჯანის შეკავებას დიპლომატიურ სფეროშიც. ჩვენ საბოლოოდ უნდა მივიდეთ იქამდე, რომ აზერბაიჯანის მიმართ გარკვეული სანქციები მაინც იქნას  გამოყენებული“.

ჯერ კიდევ მიმდინარე წლის მარტში სომხეთის თავდაცვის მინისტრმა განაცხადა, რომ გასული წლის განმავლობაში შეიარაღებული ძალები ახალი შეიარაღებით აღიჭურვა. 2023 წლისთვის სომხეთის თავდაცვის ბიუჯეტი 46 პროცენტით გაიზარდა და 1,3 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

ნახეთ მეტი
Back to top button