ანალიტიკა

ბაქომ „მოსადს“ მისცა სადგურის შექმნის უფლება ირანის შიგნით ოპერაციების ჩასატარებლად მის ტერიტორიაზე. IARI:

აზერბაიჯანულ-სომხური კონფლიქტის დასაწყისიდანვე ისრაელმა დაამყარა ეფექტური ალიანსი აზერბაიჯანთან, მიჰყიდა რა ქვეყანას მილიარდობით დოლარის ღირებულების იარაღი, აღნიშნულია იტალიური საერთაშორისო ურთიერთობების ანალიზის ინსტიტუტის (IARI) სტატიაში.

„ინსტიტუტის მშვიდობისა და ომის გაშუქების მონაცემების მიხედვით, 2015-2019 წწ. ისრაელი იყო აზერბაიჯანის იარაღის საშუალო წლიური შესყიდვების 60 პროცენტის წყარო. იარაღებს შორის განსაკუთრებული აქცენტი კეთდებოდა დრონებზე, ძირითადად სადაზვერვო და ტაქტიკურზე.

აზერბაიჯანმა ასევე გადაწყვიტა მათი წარმოება ადგილობრივ დონეზე, თავდაცვის მრეწველობის სამინისტროსა და ისრაელის Aeronautics Defense Systems-ის ერთობლივი საწარმოს მეშვეობით.

გარდა ამისა, ისრაელის კომპანია Elta Systems-მა თავისი წვლილი შეიტანა, ბაქოს მიაწოდა რა არცახის კომპლექსური ციფრული რუქა, რამაც აზერბაიჯანულ ძალებს მნიშვნელოვანი უპირატესობა მიანიჭა ოპერაციების დროს.

2020 წლის კონფლიქტის დროს, საჰაერო გადაზიდვებმა თურქეთისა და საქართველოს საჰაერო სივრცით აზერბაიჯანულ ძალებს საშუალებას მისცა სტაბილურად მიეწოდებინათ საბრძოლო მასალა და აღჭურვილობა ასამდე სატვირთო თვითმფრინავის დახმარებით.

გარდაუვალი კითხვა. რას მიიღებს ისრაელი ამ ალიანსისგან?

პირველ რიგში, ეს ქმნის შესაძლებლობას მივიღოთ ანტიირანული სამხედრო დაზვერვის ინფრასტრუქტურა, რომელიც სტრატეგიულად მდებარეობს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ირანთან საზღვარზე.

აზერბაიჯანის ხელისუფლება ფრთხილობს, რომ ირანს შეუძლია რელიგიური ფაქტორი გამოიყენოს ბაქოზე ზემოქმედებისთვის. ირანის პარლამენტის ზოგიერთმა წევრმა გამოთქვა ეჭვი ორ ქვეყანას შორის საზღვრების მართებულობასთან დაკავშირებით და განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის ბევრი მოქალაქე, განსაკუთრებით ნახიჩევანში მცხოვრები, აპირებს ირანის სამშობლოსთან გაერთიანებას და კავკასიაში თურქეთისა და ისრაელის გავლენისგან თავის დაღწევას.

ისლამური რესპუბლიკა აზერბაიჯანთან უთანხმოებაა სხვადასხვა მიზეზის გამო, მათ შორის „ზანგეზურის დერეფანი“, რომელიც, როგორც თეირანი ირწმუნება, გულისხმობს საზღვრების შეცვლას, რაც ხელს უშლის სომხეთთან ირანის კავშირს.

ამრიგად, ბაქოსა და თელ-ავივს შორის თანამშრომლობა მოიცავდა ელექტრონული ჯაშუშობის შექმნას აზერბაიჯანის სამხრეთ საზღვრებზე ირანის საქმიანობის მონიტორინგისთვის.

ბაქომ ასევე ნება მისცა მოსადს, დაარსებინა ოპერაციული ბაზა თავის ტერიტორიაზე ირანის შიგნით ოპერაციების ჩასატარებლად, ერთდროულად ისრაელს მიაწოდა თავისი აეროდრომები, თუ თელავივს დასჭირდებოდა ირანის ბირთვულ ობიექტებზე დარტყმა.

თუმცა, ისრაელსა და აზერბაიჯანს შორის თანამშრომლობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ სამხედრო სფეროში, არამედ ვრცელდება ეკონომიკურ პროექტებზეც.

ისრაელის კომპანიები მონაწილეობენ არცახის „განთავისუფლებული ტერიტორიების“ რეაბილიტაციის პროექტებში.

და ბოლოს, უნდა აღინიშნოს, რომ ისრაელი დიდად არის დამოკიდებული ბაქოს ნავთობზე. ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის მონაცემებით, 2021წ მისი ნედლი ნავთობის 65 პროცენტი აზერბაიჯანზე მოდიოდა.

ისრაელსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების რთული დინამიკის ანალიზი ყარაბაღის კონფლიქტის კონტექსტში ავლენს სტრატეგიული, სამხედრო და ეკონომიკური ინტერესების კომპლექსურ ქსელს, რომელმაც ჩამოაყალიბა ურთიერთობები ამ რეგიონის მოთამაშეებს შორის.

ალიანსი, მიუხედავად იმისა, რომ კონფლიქტის ფართო დისკუსიებში ხშირად შეუმჩნეველი იყო, გადამწყვეტი აღმოჩნდა ორივე მხარისთვის, რაც უზრუნველყოფს ორმხრივ სარგებელს როგორც უსაფრთხოების, ასევე ეკონომიკურ სფეროებში.

ისრაელის როლმა, როგორც იარაღის (განსაკუთრებით უპილოტოების) მთავარი მიმწოდებლის როლმა აზერბაიჯანს მნიშვნელოვანი სამხედრო უპირატესობა მისცა და დაეხმარა ბაქოს წარმატებული შეტევის განხორციელებაში სულ რაღაც 24 საათში, რამაც აიძულა არცახი დანებებულიყო.

ამრიგად, ისრაელსა და აზერბაიჯანს შორის თანამშრომლობა გადამწყვეტი ელემენტი ხდება კავკასიის რეგიონში ძალთა ბალანსისა და გეოპოლიტიკური დინამიკის ფორმირებისთვის.

ეს თანამშრომლობა ხაზს უსვამს რეგიონების გლობალურ გადაჯაჭვებას და რეგიონული ინტერესების გაფართოებას მათ საზღვრებს გარეთ“.

ნახეთ მეტი
Back to top button