ანალიტიკა

აზერბაიჯანი COP29-ს უმასპინძლებს. შეთანხმების პოლიტიკური და გარემოსდაცვითი ფასი

სრ პრემიერ-მინისტრის აპარატისა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტის აპარატის 7 დეკემბრის ერთობლივი განცხადების ერთ-ერთი პუნქტი, რომელსაც სამხედრო ტყვეების დაბრუნების ფონზე დიდი ყურადღება არ დაეთმო, ეხება გაეროს კლიმატის ცვლილების შესახებ ჩარჩო კონვენციის მონაწილეთა კონფერენციის 29-ე სესიას. როგორც კეთილი ნების გამოხატვის ჟესტი, სომხეთმა მხარი დაუჭირა აზერბაიჯანის წინადადებას კონფერენციის მასპინძლობისთვის და მოხსნა თავისი კანდიდატურა.

აზერბაიჯანმა ასევე გამოხატა თავისი მხარდაჭერა სომხეთის კანდიდატურაზე აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფის “COP” ბიუროს წევრობისთვის. 11 დეკემბერს აზერბაიჯანი საბოლოოდ აირჩიეს მომავალი წლის COP29-ის მასპინძელ ქვეყნად, რაზეც ფრანგი პოლიტიკოსების ჯგუფმა უკვე გამოთქვა წინააღმდეგობა. გარემოსდამცველები ამას ბაქოს „ხიზილალის დიპლომატიის“ კიდევ ერთ გამოვლინებად მიიჩნევენ. ვიქტორია სარგსიანის მითითება.

მომავალ წელს ბაქოში გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის მონაწილეთა კონფერენციის 29-ე სესია გაიმართება. გადაწყვეტილება COP28-ის ფარგლებში დუბაიში გამართულ პლენარულ სხდომაზე გახდა ცნობილი. აზერბაიჯანში СОР29-ის ჩატარება შესაძლებელი გახდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მიღწეული შეთანხმების წყალობით. პოლიტოლოგი ჰაკობ ბადალიანის თქმით, ეს გაცვლის პრინციპით განხორციელებული შეთანხმებაა. სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებში პოლიტიკური მოძრაობის ჩვენების მცდელობა იყო.

„ბაქომ ასევე ადეკვატურად გამოხატა მხარდაჭერა აღმოსავლეთ ევროპის ჯგუფის ბიუროს წევრობისთვის წარდგენილი სომხეთის რესპუბლიკის კანდიდატურაზე. მიმაჩნია, რომ მცდელობა იყო გამოეყენებინათ ეს ფაქტები ერთი შეთანხმების განცხადების მისაღებად. და, როგორც ცნობილია, ეს პაკეტი ასევე მოიცავდა ჩვენი ტყვეების და ორი აზერბაიჯანელი ჯარისკაცის გაცვლას“.

პოლიტოლოგის თქმით, შეთანხმება მიღებულ იქნა დროთა განმავლობაში და ძირითადად ტაქტიკური მნიშვნელობა აქვს.

„ვფიქრობ, სომხეთს განაცხადი რომ არ გამოეწვია, ეს მოთხოვნები არანაირად არ დაკმაყოფილდებოდა. ანუ არც სომხეთი და არც აზერბაიჯანი არ მიიღებდნენ ამ კონფერენციას. მაგრამ ამავე დროს არც სომხეთი გახდებოდა ბიუროს წევრი. ბოლოს და ბოლოს კლიმატის საკითხში ხომ ყველაფერი პოლიტიზებულია და არის ბევრი ქვეყანა, რომელიც არანაირად არ აკმაყოფილებს ამ თემაზე დადგენილ სტანდარტებს. მაგრამ ამ ქვეყნებისადმი დამოკიდებულება სხვადასხვა პოლიტიკურ მოსაზრებებზე დაყრდნობით ყალიბდება. იგივეა აზერბაიჯანის შემთხვევაშიც. არ ვფიქრობ, რომ აზერბაიჯანი რაიმე ფუნდამენტურს დაკარგავდა, ეს კონფერენცია რომ არ მიეღო“.

ბაქოში კონფერენციის გამართვის გადაწყვეტილებას გარემოსდამცველები აბსურდულად თვლიან. ქვეყნები, რომლებიც ებრძვიან გლობალურ დათბობას წიაღისეული საწვავისგან თავის დაღწევის მცდელობით, შეთანხმდნენ კონფერენციის მასპინძლობაზე აზერბაიჯანში, რომლის ეკონომიკა 90 პროცენტით არის დამოკიდებული ნავთობსა და გაზზე. გარემოსდამცველი გაგიკ ჭუღურიანის თქმით, როგორც მოსალოდნელი იყო, ბაქოს მიერ წარმოდგენილ პროგრამაში მწვანე ენერგიას მხოლოდ ორი სტრიქონი ეთმობა.

„მთელი პროგრამა ეხება ახალი ნავთობისა და გაზის მილსადენების და სატრანსპორტო მარშრუტების ძიებას. გადაცემაში ასევე საუბარია ნახიჩევანზე, დასავლეთ ზანგეზურსა და ყარაბაღზე. ეს სასაცილო იქნებოდა, რომ არ იყოს სამწუხარო, რადგან ბაქო არ არის შესაფერისი ასეთი კონფერენციის ორგანიზებისთვის“.

რა მნიშვნელობა აქვს გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციას? იგი მიღებულ იქნა რიო-დე-ჟანეიროში 1992 წელს და ძალაში შევიდა 1994 წლის 21 მარტს. დღეს კონვენციას 198 წევრი ჰყავს. ყველა მათგანი ვალდებულია მიიღოს ზომები ატმოსფეროში სათბურის გაზების ემისიების სტაბილიზაციისა და გარემოზე ადამიანის საშიში ზემოქმედების თავიდან ასაცილებლად. მხარეები ყოველწლიურად იკრიბებიან, რათა განიხილონ კონვენციის განხორციელების სტატუსი, მიიღონ ახალი გადაწყვეტილებები განვითარების ახალ წესებთან დაკავშირებით და ახალი ვალდებულებებით მოლაპარაკებების საწარმოებლად.

გარემოსდამცველ-ადვოკატი ნაზელი ვარდანიანი ბაქოში COP 29-ის ჩატარების გადაწყვეტილებას აზერბაიჯანის „ხიზილალის დიპლომატიის“ კიდევ ერთ გამოვლინებად მიიჩნევს. ამ გადაწყვეტილების ჩუმად მიღება მიუღებელია, ამბობს ვარდანიანი.

„ვვარაუდობ, რომ პატიმრების სანაცვლოდ  მოვხსენით ჩვენი კანდიდატურა. და თუ ჩვენი ხელისუფლების ორგანოები ბევრს ვერ იტყვიან, რადგან არსებობს პოლიტიკური ფაქტორები, მაშინ საზოგადოებამ უნდა თქვას თავისი აზრი. ჩვენმა ორგანიზაციებმა ამის თაობაზე რამდენიმე დოკუმენტი უკვე გაგზავნეს შესაბამის სტრუქტურებში და ვფიქრობ, ჩვენ უფრო მეტად უნდა ვიაქტიუროთ. ამის შესახებ გუშინ პრესტიჟულ გარემოსდაცვით პლატფორმაზე ვისაუბრე. მე ვუთხარი, რომ გამიკვირდა, რომ კონფერენცია ასეთ აგრესორ ქვეყანაში ნებადართული იყო. მით უმეტეს, რომ მასში სომხეთიდან ვერავინ მიიღებს მონაწილეობას, რადგან არ არის უზრუნველყოფილი ადამიანების სიცოცხლის უსაფრთხოება“.

არაერთმა ფრანგმა მოღვაწემ კონფერენციის ბაქოში გამართვას “სირცხვილისა და შეურაცხყოფის შეხვედრა” უწოდა. პარიზის მერმა ანა იდალგომ, სენატორმა ბრუნო რეტაილომ, Au de France-ის პრეზიდენტმა ქსავიერ ბერტრანმა და სხვა მოღვაწეებმა ხელი მოაწერეს ერთობლივ განცხადებას, რომელიც ეწინააღმდეგება ამ გადაწყვეტილებას.

„ბაქოში COP 29-ის მასპინძლობა   მშვიდობის მომავლის აშენების მისწრაფების ტოლფასია ქვეყანაში, რომელიც პასუხისმგებელია მთიან ყარაბაღში 100 ათასი სომხის ეთნიკურ წმენდაზე“, – ნათქვამია მათ განცხადებაში.

ნახეთ მეტი
Back to top button