ანალიტიკა

კუხო ისევ სომხეთის გარეშე იყო. ერევნის ბოიკოტი გრძელდება

კუხო ისევ სომხეთის გარეშე იყო. ერევნის ბოიკოტი გრძელდება

მოსკოვში კუხო-ს წევრი ქვეყნების საპარლამენტო ასამბლეა გაიმართა. სომხეთმა ჯერ კიდევ ნოემბერში გააფრთხილა, რომ ამ შეხვედრაში მონაწილეობას არ მიიღებდა.

ერევნის ეს ნაბიჯი ალბათ პოლიტიკურია, რათა აჩვენოს სომხეთის უკმაყოფილება კუხო-ს უმოქმედობით. იმავდროულად, კუხო-ს საპარლამენტო ასამბლეის სესიის დღის წესრიგში შედის კუხო-ს ერთიანი საჰაერო თავდაცვის სისტემის შექმნის საკითხი.

კუხო-ს ერთიანი საჰაერო თავდაცვის სისტემის შექმნის საკითხი სტრუქტურაში ცოტა ხნის წინ ორჯერ განიხილეს, ორივეჯერ სომხური მხარის არყოფნით. სისტემის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილება 22 ნოემბერს მინსკში გამართული კუხო-ს ქვეყნების ლიდერების შეხვედრის შემდეგ გახდა ცნობილი. იმ დროს სომხეთის პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი მინსკში არ წასულა. კუხო-ს წევრი ქვეყნების საპარლამენტო ასამბლეამ ეს საკითხი უკვე მეორედ განიხილა. საკითხი დღის წესრიგში შევიდა, თუმცა დიდი ხნის განმავლობაში ცნობილი იყო, რომ სომხური მხარე მოსკოვში არ წავიდოდა იმ სამუშაოებში მონაწილეობის მისაღებად.

კარგია ერთიანი საჰაერო თავდაცვის სისტემის არსებობა უსაფრთხოების ერთიან სტრუქტურაში, თუ, რა თქმა უნდა, პარტნიორების მიმართ სრული ნდობაა. სამხედრო ექსპერტი ლევონ ჰოვჰანნისიანი ამ საკითხში სამხედრო და პოლიტიკურ კომპონენტებსა და მიზნებს გამოყოფს.

„იდეალიზებული წარმოდგენებით, ამ ერთიანი სისტემების მნიშვნელობა არის ერთმანეთის ამოცნობა, საჰაერო თავდაცვის შემთხვევაში, ჰაერში არსებული ობიექტების ამოცნობა, იმის გაგება, თქვენია, მოკავშირის, მეზობელი სახელმწიფოს, თუ მტრის ან ნეიტრალური, ძირითადად ამ მიზნით. და თუ პოლიტიკური კუთხით ცოტათი შევეხებით, თქვენს მოკავშირეს სურვილის შემთხვევაში შეუძლია ინფორმაცია მიაწოდოს ამ საჰაერო თავდაცვის სისტემიდან და არა მხოლოდ, არამედ ერთიანი სისტემებიდან მოწინააღმდეგეს. პოლიტიკურად ყოველთვის შეგიძლია რაღაც ქაღალდზე მოაწერო ხელი. ვთქვათ, დღეიდან გვაქვს ერთიანი ასეთი და ასეთი სისტემა. ამას არავითარი ცვლილება არ მოაქვს რეალურ ცხოვრებაში, მაგრამ ხაზი ესმება მოკავშირესთან არსებულ სერიოზულ განწყობებს, საერთო მეზობლურ ურთიერთობებს, სამხედრო-ტექნიკურ თანამშრომლობას მემორანდუმის დონეზე. მაგრამ შეიძლება ამას არაფერი ჰქონდეს საერთო რეალურ ცხოვრებასთან, როგორც ეს  აქამდე იყო.”

კუხო-ს წევრი ქვეყნების საპარლამენტო ასამბლეაში არც პარლამენტის თავმჯდომარე ალენ სიმონიანი და არც სომხეთის პარლამენტის დელეგაცია არ წასულან. ეს არის ალბათ საკითხის პოლიტიკური ნაწილი თავისი გზავნილებით.

ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარეს გულწრფელად არ ესმის, რა უნდა გააკეთოს მან დღეს მოსკოვში, კუხო-ს წევრი ქვეყნების საპარლამენტო ასამბლეაზე.

„მიმაჩნია, რომ ჩემი მონაწილეობა შექმნილ ვითარებაში უადგილოა. კუხო არანაირად არ ასრულებს თავის ვალდებულებებს და არც შეუსრულებია. რა უნდა გავაკეთო იქ, ამიხსნით?

სომხეთსა და კუხო-ს წევრ ქვეყნებს შორის უთანხმოება სომხეთის წინააღმდეგ აზერბაიჯანული აგრესიის შემდეგ დაიწყო, რის შედეგადაც სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის დაახლოებით 200 კვადრატული კილომეტრი ამჟამად ოკუპირებულია. სიმონიანის თქმით, სტრუქტურის შიგნით პრობლემის პირადად წამოწევას და წარმოჩენას აზრი აღარ აქვს.

 „რად უნდა წავიდეთ იქ და რაზე ვიმსჯელოთ, შეიძლება გავიგოთ? კუხო არის თავდაცვის სტრუქტურა, რომელმაც უნდა დაიცვას კუხოს ქვეყნები. მესამე ქვეყნის ძალები შეიჭრნენ სრ-ს სუვერენულ ტერიტორიაზე და კუხო-ს პოლიტიკური შეფასება არ გაუკეთებია. წერილობით დავაყენეთ საკითხი, ზეპირად დავაყენეთ, ავუხსენით, მაგალითი მოვუტანეთ, ყველაფერი გავაკეთეთ. Რისთვის წავიდეთ? ახლა კუხო-ს ჯერია, კუხო-ს ქვეყნებმა უნდა მოახდინოს რეაგირება, ნაცვლად იმისა, რომ იცხოვრონ რაღაც წარმოსახვით ბუშტში. არის მათი რეალობა და არის რეალობა, რომელშიც ჩვენ ვცხოვრობთ. ეს რეალობა საერთოდ არ ემთხვევა და ეს პრობლემაა. კუხო-ს აქვს ქაღალდზე გაწერილი, ხელმოწერილი ვალდებულებები და არ ასრულებს“.

ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე ალენ სიმონიანი უსაფრთხოების სტრუქტურის ამ პოზიციას „კრიმინალურ უმოქმედობას“ უწოდებს და განმარტავს, რომ არ უფიქრიათ, რომ კუხო-ს სამხედროები მოვიდოდნენ და ესროდნენ აზერბაიჯანელებს, მაგრამ პოლიტიკური შეფასება მაინც უნდა ყოფილიყო, მაგრამ ეს არ მოხდა.

თუმცა, სტრუქტურაში არსებული უთანხმოება არ ნიშნავს იმას, რომ სომხეთი ტოვებს ამ სტრუქტურას. ასეთი პოლიტიკური გადაწყვეტილება არ არსებობს, ოფიციალური ერევანი ყოველთვის ამბობდა და დასძენს, რომ მის არყოფნის შემთხვევაში მიღებულ დოკუმენტებთან მიერთებას განიხილავს.

ოფიციალურად ჯერ უცნობია, რა პოზიციას იკავებს სომხეთი კუხო-ს ბოლო ორი შეკრების დროს მიღებულ გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებით.

მოსკოვში კუხო-ს წევრი ქვეყნების საპარლამენტო ასამბლეამ 2024 წლის ამოცანებიც განიხილა. მან დაგეგმა 7 ერთობლივი წვრთნები, რომლებიც ჩატარდება რუსეთში, ყაზახეთში, ყირგიზეთსა და ტაჯიკეთში. წელს სომხეთმაც გამოტოვა კუხო-ს სამხედრო წვრთნები.

აშკარა ბოიკოტის ელემენტებს რუსული მხარე თავისებურად განმარტავს. რამდენიმე დღის წინ რუსეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ სომხური მხარის “არყოფნა სომხური პროცესებით არის განპირობებული და არ არის დაკავშირებული ინტეგრაციის გაერთიანებებში მუშაობის არ გაგრძელებასთან”. ინტეგრაციის სხვა მიმართულებებში სომხეთი აგრძელებს დსთ-სა და ეეკ-ს პლატფორმებზე წარმოდგენას დელეგაციების და მაღალი რანგის თანამდებობის პირების დონეზე, თუმცა კუხო-ს მიმართ უკმაყოფილება ნებისმიერ შემთხვევაში რჩება. სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა განმარტა, რომ კუხო-დან სომხეთის შესაძლო გასვლის გადაწყვეტილება მიიღება ქვეყნის სახელმწიფო ინტერესის გათვალისწინებით.

ნახეთ მეტი
Back to top button