პოლიტიკა

აზერბაიჯანის ქცევის წახალისება COP29-ის მიღების დაშვებით, არასწორი გზავნილია საერთაშორისო საზოგადოებისთვის. REUTERS:

„აზერბაიჯანის ექსპორტის დაახლოებით 90 პროცენტს უკვე ნავთობი და გაზი შეადგენს და მთავრობა ღიად მუშაობს გაზის მოპოვების გაზრდაზე. ამავდროულად, ხალხი იტანჯება წამებით, თვითნებური დაპატიმრებებით და დამოუკიდებელი მართლმსაჯულების არარსებობით, ხოლო ხელისუფლებას ციხეებში ჰყავს გამომწყვეული 100-ზე მეტი პოლიტპატიმარი. დამოუკიდებელი მედია დადუმდა, ცოტა ხნის წინ ექვსი ჟურნალისტი დააკავეს. ეს ყველაფერი ბადებს კითხვას: ათასობით დამოუკიდებელი ჟურნალისტი ნებაყოფლობით გარისკავს და გააშუქებს, შესაძლოა გააკრიტიკებს COP29 აზერბაიჯანში?“

ამის შესახებ გაეროს გლობალური შეთანხმების ვიცე-პრეზიდენტმა და კომპანია Unilever-ის ყოფილმა აღმასრულებელმა დირექტორმა პოლ პოლმანმა დაწერა REUTERS-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში, რომელიც ეხება აზერბაიჯანში COP29-ის ჩატარების საკითხს.

პოლმანი იხსენებს, რომ გასულ წელს აზერბაიჯანის ჯარებმა ხანგრძლივი ალყის შემდეგ მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიიდან 100 000-ზე მეტი სომეხი განდევნეს. „უფლებადამცველმა ორგანიზაციებმა ეს ქმედებები გენოციდის ტოლფასად შეაფასეს. ასეთი ქცევის დაჯილდოება COP29-ის განხორციელების დაშვებით არასწორ გზავნილს უგზავნის საერთაშორისო საზოგადოებას. ამ პირობებში, ძნელი წარმოსადგენია, თუ როგორ სურს ბაქოს ან შეძლებს გააერთიანოს მსოფლიო კლიმატის გადაუდებელი ქმედებების გარშემო. როგორ შეგიძლიათ შთააგონოთ სხვები, იყვნენ უფრო ამბიციურები, სანამ განაგრძობთ თქვენი ეკონომიკის მშენებლობას ნავთობსა და გაზზე? „როგორ შეიძლება მაგიდის გარშემო შეკრიბოთ სხვადასხვა მსახიობები ინკლუზიურობისა და კომპრომისის სულისკვეთებით, დათრგუნოთ განსხვავებული აზრი ძალადობრივი გზით?“ – იკითხა ავტორმა.

ის აღნიშნავს, რომ ზოგიერთი უკვე ამბობს, რომ მათ უნდა გამოტოვონ ღონისძიება, აღიარონ, რომ ის წარუმატებელი იქნება და ამის ნაცვლად ყურადღება გაამახვილონ COP30-ზე ბრაზილიაში. თუმცა, მისი თქმით, დროის დაკარგვის ასეთ ფუფუნებას ვერ დავუშვებთ.

პოლმანი ასახავს სამ განვითარებას, რამაც შეიძლება გააუმჯობესოს პერსპექტივა წლევანდელი დებატებისთვის.

„პირველ რიგში, სანამ აზერბაიჯანის არჩევნები გადაწყვეტილი და გახმაურებული ჩანს, გაერო-ს შეუძლია შეაჩეროს თავისი ორაზროვანი დამოკიდებულება COP-ის მასპინძელი ქვეყნების მიმართ. მას შეუძლია ღიად აღიაროს შეშფოთება აზერბაიჯანში არსებული კლიმატისა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის შესახებ. და შეუძლია მიიღოს ვალდებულება და აირჩიოს მასპინძელი ქვეყანა უფრო გამჭვირვალე და ჯანსაღი გზით. ეს არ ნიშნავს სრულყოფილი არჩევანისკენ სწრაფვას ან არარეალურად მაღალი თამასის დაყენებას. საქმე იმაშია, რომ ნდობის გასაღვივებლად და ეფექტურობისთვის, COP-ის მომავალ შეხვედრებს უნდა უმასპინძლონ ქვეყნებმა, რომლებსაც გულწრფელად აქვთ ნახშირბადის მოხმარების შემცირების სურვილი და რომლებიც მოწოდებულნი არიან უზრუნველყონ ადამიანის თავისუფლებები, რომელზედაც დამოკიდებულია წარმატებული გადასვლა. უნდა განისაზღვროს შერჩევის უფრო მკაცრი კრიტერიუმები.

მეორეც, ბიზნესს შეუძლია მეტი ზეწოლა მოახდინოს. როდესაც Unilever-ის აღმასრულებელი დირექტორი ვიყავი, ჩვენ ვეხმარებოდით გაეროს ბიზნესისა და ადამიანის უფლებების სახელმძღვანელოს შემუშავებაში, რომლის პრინციპები ამტკიცებს კომპანიების პასუხისმგებლობას, აქტიურად დაიცვან ადამიანის ფუნდამენტური თავისუფლებები. დღეს ეს ვალდებულება ონტოლოგიურ დონეზე ჩნდება. თქვენს ბიზნესს შეიძლება ჰქონდეს ნახშირბადის შემცირების საუკეთესო მიზანი, მაგრამ თუ არ ხართ მზად, დაიცვათ ადამიანის უფლებები და უფრო ფართო ღირებულებები, ზეწოლა მოახდინოთ მთავრობებზე ამის გასაკეთებლად, მაშინ თქვენი მიზანი საკმარისი არ იქნება. კლიმატის ქმედება ადამიანის უფლებების დაცვის გარეშე საქმის მხოლოდ ნახევარია.

მესამე, აზერბაიჯანის ლიდერებს ჯერ კიდევ შეუძლიათ კრიტიკოსების გაოცება. მთავრობას შეუძლია შეადგინოს ნავთობისა და გაზიდან გადასვლის გეგმა. პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს შეუძლია დაიწყოს რეფორმის გეგმა, რათა თავისი ქვეყანა მიუახლოვდეს ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტებს, დაწყებული საეტაპო საერთაშორისო მოწოდებით არალეგალურად დაკავებული სომეხი ტყვეების გათავისუფლების შესახებ. მათ შორის ყველაზე ცნობილი გამოჩენილი ბიზნესმენი და ქველმოქმედი რუბენ ვარდანიანია. პრეზიდენტი ალიევი პატივისცემასა და კეთილგანწყობას დაიმსახურებს საერთაშორისო თანამეგობრობის მხრიდან და დაეხმარება აზერბაიჯანს მოიპოვოს უმაღლესი სტატუსი საერთაშორისო ასპარეზზე, მიზნის მიღწევას, რომლის მიღწევასაც უიმედოდ ცდილობს“.

შეჯამებით, პოლმანი ხაზს უსვამს, რომ არც ერთი მთავრობა, თუნდაც ბაქოს მთავრობა, არ არის იმუნური საერთაშორისო თანამეგობრობის ან ბიზნესისა და ინვესტორების გავლენისგან, რომლებსაც სურთ პოზიციის დაკავება. ჩვენი გამოწვევა ახლა არის ამ ბერკეტის ეფექტურად გამოყენება, რათა დავიცვათ ადამიანის თავისუფლება  და შევინარჩუნოთ კლიმატის მიმართულებით საერთაშორისო ძალისხმევების  მოქმედება.

ნახეთ მეტი
Back to top button