ეკონომიკა

დახარჯული ატომური საწვავი ჩვენს ქვეყანაში ჯერ კიდევ არ ითვლება ბირთვულ ნარჩენებად, ის სრ-ის საკუთრებაა

ბირთვული ენერგიის განვითარებასთან ერთად სომხეთის ენერგეტიკულ სტრატეგიაში მნიშვნელოვანია განახლებადი ენერგიის განვითარება. მაგრამ ამ მომენტისთვის, დისკუსიების მთავარი აქცენტი არის სომხეთის ატომური ელექტროსადგურის მეორე ენერგეტიკული ბლოკის მუშაობის გაფართოება, ახალი ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობა და ბირთვული ნარჩენების შენახვა. ექსპერტები ირწმუნებიან, რომ ბირთვული საწვავის შენახვის ვადა შეიძლება მუდმივად გაგრძელდეს, თუ არსებობს მისი გაგრილების შესაძლებლობა.

მეწამორის ატომური ელექტროსადგური უსაფრთხოა, არ არსებობს გარემოს რადიოაქტიური მასალებით დაბინძურების საფრთხე, აცხადებენ არამარტო სომეხი, არამედ საერთაშორისო ექსპერტებიც. ატომური ელექტროსადგურის მეორე ენერგობლოკი მუშაობს მაგატე-ს მოთხოვნების შესაბამისად.

სომხეთში ორი ბირთვული სადგურია. ერთი არის სომხური ატომური ელექტროსადგური თავისი ორი ბლოკით, მეორე არის დახარჯული ბირთვული საწვავის მშრალი საცავი, ასევე ატომური ელექტროსადგურის ტერიტორიაზე. უკვე განხილულია და გაანალიზებულია სომხური ატომური ელექტროსადგურის მიერ წარმოდგენილი უსაფრთხოების სისტემის 13 მოდიფიკაციის პაკეტი, ასევე შეთანხმებულია უსაფრთხოების მნიშვნელოვან პროგრამებში დაგეგმილი ცვლილებების 30 პაკეტი. ბირთვული უსაფრთხოების მარეგულირებელი კომიტეტის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი ხაჩატურ ხაჩიკიანი ყოველგვარ შეშფოთებას უარყოფს.

„დახარჯული ბირთვული საწვავი ჩვენს ქვეყანაში ჯერ კიდევ არ ითვლება ბირთვულ ნარჩენებად. სომხეთში ურანის ნარჩენები არ არის. ატომური ელექტროსადგურის გადატვირთვის შემდეგ იგი ითვლება სომხეთის საკუთრებად და ინახება სომხეთში. ატომური ელექტროსადგურის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს მეორადი ატომური საწვავის საცავი, რომელიც გათვლილია ორმოცდაათი წლის მუშაობისთვის“.

ექსპერტის თქმით, აქტიური ზონიდან საწვავის ამოღების შემდეგ ის დიდხანს ინახება სველ მდგომარეობაში ატომური ელექტროსადგურის გაგრილების აუზში, ნარჩენი სითბოს გამოყოფა და ბირთვული ურთიერთქმედება ამ დროს საგრძნობლად სუსტდება, რის შემდეგაც საწვავი ინახება ჰაერის გაგრილების პირობებში. არის დამცავი ჯავშნები, რომლებშიც მაიონებელი გამოსხივების რაოდენობა მცირდება.

„ატომური საწვავის შენახვის ვადა შეიძლება მუდმივად გაგრძელდეს, თუ არსებობს მისი გაგრილების შესაძლებლობა. 50 წლის გასვლის შემდეგ, როგორც გვსურს არსებული ატომური ელექტროსადგურის ვადის გახანგრძლივება, ასევე შეგვიძლია ამის გახანგრძლივება იმდენად, რამდენადაც საჭიროა. საჭიროების შემთხვევაში აშენდება დამატებითი საწყობები. კიდევ ერთი მოდულის მშენებლობა იგეგმება ატომური ელექტროსადგურის 2036 წლამდე ფუნქციონირების პირობებში“.

რამდენად გაუძლებს ატომური ელექტროსადგური ავარიებს, დგინდება სტრეს-ტესტებით. წელს მეწამორის ატომურ ელექტროსადგურს ასევე ექნება მოძრავი დიზელის ტუმბოები, რომლებიც გააციებენ აქტიურ ზონას, თავიდან აიცილებენ ავარიებს. მეტიც, ატომურ ელექტროსადგურზე ინციდენტები ნულოვანია. ბირთვული საწვავის აეროპორტიდან ატომურ ელექტროსადგურში გადატანის ნებართვას იძლევა ბირთვული უსაფრთხოების რეგულირების კომიტეტი.

მეწამორის ატომურ ელექტროსადგურზე მეორე ენერგობლოკის სიცოცხლის გახანგრძლივების მიზნით სხვადასხვა სამუშაოები მიმდინარეობს. 2023 წელს დაგეგმილი სამუშაოების ნაწილი მიმდინარე წელს იქნა გადატანილი. ისინი ბიუჯეტის ხარჯვით ნაწილში შედის, განხორციელდება, ირწმუნება ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი. წელს ასევე დასრულდება ღია განმანაწილებელი მოწყობილობის მშენებლობა. ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე ჰაკობ ვარდანიანი ხაზს უსვამს, რომ სამუშაოებს რუსული კომპანია ახორციელებს.

„მინდა ვთქვა, რომ ეს იქნება დამოუკიდებლობის შემდეგ ნულიდან აშენებული პირველი ღია განმანაწილებელი მოწყობილობა, მას აქვს უნივერსალური მნიშვნელობა.

სომხეთის ენერგეტიკული უსაფრთხოების სტრატეგიაში ხაზგასმულია, რომ ახალი ატომური ელექტროსადგურის არჩევისას ეკონომიკური მიზანშეწონილობის შემთხვევაშიც განიხილება მცირე მოდულური რეაქტორები. გაეროს ექსპერტი ენერგეტიკის საკითხებში არა მარჯანიანი აღნიშნავს, რომ სომხეთში ახლად აშენებული ატომური ელექტროსადგურის ტექნოლოგიების არჩევანი უნდა აკმაყოფილებდეს „100 რეაქტორის“ პრინციპს.

„როგორი ტექნოლოგიაც არ უნდა აირჩიოთ, ამ ტექნოლოგიამ  უნდა დააკმაყოფილოს 100 წლის უწყვეტი, საიმედო, მომგებიანი და უსაფრთხო მუშაობას, თუ ვსაუბრობთ ჩვენს რეაქტორზე. თუ ჩვენ ვსაუბრობთ ათ რეაქტორზე, მაშინ 10 წელი”.

არის წინადადებები განხილვის დონეზე, მხოლოდ რუსულმა მხარემ წარმოადგინა კონკრეტული წინადადება ოფიციალურ პლატფორმაზე. სომხეთის ენერგეტიკული მომავლისთვის ასევე მნიშვნელოვანია განახლებადი რესურსების განვითარება. ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი სანოსიანი ხაზს უსვამს:

„სომხეთი მსოფლიოში ცნობილია იმით, რომ ჩვენ ვატარებთ წამახალისებელ პოლიტიკას მზის ენერგეტიკასთან დაკავშირებით. და ეს პოლიტიკა შედეგიანია. ჩვენი მზის ელექტროსადგურების სიმძლავრე უკვე მეტია ვიდრე ატომური ელექტროსადგურის სიმძლავრე, თითქოს 470 მეგავატი, როცა ატომური ელექტროსადგური 405 მეგავატია.

სომხეთის ენერგეტიკის განვითარების სტრატეგია მიზნად ისახავს 2040 წლისთვის განახლებადი ენერგიის მოცულობის გაზრდას 1500 მეგავატამდე.

ნახეთ მეტი
Back to top button