ანალიტიკა

საერთაშორისო სტრუქტურები არ მუშაობს. ხელს შეუშლის თუ არა ბირთვული იარაღი მესამე მსოფლიო ომს?

მარტის შუა რიცხვებამდე ირანის, რუსეთისა და ჩინეთის საზღვაო ძალები ერთობლივ სამხედრო წვრთნებს გამართავენ. წვრთნების გამოცხადებული მიზანი რეგიონის უსაფრთხოებისა და საერთო ინტერესების დაცვაა. ეს წვრთნები მიმდინარეობს გლობალური უსაფრთხოების ამჟამინდელ ფეთქებად ვითარებაში. ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე კონფლიქტი, ემენში ომი, აშშ-ს ბრალდებები ირანის წინააღმდეგ, აშშ-ის გამოწვევა ირანზე პირდაპირ დარტყმისკენ, ირანის მიმართვა ლონდონისა და ვაშინგტონისადმი, არ გამოიწვიონ რეგიონალური რისხვა და ა.შ.

სამხედრო და პოლიტიკურ საკითხებში ექსპერტმა არმინე მარგარიანმა „რადიოლურთან“ საუბარში აღნიშნა, რომ სახელმწიფოებს შორის ურთიერთობა დიდი ხანია არ მიმდინარეობს საერთაშორისო ურთიერთობებში კანონის, ურთიერთქმედების, ზოგადად, მისაღები და დიდი ხნის მოლაპარაკებების წესების საფუძველზე. მისი თქმით, ეს უკვე ყველაზე მკაფიოდ გამოიხატა უკრაინის ომში.

„ფაქტობრივად, დღეს მსოფლიოში ხდება ისეთი გადაწყობები, რომლებიც მიზნად ისახავს მსოფლიო წესრიგში ახალი კანონების დამკვიდრებას. მე ვფიქრობ, რომ უნიპოლარული მსოფლიო წესრიგი ვეღარ იარსებებს“.

ექსპერტის აზრით, მულტიპოლარული სამყაროს სისტემა იწყებს სხვადასხვა მექანიზმების ჩართვას და სხვადასხვა სტრუქტურების ჩამოყალიბებას.

„ერთ-ერთ სტრუქტურად შეიძლება ჩაითვალოს რუსეთ-ჩინეთი-ირანის კოოპერატიული ფორმატი.

ამ კონტექსტში ექსპერტი აკვირდება მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენებს.

მიგვიყვანს თუ არა ეს ყველაფერი მესამე მსოფლიო ომამდე?, ექსპერტი სამხედრო და პოლიტიკური საკითხების საკითხებში, არმინე მარგარიანი, ამბობს, რომ მისი სუბიექტური აზრით, ეს ომი დიდი ხნის წინ დაიწყო, უბრალოდ არა ისე, როგორც ჩვენ ვიცით ისტორიიდან. ექსპერტი შენიშნავს, რომ ამ მხრივ შეიცვალა ინსტრუმენტები: ახლა გამოიყენება, მაგალითად, ეკონომიკური სანქციები. ომები ჰიბრიდული გზით და ა.შ. რამდენად გადაიზრდება ეს ყველაფერი პირისპირ დაპირისპირებაში, ძნელი სათქმელია. ექსპერტის თქმით, თუმცა, დღეს ერთი რამ არის ძალიან ნათელი და თვალსაჩინო: დღეს ვერც ერთი საერთაშორისო ორგანიზაცია ვერ ასრულებს თავის ფუნქციებს.

„ფაქტია, რომ დღეს იმდენად დაძაბული ვითარებაა, რომ აუცილებელია საერთაშორისო სტრუქტურების გადახედვა.

რამდენად იქნება შესაძლებელი ამ სტრუქტურული სისტემების გადახედვა და ახალი მსოფლიო წესრიგის შექმნა დიდი კონფლიქტის გარეშე, მესამე მსოფლიო ომის დაწყების გარეშე, იმ შემთხვევაში, თუ ყველა მხრიდან იქნება მუქარის შემცველი განცხადებები და შესაბამისი პროგნოზები? მაგალითად, ჩინური გაზეთი Global Times წერდა, რომ ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის (ნატო) გენერალური მდივნის იენს სტოლტენბერგის განცხადება რუსეთისა და ჩინეთის შესახებ მიუთითებს ალიანსის სურვილზე, დაიწყოს მსოფლიო ომი. ნატოს გენერალურმა მდივანმა ჩინეთს უწოდა ყველაზე დიდი საფრთხე გრძელვადიან პერსპექტივაში, ხოლო რუსეთს მათგან ყველაზე სასწრაფო საფრთხედ. აშშ-ის ყოფილმა პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ასევე გამოთქვა რწმენა, რომ აშშ-ის ამჟამინდელი პრეზიდენტის ჯო ბაიდენის საქმიანობის შედეგად შესაძლოა მესამე მსოფლიო ომი დაიწყოს მისი საპრეზიდენტო ვადის დასრულებამდე.

ექსპერტი შენიშნავს, რომ მსოფლიო წესრიგი რეალურად მსოფლიო ომების შემდეგ ჩამოყალიბდა. თუმცა, დღეს, მისი თქმით, ძნელი წარმოსადგენია, რომ იგივე პროცესი შეიძლება მოხდეს, ასე ვთქვათ, იმ ტრადიციული ომის გზით.

„დღეს მსოფლიოს აქვს შეკავების ძალიან მნიშვნელოვანი საშუალება, ეს არის ბირთვული იარაღი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, დღეს ყველასთვის ნათელია, რომ სახელმწიფოები, რომლებიც ერთმანეთით უკმაყოფილონი არიან და მიმართავენ გლობალური მსოფლიო წესრიგის წესების კარნახს, ძირითადად ფლობენ ბირთვულ შესაძლებლობებს. ამიტომ, ვფიქრობ, რომ აქ უნდა ვისაუბროთ იმაზე, რამდენად იქნება შესაძლებელი მოლაპარაკების მაგიდასთან დაჯდომა“.

ამასთან, ექსპერტის თქმით, ვითარება იმდენად დაიძაბა, რომ შეზღუდვის ზომები არაეფექტურია, ამიტომ სასურველია, სუფრასთან ყველა ვიჯდეთ. რაც შეეხება სომხეთს, ექსპერტი მიიჩნევს, რომ ჩვენმა ქვეყანამ მაქსიმალურად უნდა გააფართოვოს თანამშრომლობის სფერო სხვადასხვა ძალოვან ცენტრებთან, რათა ამ პროცესიდან გამოვიდეს არა როგორც მსხვერპლი, არამედ როგორც ბენეფიციარი.

ნახეთ მეტი
Back to top button