პოლიტიკა

ახლო აღმოსავლეთში სიტუაცია თანდათან გამოდის კონტროლიდან  – ანალიტიკოსი უახლესი მოვლენების შესახებ

ბოლო დღეებში ახლო აღმოსავლეთში არსებითი ცვლილებები ხდება, როგორც უსაფრთხოების, ასევე გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით, ამიტომ ესკალაცია, რომელიც მთელ რეგიონში არსებობს, მუდმივად აფიქსირებს დაძაბულობის ახალ ტალღებს, რაც დიდწილად პროგნოზირებადი იყო, რადგან ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი მიდრეკილია შეცვალოს რეგიონის გეოპოლიტიკა.

ეს მოსაზრება  ექსპერტმა, ანალიტიკოსმა არმენ პეტროსიანმა გამოთქვა, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში ბოლო დროს განვითარებულ მოვლენებს ეხებოდა.

„ახლა ჩვენ ვხედავთ, თუ როგორ ცდილობენ სხვადასხვა აქტორები ისარგებლონ სიტუაციით, რათა გააძლიერონ თავიანთი პოზიციები ან შეინარჩუნონ ზოგადი პროცესები კონტროლის ქვეშ. ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ პროცესების ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჩართული აქტორების ძალისხმევა კონტროლირებადობის ფარგლებში ზოგადი დაძაბულობის შესანარჩუნებლად. უპირველეს ყოვლისა, ეს ეხება აშშ-ს, ირანს, საუდის არაბეთს და გარკვეულწილად თურქეთსა და ყატარს. საკმარისად დიდია რეგიონში მოვლენების განვითარების არაპროგნოზირებადობის შესაძლებლობა, რაც, უპირველეს ყოვლისა, ახლო აღმოსავლეთის ბუნებით არის განპირობებული, ანუ აქ არაფორმალური მოთამაშეების არსებობით, რომლებიც სრულად არ არის მართვადი“, – განაცხადა პეტროსიანმა.

უპირველეს ყოვლისა, ეს ეხება იმ ორგანიზაციებს, სამხედრო-პოლიტიკურ ჯგუფებს, რომლებსაც აქვთ გარკვეული პოტენციალი, გავლენას ახდენენ ადგილობრივ პროცესებზე, ცდილობენ თავიანთი გავლენის გაზრდას, მაგრამ ამავე დროს, როგორც ზოგიერთ ზესახელმწიფოს, არ აქვთ მნიშვნელოვანი აქტორის გავლენა.  ასეთებია, მაგალითად, „ჰამასი“ პალესტინაში, „ანსარ ალაჰი“ იემენში, „ჰეზბოლა“ ლიბანში და ა.შ.

„ამ პირობებში სიტუაციის სრულად კონტროლი შეუძლებელია, რაც არ უნდა ცდილობდნენ ფორმალური აქტორები მის შენარჩუნებას კონტროლირებად გარემოში. სწორედ ეს არის მიზეზი, რომ ჩვენ ვხედავთ ესკალაციის ახალ გამოვლინებებს, რომლის მთავარი მონაწილეები სწორედ ზემოაღნიშნული სტრუქტურები არიან. მაგალითად, “ანსარ ალაჰის” მებრძოლები აგრძელებენ აშშ-ს ხელმძღვანელობით საერთაშორისო კოალიციის ხომალდების დაბომბვას წითელ და ადენ ზღვებში, სირიისა და ერაყის ტერიტორიაზე ცალკეული ჯგუფები ბოლო დროს უმიზნებდნენ გაერთიანებული პროვინციების სამხედრო ბაზებსა და ბაზებს. სიტუაცია უკონტროლო ხდება  და ფორმალური აქტორები ცდილობენ დააბრუნონ ის კონტროლირებადობის გზაზე“, – აღნიშნა ჩვენმა თანამოსაუბრემ.

ანალიტიკოსის თქმით, აშშ-ს  როგორც სერიოზულ  გეოპოლიტიკურ აქტორს  ახლო აღმოსავლეთში, არ შეეძლო უგულებელყო ბოლო დამიზნება და განსაკუთრებით თავდასხმა, რომელიც განხორციელდა იორდანიის ჩრდილოეთით, სირიის საზღვართან და გამოიწვია მსხვერპლი. ამავე დროს, იგივე ვაშინგტონი ვერ გასცემდა ისეთ პასუხს, რომელიც კიდევ უფრო გაზრდიდა უმართავობას რეგიონში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, საუბარია ირანის პირდაპირ დამიზნებაზე.

შეეხო რა ერაყის ხელისუფლების მოწოდებას, რომლის მიხედვითაც ისინი ითხოვენ ერაყის ტერიტორიიდან საერთაშორისო კოალიციის შეიარაღებული ძალების გაყვანას, ანალიტიკოსმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ მომენტში, ალბათ, რთული განსახორციელებელი პროცესია, რადგან ღრმა განვითარება მიმდინარეობს. ახლო აღმოსავლეთში  ირანი-აშშ, ირანი-დასავლეთი, ისრაელ-ირანის დაპირისპირებები გრძელდება. უბრალოდ, ერაყის პოზიცია შეიძლება გავიგოთ მხოლოდ იმ გაგებით, რომ ამ სახელმწიფოს ტერიტორია და სირია გადაიქცა რეგიონული თუ გეოპოლიტიკური კონფლიქტების სცენად , რაც პირდაპირ აისახება ამ სახელმწიფოების სუვერენიტეტზე.

„კოალიციური ძალების გაყვანა, რა თქმა უნდა, შეამცირებს დაძაბულობას ერაყში და არაფორმალური სამხედრო-პოლიტიკური ჯგუფები ამერიკელებს მიმართავენ ერაყის გარეთ სხვა მიმართულებებით, მაგრამ ეს ამ დროისთვის არ მოხდება, რადგან შეერთებული შტატების ტენდენცია გააფართოოს თავისი ყოფნა. და გავლენა უფრო რეალურია, თუ, რა თქმა უნდა, აშშ-ში არ მოხდება ძალაუფლების შეცვლა და ახალი ადმინისტრაცია  გამოაცხადებს  სამხედრო ნაწილების გაყვანის შესახებ,  როგორც ეს მოხდა დონალდ ტრამპის დროს“, – განაცხადა პეტროსიანმა.

მისი თქმით, სირიის შემთხვევაში ვითარება განსხვავებულია, რადგან ერაყისგან განსხვავებით, რომლის ლიდერობაც აღიარებულია საერთაშორისო საზოგადოების მიერ, ოფიციალური დამასკოს ურთიერთობა დასავლეთთან, თურქეთთან და რიგ არაბულ ქვეყნებთან თითქმის ნულოვან დონეზეა. დიალოგის მცირე შესაძლებლობებია, ამიტომ სირიის მთავრობას არ შეუძლია მსგავსი მოწოდება გამოიყენოს საერთაშორისო შეიარაღებული ძალები თავისი ტერიტორიიდან გასაყვანად. ზოგადად, სირიის კონფლიქტი ბოლომდე არ მოგვარებულა, სადაც ბევრი პრობლემაა, რომელიც ნებისმიერ ვითარებაში შეიძლება ხელახლა გააქტიურდეს და რეგიონი ახალი ესკალაციების მორევში გადაიყვანოს.

„გარდა ამისა, სირიის ტერიტორიის მნიშვნელობა, განსაკუთრებით ირანისთვის, გაცილებით დიდია გეოპოლიტიკური და უსაფრთხოების თვალსაზრისით, ისრაელის სიახლოვის გათვალისწინებით. ზესახელმწიფოების კონკურენცია და პროცესების შინაარსობრივი სხვაობა არ იძლევა სირიაში არსებული ვითარების ანალიზის იმავე პრიზმით, როგორც ერაყში“, – დაასკვნა ანალიტიკოსმა.

ნახეთ მეტი
Back to top button