ეკონომიკა

უფრო მაღალი ვიდრე საქართველოში. სომხეთის მშპ 2023 წელს გაიზარდა

2023 წელს სომხეთში მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 8168 დოლარი იყო, ხოლო საქართველოში – 8170 დოლარი. საექსპერტო სფეროში, სომხეთისა და საქართველოს 2023 წლის ეკონომიკური მაჩვენებლების შედარებისას აღნიშნავენ, რომ სომხეთმა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა პოზიცია ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელში.

ამ დროისთვის ჯერ კიდევ არ არის მკაფიო შეფასება იმის შესახებ, თუ რამხელა წვლილი შეიტანეს სომხეთში ჩასულმა რუსმა გადასახლებულებმა ეკონომიკურ ზრდაში. მაგრამ გასაგებია, რომ ტემპი კლებულობს, 2024 წელს ნაკლები იქნება. ამავდროულად, შესამჩნევია, რომ შრომის ბაზარზე სულ უფრო და უფრო ხელშესახები ხდება ინდოეთიდან გადმოსული სამუშაო ძალა.

ვაჭრობამ (8,7% წვლილი შეიტანა ეკონომიკურ ზრდაში 2,9 პროცენტული პუნქტით), IT (1,7 პროცენტული პუნქტი) და მშენებლობა (1,1 პროცენტული პუნქტი). 2023 წელს ეკონომიკურ ზრდაში ყველაზე მეტი წვლილი ამ სექტორებმა შეიტანეს. გასულ წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდამ 7,9 პროცენტი შეადგინა. ACSES ანალიტიკური ცენტრის დირექტორი ჰაიკაზ ფანიანი აღნიშნავს:

„მშპ 8,7 პროცენტიანი ზრდა არ არის ცუდი მაჩვენებელი ისეთი ქვეყნისთვის, როგორიც სომხეთია. საქართველოც მუშაობს სომხეთის ანალოგიურ პირობებში, მაგრამ 7,5 პროცენტიანი ზრდა დაფიქსირდა. სომხეთსა და საქართველოს ერთნაირი გარე ფაქტორები აქვთ, ამიტომ სომხეთის ეკონომიკური ზრდა დადებითად ითვლება“.

ჰაიკაზ ფანიანი ხაზს უსვამს, რომ 2022 წლის გარე დადებითი იმპულსები 2023 წელსაც შენარჩუნებულია. რეექსპორტმა მეტი წვლილი შეიტანა ვაჭრობის სექტორის ეკონომიკურ ზრდაში. 2023 წლის პირველ რვა თვეში განსაკუთრებით დიდი იყო მანქანების რეექსპორტი, ამბობს ეკონომისტი და აღნიშნავს, რომ შეზღუდვები, რა თქმა უნდა, მოგვიანებით იყო. შეინიშნება საპირისპირო ნაკადიც: გარკვეული პროდუქცია სომხეთში შემოდის რუსეთის ფედერაციიდან, ნაწილი გადამუშავებულია, ნაწილი არა, მაგრამ გადის ექსპორტზე. ბოლო თვეებში, განსაკუთრებით საწარმოო სექტორის პროდუქცია, საიუველირო ნაწარმის მოცულობის ზრდის გამო, დიდია, შექმნილი დამატებითი ღირებულება მცირეა.

ამ დროისთვის ჯერ კიდევ არ არის მკაფიო შეფასება იმის შესახებ, თუ რამდენად შეიტანა წვლილი სომხეთში მოქმედმა რუსმა გადასახლებულებმა ეკონომიკურ ზრდაში. მაგრამ აშკარაა, რომ ზრდის ტემპი კლებულობს, 2024 წელს ის ნაკლები იქნება. ამავდროულად, შესამჩნევია, რომ შრომის ბაზარზე სულ უფრო და უფრო ხელშესახები ხდება ინდოეთიდან გადმოსული სამუშაო ძალა. მაგრამ სომხეთში უმუშევრობას თავისებურება აქვს.

„სომხეთში უმუშევრობას სტრუქტურული ხასიათი აქვს. არის სფეროები, სადაც ნამდვილ სპეციალისტებზე დიდი მოთხოვნაა, მაგრამ ამავე დროს ეკონომიკაში არის სამუშაო ძალის შეთავაზება, რომელიც არ შეესაბამება ხარისხობრივ ასპექტებს.

სომხეთის ეკონომიკის ზოგად მდგომარეობას უფრო დადებითად აფასებს ACSES ანალიტიკური ცენტრის დირექტორი. მაგრამ ის ასევე ხედავს რისკებს, რომ არ შეინარჩუნოს ტემპი. ეს ასევე ეფუძნება ინდივიდუალურ მსხვილ საინვესტიციო პროექტებს და ამულსარის შახტის ექსპლუატაციის შესაძლებლობას.

ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად ზომიერია ინფლაციაც. ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტი მარტინ გალსტიანი აღნიშნავს, რომ დაბალი ინფლაციური გარემო შენარჩუნდება საერთაშორისო ბაზრებიდან გადმოცემული დეფლაციური მოვლენების გამო.

„2023 წლის მეოთხე კვარტალში მსოფლიოსა და სომხეთის მთავარი პარტნიორი ქვეყნების ეკონომიკური აქტივობა კვლავ შენელდა. საერთაშორისო სასაქონლო ბაზრებზე ინფლაციური გარემო რბილდება და გლობალური ინფლაცია გარკვეულწილად შენელდება. პარტნიორ ქვეყნებში შრომის ბაზრის განვითარება კვლავაც ხელს უწყობს მოთხოვნის გაზრდას“.

ეკონომისტი ჰაიკაზ ფანიანი მიიჩნევს, რომ ეკონომიკური ზრდა 2024 წელს უფრო მოკრძალებული იქნება. სომხეთის ცენტრალური ბანკის პროგნოზით, 2024 წელს ეკონომიკური ზრდა 5 პროცენტს მიახლოვდება, ინფლაცია კი მიზანმიმართულ მიზანს მიუახლოვდება.

ნახეთ მეტი
Back to top button