საზოგადოება

შემდეგი გაჩერება: მარსი. “მარსიანელები” სომხეთში ერთი თვის განმავლობაში ივარჯიშებენ

დღეს იწყება ავსტრიის კოსმოსური ფორუმის მარსის ანალოგური კვლევის პროგრამა AMADEE-24. იგი ხორციელდება სომხეთის კოსმოსურ ფორუმთან თანამშრომლობით. არარატის რაიონის სოფელ არმაშთან მდებარე კოსმოსურ სადგურში ექვსი ანალოგი ასტრონავტი იზოლირებული იქნება და დაგეგმილ სამეცნიერო ექსპერიმენტებს ერთი თვის განმავლობაში განახორციელებს. სომხეთში ჩასულმა ანალოგმა ასტრონავტებმა „რადიოლურთან“ საუბარში წარმოადგინეს, თუ რა მოხდება არმაშის მარსის სადგურზე.

დღე კოსმოსურ სადგურზე იწყება საუზმით, რასაც მოჰყვება განხილვა, თუ რა უნდა გააკეთონ. განრიგი, რომელსაც ანალოგური ასტრონავტები მიჰყვებიან, განსაზღვრავს მათ მოქმედებებს ყოველ 20 წუთში.

ფოტო: ავსტრიის კოსმოსური ფორუმი

ანალოგური ასტრონავტების მეთაური, ანიკა მეჰლისი, არის მეცნიერებათა კანდიდატი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში. ასევე სწავლობდა ბიოლოგიასა და გარემოსდაცვითი ტექნოლოგიების ინჟინერიას. მეჰლისი 2019 წლიდან ავსტრიის კოსმოსურ ფორუმზე ანალოგური ასტრონავტია. ის ასევე მონაწილეობდა მისიაში ისრაელში. ანიკა მეჰლისი:

„ჩვენ გვაქვს პროგრამა, რომელიც გვეუბნება რა უნდა გავაკეთოთ ყოველ თხუთმეტ წუთში. გავიღვიძებთ, ვისაუზმებთ, ვიმსჯელებთ, ვინ რას გააკეთებს დღის განმავლობაში. დღის უმეტესი ნაწილი გვექნება EVA, აქტივობა სადგურის გარეთ. ორი ადამიანი იმუშავებს გარეთ, დანარჩენები დარჩებიან შიგნით. ჩვენ გვაქვს ბევრი ექსპერიმენტი დრონებით, რობოტებით, მაგრამ ასევე არის სამედიცინო, ფსიქოლოგიური და გეოლოგიური ექსპერიმენტები, რომლებიც უნდა გავაკეთოთ მონაცემების შესაგროვებლად“.

ანიკა მეჰლისი: ფოტო: ავსტრიის კოსმოსური ფორუმი

სიმონე პეტერნოსტროს კოსმოსური კარიერა დაიწყო იტალიაში აერონავტიკის ინჟინერიის ბაკალავრის ხარისხით. ახლა მას აქვს დოქტორის ხარისხი საინჟინრო ტოპოგრაფიისა და კოსმოსური გეოდეზიის დარგში. ახლა, ევროპის კოსმოსური სადგურის კოსმოსური კვლევისა და ტექნოლოგიების ცენტრში, ის ეხმარება გააუმჯობესოს საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის ტვირთტევადობა.

სიმონმა ავსტრიის კოსმოსური ფორუმის ანალოგურ ასტრონავტად გახდომის მცდელობა  2014 წელს  დაიწყო. შესარჩევი ეტაპზე ვერ გავიდა, მაგრამ ორგანიზაციის მიერ შექმნილი გარემო იმდენად მოეწონა, რომ მოხალისეობა გადაწყვიტა. AMADEE-24 მისი პირველი მისიაა.

„მე გადავწყვიტე მათ შევუერთდე. მოხალისედ ვიღებდი მონაწილეობას სხვა მისიებში, ავსტრიაში 2015 წელს, ომანში 2019 წელს, ისრაელში 2022 წელს სხვადასხვა როლებით. 2019 წელი იყო შემდეგი ღია მოწოდება ანალოგური ასტრონავტებისთვის, ამიტომ გადავწყვიტე ხელახლა ვცადო და ვნახო რა მოხდება. და ამჯერად მე ამირჩიეს. 2019 წელს გავხდი ავსტრიის კოსმოსური ფორუმის მიერ შერჩეული ერთ-ერთი ასტრონავტი.

ფოტო: ავსტრიის კოსმოსური ფორუმი

საუზმეს და დისკუსიებს მოჰყვება ცხოვრება კოსმოსურ სკაფანდრებში. ორი ანალოგური ასტრონავტი ატარებს 50 კგ-იან კოსმოსურ კოსტუმს, სამი დაეხმარება მათ ჩაცმაში, ხოლო მეექვსე იმუშავებს მართვის პანელზე.

„ჰაბიტატს აქვს კავშირი ვენაში მისიის მხარდაჭერის ცენტრთან და აქ ხალხის გარდა, იქ მთელი გუნდი იმუშავებს და დაგვეხმარება. ისინი ამზადებენ დღის პროგრამას, მათ ექნებათ მეცნიერებთან კომუნიკაციის საშუალება, თუ უცებ რაიმე პრობლემა შეექმნა“.

როდესაც ეკიპაჟის წევრები ჰაბიტატში დაბრუნდებიან, ისინი გაიხდიან სკაფანდრებს, ისადილებენ და გაივლიან ტესტებს. ისინი მონაცემებს გადასცემენ ავსტრიულ ცენტრში მომუშავე მეცნიერებს, ასევე უპასუხებენ კითხვარებს და სხვადასხვა მესიჯებს გაუგზავნიან დამხმარე ცენტრს. ანალოგური ასტრონავტების ერთადერთი თავისუფალი ეტაპი ძილისთვის გამოყოფილი საათებია, მაგრამ ესეც ასევე ერთმნიშვნელოვანი არ არის. სიმონე პეტერნოსტრო:

„ყველაფერი იმაზეა დამოკიდებული, როგორ გაივლის დღე. თუ რაღაც აშკარად არ იმუშავებს, სკაფანდრი ან რაიმე ექსპერიმენტი, მაშინ შეგიძლიათ გამოიყენოთ საღამოს დრო პრობლემების მოსაგვარებლად. ეს ერთადერთი შემთხვევაა, როცა შეგიძლია გააკეთო ის, რაც არ არის დაგეგმილი.”

ფოტო: ავსტრიის კოსმოსური ფორუმი

ჰაბიტატის შიდა და გარე გუნდებმა ერთმანეთის სრულად უნდა გაუგონ. მეჰლისის თქმით, ეს ასევე არის ადამიანისა და ტექნოლოგიების თანამშრომლობა. წინა მისიის დროს ეს ასპექტი მისი ყურადღების ცენტრში იყო, მაგრამ გაკვირვებული იყო ადამიანური ფაქტორის მნიშვნელობით და არა ტექნოლოგიური.

„გაკვირვებული ვიყავი, რამდენად მნიშვნელოვანია ადამიანური ფაქტორი. თუ თქვენ ესაუბრებით პირობით ქვეყანას, ყოველი მიმართულებით 10 წუთი იგვიანებს და ყველაფერი რაც თქვენ გაქვთ არის ტექსტი. ჩვენ შეჩვეული ვართ ემოჯების გამოსახვას ემოციების გამოსახატავად, როგორც ამას ვაკეთებთ WhatsApp-ზე, მაგრამ თუ მხოლოდ ტექსტი გაქვთ, ემოციების გადმოცემა რთულია“.

ადამიანური ფაქტორის შესასწავლად, მისიის დაწყებამდე, ანალოგური ასტრონავტები შეავსებენ „ემოციური რეგულირების კითხვარს“ და უპასუხებენ ღია კითხვებს მომავალი მისიის შესახებ. ისინი ასევე შეავსებენ კონფიდენციალურ დღიურებს მისიის დროს.

ნახეთ მეტი
Back to top button