პოლიტიკა

ჩვენ დავაფიქსირეთ ძირითადი პრინციპები, ვაპირებთ მათ განხორციელებას ადგილზე -ფაშინიანი ერევან-ბაქოს შეთანხმებების შესახებ

სომხეთმა და აზერბაიჯანმა პირველად გადაწყვიტეს საკითხი მაგიდის გარშემო, ასე შეაფასა პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ერევანსა და ბაქოს შორის გუშინ მიღწეული შეთანხმებები, რომლითაც, ფაქტობრივად, ოფიციალურად დაიწყო სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის დემარკაციის პროცესი. სომხეთი და აზერბაიჯანი შეთანხმდნენ, რომ დაიწყონ საზღვრის დემარკაცია ტავუშის რეგიონიდან და 1 ივლისამდე დაასრულონ შეთანხმება საზღვრის სადემარკაციო კომისიების ერთობლივი საქმიანობის შესახებ რეგულაციის პროექტზე. ალმა ატას დეკლარაცია ხდება საზღვრის დელიმიტაციის საბაზისო საფუძველი, – ამის შესახებ პრემიერ-მინისტრმა ლორის რეგიონში ვიზიტისას ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა და შეთანხმებების შესახებ კომენტარი გააკეთა.

პრემიერ-მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი მიიჩნევს, რომ ის, რაც გუშინ მოხდა, არც უნდა იყოს გადაჭარბებულად შეფასებული და არც უგულველყოფილი, მან ხაზი გაუსვა  მიღწეული შეთანხმებების პოლიტიკურ მნიშვნელობას.

„ძალიან მნიშვნელოვანია იმის დაფიქსირება, რომ ფაქტობრივად, პირველად სომხეთმა და აზერბაიჯანმა მოაგვარეს საკითხი მაგიდის გარშემო.

გადაწყვეტილი საკითხია, რომ სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის დელიმიტაციის პროცესი ტავუშის სექტორიდან იწყება. 4 სოფლის მონაკვეთზე პირველად იქნება დაზუსტებული საზღვარი. პრემიერის თანამშრომლებმა გუშინ წარმოადგინეს რუკა, რომლის მიხედვითაც საზღვარი უნდა გაივლოს. „ბაღანისიდან ბერქაბერამდე მონაკვეთი დაზუსტდება. შეიარაღებულ ძალებს გაიყვანენ, მათ ადგილას მესაზღვრეები განლაგდებიან. მოკლე, მაგრამ გონივრულ ვადაში, ხელოვნური შეფერხებების გარეშე“, – აცხადებენ პრემიერ-მინისტრის აპარატში. აღნიშნულია, რომ 15 მაისამდე უნდა შედგეს საზღვრის აღწერა გეოდეზიური გაზომვებით. დემარკაციის რეგულირების პროექტში, რომელიც ეროვნულმა კრებამ უნდა დაამტკიცოს, უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ დემარკაციის საფუძვლად ალმა-ატას დეკლარაცია იქნა მიღებული.

პრემიერის თქმით, ეს მნიშვნელოვანი დეტალია. გუშინ პრემიერ-მინისტრის აპარატში დაადასტურეს, რომ სოფელ კირანთან გზის ნაწილის შეცვლა მოხდება და ვოსკეფარს გზის პრობლემა არ ექნება, რადგან ამ ეტაპზე ის ნაწილები, რომლებსაც აქვთ მსგავსი პრობლემა  არ იქნებიან შეზღუდულნი.  მიღწეული შეთანხმებების კომენტირებისას ფაშინიანი ასევე ამბობს, რომ ეს შეთანხმება მიღწევაა,  როგორც აზერბაიჯანისთვის, ასევე სომხეთისთვისაც.

„არსებითად, სომხეთმა და აზერბაიჯანმა უკვე დაადასტურეს ერთმანეთის ტერიტორიული მთლიანობის აღიარება ორმხრივი ხელმოწერებით და დაადასტურეს, რომ დემარკაციის პროცესში შეიქმნება არა ახალი საზღვარი, არამედ დაფიქსირდება  ის დე იურე საზღვარი,  რომელსაც საბჭოთა კავშირის დაშლისას  იურიდიული მნიშვნელობა ჰქონდა. იგი მიიჩნევს, რომ მიღწეული შეთანხმებები საგრძნობლად შეამცირებს უსაფრთხოების რისკებს, რომელიც არსებობს არა მარტო ტავუშის ამ ნაწილში, არამედ სომხეთის მთელ საზღვარზე.

„ჩვენი მოლოდინი და ჩვენი აღქმა არის ის, რომ მშვიდობისკენ მივდივართ. ეს ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი ქვაკუთხედია სამშვიდობო პროცესისთვის“.

ფაშინიანმა შეახსენა, რომ G7 ქვეყნები იცავენ იმ პრინციპებს, რომლებიც ხორციელდება. მიღწეული შეთანხმებების მიხედვით, აზერბაიჯანი იღებს არა 4, არამედ 2,5 სოფელს, სომხეთი კი უსაფრთხოების რისკების შემცირებას იღებს. ფაშინიანის განმარტებით, შეიარაღებული ძალების მესაზღვრეებით ჩანაცვლება ამ ტერიტორიებზე ნიშნავს, რომ აქ იქნება არა ფრონტის ხაზი, არამედ საზღვარი.  საზღვარი კი  მისი ფორმულირებით, მშვიდობის ნიშანია.

„ეს ნიშნავს, რომ სომხეთისა და აზერბაიჯანის მესაზღვრეები ერთმანეთთან ურთიერთობით შეძლებენ საზღვრის დაცვას დამოუკიდებლად განახორციელონ.

მიღწეული შეთანხმების მიხედვით, ანკლავისა და ექსკლავების ბედი მომავალში უნდა გადაწყდეს, რადგან არწივაშენი სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის ნაწილია და ამ საკითხზე ვერ დათმობენ. პრემიერის ფორმულირებით, ეს არის „ალერგიული“ თემაა, მაგრამ იქნება ყურადღების ქვეშ.

„რადგან სომხეთის რესპუბლიკის  29743 კვ.კმ  სუვერენული ტერიტორია მოიცავს ასევე არწივაშენს, რომელიც ჩვენი გადმოსახედიდან ექსკლავია და აზერბაიჯანის თვალსაზრისით ანკლავია.

ნიკოლ ფაშინიანი სეგმენტური დემარკაციის წინსვლის პერსპექტივას რეალისტურად მიიჩნევს. მისი აზრით, მოსალოდნელია კომისიების რთული სამუშაო პროცესი, რადგან საუბარია სომხეთის რესპუბლიკისთვის რისკების შემცირებაზე.

„პირობითად, ეს გაზრდის სომხეთის საერთაშორისო და რეგიონულ რეპუტაციას ყველა ასპექტში. სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებში ბევრი რამ შეიცვლება. ბევრგან ბევრი რამ შეიცვლება. მაგრამ ასევე მინდა გავამახვილო ყურადღება იმაზე, რომ, ცხადია, არიან ძალები, რომლებსაც არ სურთ სომხეთის სუვერენიტეტის განვითარება. მათ უნდათ, რომ სომხეთის იდენტობა ან სახელმწიფოებრიობა განვითარდეს „აუპოსტის“ ლოგიკით და ყველაფერს გააკეთებენ იმისათვის, რომ სომხეთმა არ გააცნობიეროს თავისი სუვერენული გადაწყვეტილება. მათ შორის, ხალხის ემოციებთან თამაში და ა.შ და ა.შ.”

ამასთან დაკავშირებით პრემიერ-მინისტრი მშვიდად არის, ის ვოსკეფარისა და კირანცის მოსახლეობას ესაუბრა. ის დღესაც გვირჩევს, რომ ფსიქოლოგიური ტრანსფორმაცია მოხდეს, ეს აღარ იქნება ფრონტის ხაზი, არამედ სახელმწიფო საზღვარი. მესაზღვრეების ყოფნა მისი ფორმულირებით ნიშნავს სროლის შეწყვეტას.

ნიკოლ ფაშინიანი დარწმუნებულია, რომ წინა შეთანხმებებს გარდამტეხი მომენტი ექნება უსაფრთხოებისა და სუვერენიტეტის განვითარებისთვის. პრემიერის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ პროცესი რეგულაციების გარეშე დაიწყო, ხელი მოეწერა დოკუმენტს და პროცესი გაგრძელდება  უკვე აღნიშნული პრინციპებით. მათ დამადასტურებელ დოკუმენტებს პარლამენტში განიხილავენ, რის შემდეგაც დემარკაცია ინსტიტუციური გახდება.

ავტორი: კარენ ღაზარიან

ნახეთ მეტი
Back to top button