საერთაშორისო

ემბარგოს დაწესების შემდეგ რუსეთმა ევროკავშირს თურქეთის გავლით 3 მილიარდი ევროს ღირებულების ნავთობპროდუქტები მიაწოდა

News.am-ი წერს, რომ გასულ წელს თურქეთი რუსული ნავთობპროდუქტების უმსხვილესი მყიდველი გახდა მსოფლიოში. ქვეყანამ მიიღო რუსეთიდან საზღვაო გზით ექსპორტირებული დიზელის, გაზის ნავთობის, თვითმფრინავის საწვავის და სხვა რაფინირებული პროდუქციის 18%. რუსული მარაგი მისი იმპორტის 81%-ს შეადგენდა. მაგრამ მთელი მოცულობა არ სჭირდება თურქეთს თავისი საჭიროებისთვის. „თურქეთი გახდა ევროკავშირისთვის განკუთვნილი რუსული ნავთობპროდუქტების სტრატეგიული კერა, რომელიც პოტენციურად გამოიმუშავებს ასობით მილიონ საგადასახადო შემოსავალს კრემლის ომის მანქანისთვის“, – თქვა დემოკრატიის კვლევის ცენტრის (CSD) ენერგეტიკის ანალიტიკოსმა მარტინ ვლადიმეროვმა.  

CSD-ისა და სუფთა ჰაერისა და ენერგიის კვლევის ცენტრის (CREA) მიერ ჩატარებული გამოძიების თანახმად, მას შემდეგ რაც ევროკავშირმა 2023 წლის 5 თებერვალს დააწესა ემბარგო რუსული ნავთობპროდუქტების იმპორტზე, ბლოკის  ქვეყნებმა თურქეთის პორტების გავლით (ჯეიჰანი, მარმარა ერეგლისი და მერსი)  შემოიტანეს 3,1 მლრდ ევროს ღირებულების  5,16 მლნ ტონა ნავთობპროდუქტი, თუმცა, ამ პორტებს არ გააჩნიათ გადამუშავების საშუალებები; იმავე პერიოდში საკუთარი ნავთობპროდუქტების იმპორტის 86% (ფულადი თვალსაზრისით) რუსეთიდან განხორციელდა.

კონკრეტული გადაზიდვების ანალიზი აჩვენებს, რომ ევროპული კომპანიები შესაძლოა ყიდულობენ რუსულ ნავთობპროდუქტებს, რომლებიც შერეულია თურქეთის პორტებში ნავთობის საწყობებში ან უბრალოდ რეექსპორტირებულია, ნათქვამია CSD და CREA ანგარიშში. მაგალითად, 2023 წლის მაისში ტოროს ჯეიჰანის ტერმინალმა ნოვოროსიისკიდან 26 923 ტონა ბენზინი მიიღო. 10 დღის შემდეგ ამ ტერმინალიდან იგივე მოცულობის გაზი და ნავთობი გაიგზავნა საბერძნეთის MOH კორინთის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაში.

რუსეთმა, რომლის ლიდერები დაჟინებით მოითხოვენ დასავლეთთან ყველანაირი კავშირის გაწყვეტას, და თურქეთმა ისარგებლეს ევროკავშირის სანქციების წესებში არსებული ხარვეზით. ისინი იძლევიან საშუალებას იყიდონ პროდუქტები რუსული ნავთობიდან მნიშვნელოვანი გადამუშავების შემთხვევაში. მაგალითად, ინდოეთის გადამამუშავებელი ქარხნები ევროკავშირს აწვდიან პროდუქციას რუსული ნავთობიდან, თუმცა თურქეთის პორტებს გადამამუშავებელი საშუალებები არ გააჩნიათ.

2023 წლის თებერვლის დასაწყისიდან ემბარგოს შემოღებიდან 2024 წლის თებერვლის ბოლომდე თურქეთმა რუსული ნავთობპროდუქტები 17,6 მილიარდი ევროს ოდენობით შემოიტანა, რაც 105 პროცენტით მეტია წინა ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით,  ხოლო მისი საწვავის ექსპორტი ევროკავშირში იმავე პერიოდში 107%-ით გაიზარდა.

რუსეთის ბიუჯეტმა გამოიმუშავა 5,4 მილიარდი ევრო თურქეთისთვის ნავთობპროდუქტების მიწოდებით, რამაც მოსკოვს საშუალება მისცა „განეგრძო ფართომასშტაბიანი შეჭრა უკრაინაში“, ნათქვამია ანგარიშში.

რუსული საწვავის მიწოდება ევროკავშირში ასევე განხორციელდა დორტიოლის ტერმინალის მეშვეობით, რომელიც მდებარეობს ამავე სახელწოდების ქალაქ დორტიოლში, სადაც ასევე არ არის გადამამუშავებელი ობიექტები, წერდა იანვარში Financial Times.

უკრაინაში ომის დაწყებამდე ერაყის ნავთობს ძირითადად რკინიგზით იღებდნენ და ტანკერებში გადაჰქონდა. მაგრამ შემდეგ მან დაიწყო ტანკერების აქტიური მიღება. 2023 წლის იანვრიდან ნოემბრამდე მან მიიღო 9,2 მილიონი ბარელი (მთელი საზღვაო მარაგის თითქმის 90%) რუსეთიდან, Kpler-ის ანალიზის ფირმის მიხედვით. ამ საწვავის ნაწილი იყიდა Greek Motor Oil Hellas-მა.

მანამდე მან ოფიციალურად შეწყვიტა მუშაობა რუსეთიდან მომარაგებით, რადგან მას ჰქონდა კონტრაქტები პენტაგონთან. მაგრამ რუსული კასრები კვლავ იტვირთებოდა ამერიკულ სამხედრო ხომალდებსა და თვითმფრინავებზე ევროპულ ბაზებზე, როდესაც ისინი კომპანიის გადამამუშავებელ ქარხნებში მიდიოდნენ, გზად იცვლიდნენ მფლობელებს  და ურევდნენ Dyorthiol-ის მარაგს სხვა ქვეყნების საწვავთან.

ნახეთ მეტი
Back to top button