ანალიტიკა

ერდოღანს ყოველთვის ეშინია გადატრიალების მცდელობის. თურქოლოგი

50 ათასზე მეტი დაკავება და ჩხრეკა პოლიციელების სახლებში. თურქული მედია თურქეთში გადატრიალების მცდელობის შესახებ წერს. ექსპერტების ნაწილი ირწმუნება, რომ თურქეთში ხელისუფლების შეცვლა უკვე დაწყებულია, თუმცა რამდენ ხანს გაგრძელდება, ჯერ ძნელი სათქმელია.

გადატრიალების შესახებ ცნობები, გადაუდებელი შეხვედრები, მაღალი რანგის პოლიციელების სახლების ჩხრეკა, სამსახურიდან გათავისუფლება და დაკავებები…

თურქეთში მღელვარებაა, პრეზიდენტი ერდოღანი მით უმეტეს ღელავს. თურქოლოგი მუშეღ ხუდავერდიანი განმარტავს, რომ შეიძლება ჩაითვალოს, რომ თურქეთში ხელისუფლების შეცვლა უკვე დაწყებულია.

„ერდოღანს ყოველთვის აქვს გადატრიალების მცდელობის შიში, რადგან ოფიციალური ინფორმაციით, ფეთჰულა გიულენის ქსელი ყოველთვის ამ მიმართულებით მუშაობს, ანუ დასავლური სპეცსამსახურები ამ მიმართულებით მუშაობენ გადატრიალების განსახორციელებლად. არც კი იმალება, რომ აქცენტი ჯარზე კეთდება, ანუ არ იმალება, რომ თურქეთში სამხედრო გადატრიალება მზადდება. ახლა ასევე ხდება ძალაუფლების შეცვლა, დასავლეთის მოთხოვნით ერდოღანი თავისი კაბინეტიდან აშორებს პრორუს, პროირანულ, პროჩინელ ხალხს და პროდასავლელებს ნიშნავს, ეს ნიშნავს, რომ რეალურად ერდოღანი უკვე წერს მემკვიდრეობას და მის ძალაუფლებას დასავლეთს ანდერძად უტოვებს“.

მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორის აშოტ მელქონიანის თქმით, თუმცა, ახლახან, თვენახევრის წინ, სტამბოლში ჩატარებულმა არჩევნებმა აჩვენა, რომ ერდოღანის პოზიციები შესუსტდა და დღევანდელი ხელისუფლების ქმედებები მიმართულია ერდოღანის პოზიციის გაძლიერებისკენ: „ვვარაუდობ, რომ ასეთი ამბები კიდევ ერთხელ ვრცელდება მისი პოლიტიკური ოპონენტების აღმოსაფხვრელად, ეს არის ძალადობის გამართლების საშუალება. ფაქტობრივად, მეეჭვება, რომ ქვეყანაში ასეთი გადატრიალება მზადდება, ეს არის ოპოზიციის პოლიტიკური ასპარეზიდან მოცილების საშუალება.

საქმე იმაშია, რომ თურქეთის პრეზიდენტმა ერდოღანმა სასწრაფოდ გამოიძახა ეროვნული დაზვერვის სამსახურის უფროსი იბრაჰიმ კალინი და იუსტიციის მინისტრ ილმაზ თუნჩი პრეზიდენტის რეზიდენციაში, რათა სასწრაფოდ განეხილათ ინფორმაცია თურქეთის ხელისუფლების ზედა ეშელონების სისტემაში გადატრიალების დაწყების შესახებ. თურქული მედია აქტიურად ავრცელებს ხმებს, რომ თურქეთში შესაძლოა სამხედრო გადატრიალება განხორციელდეს.

თურქეთში შესაძლო სამხედრო გადატრიალების შესახებ აფრთხილებს პარტია „ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარე დევლევტ ბახჩელიც. მისი თქმით, შეიძლება იყოს შეთქმულება ხელისუფლების წინააღმდეგ და არ უნდა დაკმაყოფილდნენ მხოლოდ რამდენიმე პოლიციელის სამსახურიდან გათავისუფლებით.

ამ ცნობების შემდეგ თურქეთში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია ანკარის უსაფრთხოების დეპარტამენტში არაერთი მაღალჩინოსნის თანამდებობიდან გათავისუფლებამ, რომლებსაც ბრალი ედებათ ორგანიზაცია „აიჰან ბორა კაპლანთან“ კავშირში. თურქეთში ის კრიმინალურ ორგანიზაციად არის აღიარებული. მასალების ამოღების მიზნით უსაფრთხოების ძალების მაღალჩინოსნების სახლებში ჩხრეკა დაწყებულია, ზოგი დაკავებულია.

თურქოლოგ მუშეღ ხუდავერდიანის თქმით, მოსახლეობას ერდოღანის მიმართ არაერთი საფუძვლიანი წყენა აქვს: თურქეთის ეკონომიკის სავალალო მდგომარეობა, ლირის დაცემა, მიწისძვრის შედეგები.

„ერდოღანის ახლო გარემოცვას არც კი მოსწონს, რომ მას რუსეთთან დაახლოება სურს. თურქებს ეს ნამდვილად არ მოსწონთ, რადგან თურქები ისტორიულად რუსებს მტრად აღიქვამენ. ერდოღანი კი ცდილობდა რაღაც ახალი შემოეტანა და ეჩვენებინა, რომ თურქეთს, როგორც ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის წევრს, შეუძლია კარგი ურთიერთობა ჰქონდეს რუსეთთან, ჩინეთთან და ირანთან, მაგრამ ეს არ არის თურქების გეგმების ნაწილი, რადგან თურქები ანტირუსები არიან ბუნებით.”

ექსპერტები ასევე ცხადყოფენ, რომ თურქეთში ხელისუფლების შესაძლო ცვლილება არ გამოიწვევს ხელისუფლების პოზიციის შეცვლას სომხეთთან ურთიერთობაში.

2016 წელს თურქეთში სამხედრო გადატრიალების მცდელობა მოხდა. მის ინიციატივაში ბრალი აშშ-ში მცხოვრებ ფეთჰულა გიულენზე იყო მიმართული. 200 000 დაპატიმრების შემდეგ ერდოღანმა 2016 წელს გადატრიალების თავიდან აცილება მოახერხა, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ამჯერადაც იგივეს შეძლებს, ამბობენ ექსპერტები. ისინი აღნიშნავენ, რომ ერდოღანი ბოლო დღეებში უფრო მეტად გამოირჩეოდა თავის ანტისემიტიზმში, მაშინ როცა თურქეთში ებრაელთა გავლენა დიდია ჯარზე, ხოლო თურქეთში გადატრიალებას მხოლოდ ჯარი ახორციელებს და არა ხალხი.

მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი აშოტ მელქონიანი: ,,ის, რასაც ერდოღანი წარმოადგენს ღაზას ინტერესების მფარველად და ისრაელის წინააღმდეგ მოქმედებებს, მეჩვენება, რომ სამსახიობო თამაშია, რადგან სინამდვილეში თურქეთისა და ისრაელის ხელმძღვანელობა კარგ და მჭიდრო კავშირშია“.

მელქონიანის თქმით, ამის დასტურია ის, რომ ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტის დროს ერდოღანმა პალესტინელი ხალხის მხარდასაჭერად პრაქტიკული ნაბიჯი არ გადადგა, გარდა ყოყოჩობისა.

ნახეთ მეტი
Back to top button