ანალიტიკა

რატომ შეცვალეს ირანის პრეზიდენტის შვეულმფრენი ბოლო მომენტში, რატომ გამოიყენეს 45 წლის განმავლობაში ექსპლუატირებული შვეულმფრენი? შვეულმფრენის ჩამოვარდნის ჰიპოთეზის კვალით

კვირას ირანში დაიწყო შვეულმფრენის ჩამოვარდნისას დაღუპული პრეზიდენტის ებრაჰიმ რაისის, საგარეო საქმეთა მინისტრის ჰოსეინ ამირ აბდოლაჰიანის და სხვა ოფიციალური პირების პანაშვიდი.

თავრიზში ათასობით ადამიანი შეიკრიბა დაღუპულთა ხსოვნისადმი მიძღვნილ სამგლოვიარო მსვლელობაში მონაწილეობის მისაღებად. დაკრძალვის ცერემონიები ასევე იგეგმება კომში, თეირანსა და ბირჯანში.

ირანის გენერალური შტაბის უფროსმა შექმნა კომისია, რომელიც გამოიძიებს პრეზიდენტის ვერტმფრენის ავარიას. სანამ მისი შედეგები ნათელი იქნება, წინასწარი ოფიციალური ჰიპოთეზა რჩება, რომ ფაქტორი უამინდობაა. თეირანის მხრიდან პირდაპირი ბრალდებები არ ყოფილა, მაგრამ იყო არაპირდაპირი ბრალდებები.

თავრიზში ათასობით ირანელი საბოლოოდ დაემშვიდობა ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტს ებრაჰიმ რაისის, საგარეო საქმეთა მინისტრს ჰოსეინ ამირ აბდოლაჰიანს და მათ თანმხლებ პირებს, რომლებიც დაიღუპნენ აზერბაიჯანიდან ირანში დაბრუნებული შვეულმფრენის ჩამოვარდნის შედეგად. ქვეყანაში ხუთდღიანი გლოვაა, რომლის პარალელურად შვეულმფრენის ჩამოვარდნის შესახებ ჰიპოთეზების ანალიზი გრძელდება.

აშშ-ის პრეზიდენტის ადმინისტრაცია შეშფოთებით ადევნებს თვალს ირანის პრეზიდენტისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის შვეულმფრენის ავარიის ირგვლივ განვითარებულ მოვლენებს, წერს Politico აშშ-ის მაღალჩინოსნებზე დაყრდნობით, რომელთა ვინაობა არ ქვეყნდება. სტატიაში ნათქვამია: „იყო შიში, რომ შვეულმფრენის ჩამოგდებაში თეირანი აშშ-ს ან ისრაელს დაადანაშაულებდა. თუმცა, შემთხვევიდან ორი დღის შემდეგ კიდევ უფრო მყარდება ჰიპოთეზა, რომ მიზეზი უამინდობა იყო.

წინასწარი სადაზვერვო მონაცემებით, არ არსებობს მტკიცებულება “უხეში თამაშის” შესახებ, თქვა ამერიკელმა სენატორმა, დემოკრატმა ჩაკ შუმერმა.

თეთრმა სახლმა საჯაროდ განაცხადა, რომ არცერთ ქვეყანას არაფერი აქვს საერთო ტრაგედიასთან. ირანის მთავრობა დამნაშავეა იმაში, რომ უამინდობის პირობებში პრეზიდენტის მომსახურებისათვის გამოიყენა შვეულმფრენი, რომელიც 45 წელი ფუნქციონირებდა, განაცხადა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის სპიკერმა მეთიუ მილერმა. გუშინ ირანის საგარეო საქმეთა ყოფილმა მინისტრმა ჯავად ზარიფმა ვაშინგტონისკენ მიმართა ბრალდებების ისრები. აშშ-ს სანქციების გამო, ირანის საავიაციო სექტორი არ განახლდა, ​​რამაც გამოიწვია უბედური შემთხვევა, განაცხადა ყოფილმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა.

პოლიტიკური ანალიტიკოსი ჰაკობ ბადალიანი, რომელიც ასახავს ამ ჰიპოთეზის გავრცელებას თავის Telegram-ის არხზე, გაოგნებულია: ძნელი წარმოსადგენია, რომ შვეულმფრენების ფლოტი, რომელიც ემსახურება პრეზიდენტს ტექნოლოგიურ სფეროში საკმაოდ ხელშესახები პროგრესის მქონე ქვეყანაში, შეიძლება ავარიულამდე გაცვეთილი იყოს. მან ასევე ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზეც, რომ თურქული პერიოდული გამოცემების ცნობით, საპრეზიდენტო შვეულმფრენის მგზავრებს შორის ბოლო წუთს აღმოჩნდნენ ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი და სხვა ოფიციალური პირები. თავდაპირველად ისინი მეორე შვეულმფრენით უნდა დაბრუნებულიყვნენ.

ჩვენ ხშირადვავიწყდებაერთი რამ. ირანი არსებითად ბოლო 45 წლის განმავლობაში საგანგებო მდგომარეობის პირობებში ცხოვრობდა. და ეს, ალბათ, ირანული ელიტის შეგნებული არჩევანია, იმ გათვლებითა და აღქმით, რომ უფრო მარტივი და ჩვეულებრივი რეჟიმის შემთხვევაში ირანი ვერ იქნება სიცოცხლისუნარიანი გარე გამოწვევების წინაშე, რასაც ასე თუ ისე  საკმაოდ ღრმა შეღწევა აქვს ირანის შიდა გარემოში“, – წერს ბადალიანი.

მისი თქმით, საგანგებო რეჟიმში ცხოვრება ერთის მხრივ „უზრუნველყოფს“ არასტაბილურობის მუდმივ მაღალ „განცდას“, ხოლო მეორე მხრივ ქმნის უფრო მაღალ წინააღმდეგობის უნარიანობას ჰიბრიდული წნევის ტექნოლოგიების მიმართ.

თუ ირანი არ გამოაცხადებს, რომ მომხდარი მკვლელობა იყო, ეს მაინც არ ნიშნავს, რომ ეს მკვლელობა არ იყო. თეორიულად, ირანს შეეძლო გაეგო, რომ იყო ჩარევა, განზრახვა, მაგრამ მიზანშეწონილად არ მიიჩნევს ამაზე საუბარს. იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ ამ შემთხვევაში სავარაუდო იქნება ადექვატური ქცევა, საპასუხო ქმედება“.

საერთაშორისო ექსპერტი დავით კარაპეტიანი „რადიოლურთან“ საუბარში ავიაკატასტროფის წინასწარ ვერსიად ირანის ოფიციალურ მონაცემებზე მიუთითებს, რაც მომხდარს უამინდობის პირობებით ხსნის, თუმცა სხვა ვერსიის არსებობის შესაძლებლობას არ გამორიცხავს.

ნებისმიერი შესაძლო სცენარი შესაძლებელია, რადგან გეოპოლიტიკაში შემთხვევითი მოვლენები და უბედური შემთხვევები არ ხდება. ასევე აუცილებელია გავიგოთ, რომელ ქვეყნებს უშლიდა ხელს ირანის მაღალი რანგის ხელმძღვანელობა და ვინ არიან ირანის პრეზიდენტის ვერტმფრენის პოტენციური ბენეფიციარები. ამ შემთხვევაში ნებისმიერი ანტიირანული სახელმწიფოს და კოალიციური ძალების კონტექსტში შეიძლება განვიხილოთ ნებისმიერი სცენარი: ისრაელი, აშშ, თუნდაც რუსეთი, აზერბაიჯანი, თურქეთი, ყველა სცენარი შესაძლებელია“.

თუმცა, საერთაშორისო ექსპერტის თქმით, გამოძიების დასრულებას და შავი ყუთების შესახებ ინფორმაციას უნდა დაველოდოთ. თუმცა, ჩემი თანამოსაუბრის თქმით, ტერორიზმის ჰიპოთეზის დადასტურების შემთხვევაშიც კი შესაძლოა ოფიციალურმა თეირანმა სიმართლე არც კი გამოაქვეყნოს.

მე ვფიქრობ, რომ ირანი იმდენად ღრმა სახელმწიფოა, რომ შესაძლებელია შიდა გადაწყვეტილება მიიღოს, რომ ამაზე არ ისაუბრო, რადგან ეს აჩვენებს, რომ საჰაერო თავდაცვა მის სუვერენულ ტერიტორიაზე არის ისეთ არახელსაყრელ მდგომარეობაში, რომ ასეთი ინციდენტი შეიძლებოდა მომხდარიყო. დარეგისტრირდა. ანუ მათთვის ეს იქნება დისკრედიტაციის ფაქტი“.

უკვე გადაწყვეტილია, რომ ირანში რიგგარეშე საპრეზიდენტო არჩევნები 28 ივნისს გაიმართება. ზოგიერთი ანალიტიკოსი ირანის ახალი პრეზიდენტის შესაძლო კანდიდატად ირანის პარლამენტის თავმჯდომარე მოჰამად ბაგერ ღალიბაფს მიიჩნევს. თუ ის თავის კანდიდატურას დაასახელებს, დიდი ალბათობით, ახალი პრეზიდენტის მთავარი პრეტენდენტი იქნება. საინტერესო ფიგურად ითვლება, ასევე აქვს პილოტის პროფესია, ირან-ერაყის ომის დროს იყო ირანის რევოლუციური გვარდიის ერთ-ერთი მეთაური. ღალიბაფი ირანის საპრეზიდენტო არჩევნებში ორჯერ მონაწილეობდა: 2005 წელს დამარცხდა მაჰმუდ აჰმადინეჯადთან და 2013 წელს ჰასან როჰანისთან.

ნახეთ მეტი
Back to top button