პოლიტიკა

ბელორუსია   2018-2022 წლებში აზერბაიჯანს მოწინავე იარაღს  ფარული გარიგებებით აწოდებდა –   POLITICO

ბელორუსია სომხეთის მთავარ მტერს აზერბაიჯანს აწოდებდა მოწინავე იარაღს, მიუხედავად იმისა, რომ ერევანი და მინსკი სავარაუდოდ მოკავშირეები არიან  საერთაშორისო თავდაცვის ალიანსში, რომელსაც  რუსეთი ხელმძღვანელობს. ამ ყველაფრის დამადასტურებელმა დოკუმენტებმა  გაჟონა და  POLITICO-ს  ხელშე აღმოჩნდა. მედია იუწყება, რომ ისინი ნათელს მოჰფენენ სომხეთის გადაწყვეტილებას სამხედრო ალიანსიდან გასვლის განზრახვის შესახებ. POLITICO-ს სტატიას აქვეყნებს factor.am.

 POLITICO-ს ცნობით, ეს არის დრამატული შემობრუნება, რომელიც შეასუსტებს რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის ავტორიტეტს ყოფილ საბჭოთა ქვეყნებში. რუსეთის მტკიცე მოკავშირე ბელორუსია აზერბაიჯანს 2018 წლიდან 2022 წლამდე აწვდიდა მოწინავე სამხედრო აღჭურვილობას, რასაც სომხეთი ღალატად ჩათვლის.

ოთხშაბათს სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ მისი მთავრობა დაიწყებს ალიანსიდან გასვლის პროცესს და განაცხადა, რომ მისი წევრები „არ ასრულებენ თავიანთ სახელშეკრულებო ვალდებულებებს,პირიქით,  გეგმავენ ომს აზერბაიჯანთან ერთად სომხეთის წინააღმდეგ“. ათზე მეტი წერილის, დიპლომატიური ნოტების, გაყიდვებისა და საექსპორტო დოკუმენტების ქეში, რომელიც POLITICO-მ  ნახა, აჩვენებს, რომ ბელორუსია აქტიურად უჭერდა მხარს აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებს 2018-2022 წლებში, როდესაც სომხეთთან დაძაბულობა პიკს აღწევდა.  შემოთავაზებული სერვისები მოიცავდა ძველი საარტილერიო აღჭურვილობის განახლებას და ახალი აღჭურვილობის მიწოდებას, რომელიც გამოიყენება რადიოელექტრონული ომისა და უპილოტო საჰაერო ხომალდის სისტემებისთვის. დოკუმენტებს შორისაა ბელორუსის იარაღის ექსპორტის სახელმწიფო სააგენტოს წერილები საკუთარი სამხედრო ინდუსტრიული კომპანიებისადმი აზერბაიჯანისთვის თანამედროვე საარტილერიო სამიზნე აღჭურვილობის შეკვეთების შესახებ, ასევე ორ ქვეყანას შორის მიმოწერა აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალებისთვის Groza-S საზენიტო მობილური საბრძოლო დანაყოფების შეძენასთან დაკავშირებით.  ააზერბაიჯანის და არც ბელორუსიის მთავრობებმა მედიას   კომენტარის მიცემაზე უარი უთხრეს.

  ბოლო წლებში აზერბაიჯანულ და სომხურ ძალებს შორის ბრძოლებში ფართოდ გამოიყენება არტილერია და დრონები. ეს ასე იყო  მთიან ყარაბაღში 2020 წლის ომისას.  POLITICO-ს მიერ განხილულ ერთ-ერთ დიპლომატიურ გზავნილში ნათქვამია, რომ ბელორუსული საწარმოები ასრულებენ აქტიურ როლს „აზერბაიჯანის ოკუპირებული ტერიტორიების აღდგენაში, ასევე ქვეყანაში ბელორუსული საქონლისა და მომსახურების ექსპორტში“. მედია ასევე იხსენებს, რომ აზერბაიჯანმა სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე შეჭრა 2022 წლის სექტემბერშიც დაიწყო და მნიშვნელოვანი სტრატეგიული სიმაღლეები დაიპყრო. მაშინ სომხეთმა მხარდაჭერისთვის მიმართა კუხო-ს  მოგვიანებით კი დაადანაშაულა ორგანიზაცია ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობაში, მას შემდეგ რაც ამ უკანასკნელმა მხოლოდ ფაქტების დამდგენი დელეგაციის გაგზავნა შესთავაზა. სომხეთის ლიდერი ფაშინიანი დათანხმდა ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის განტავსებას ორი ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკისსაზღვარზე და აშშ-ის ჯარების ერთობლივ წვრთნებზე მიწვევას.

ერევნის დემოკრატიისა და უსაფრთხოების რეგიონული ცენტრის სამხედრო ანალიტიკოსმა ედუარდ არაქელიანმა განმარტა, რომ გაჟონილი  დოკუმენტები ეხება აზერბაიჯანის მიერ ბოლო ომებში გამოყენებულ აღჭურვილობას, როგორც მთიან ყარაბაღში, ასევე თავად სომხეთის წინააღმდეგ. „ეს ტექნიკა გამოიყენებოდა დამანგრეველი ეფექტით სომხური ჯარების წინააღმდეგ და უზრუნველყოფდა ქვეყანას, რომელიც სავარაუდოდ სომხეთის მოკავშირეა. ფორმალურად, ეს არის ორგანიზაცია კუხო-ს   სრული დარღვევა, მაგრამ პრაქტიკაში ყოველთვის ვიცოდით, რომ ეს ორგანიზაცია უფრო მეტად უჭერს მხარს აზერბაიჯანს, ვიდრე სომხეთს“, – განაცხადა მან.

მიუხედავად იმისა, რომ ქაღალდზე სომხეთის მოკავშირეა, ბელორუსიის პრეზიდენტმა ალექსანდრე ლუკაშენკომ ადრე აზერბაიჯანის პრეზიდენტს  ილჰამ ალიევს  “ჩვენი კაცი” უწოდა და თქვა, რომ “არასწორი” იქნება, თუ კუხო  მას დაუპირისპირდება. თავის მხრივ, ალიევმა 2022 წელს განაცხადა, რომ „ჩვენ უფრო მეტი მეგობარი გვყავს კუხო-ში  ვიდრე სომხეთს“.  

ექსპერტები ამბობენ, რომ ბელორუსია, მოსკოვის ერთ-ერთი უახლოესი მოკავშირე, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ იმოქმედებდა  კრემლის მდუმარე მხარდაჭერის გარეშე.

 „ეს ნამდვილად აჩვენებს, რომ არავის სჭირდება მტრები ვლადიმერ პუტინის მსგავს მეგობრებთან. სასაცილოა იმის ფიქრი, რომ ეს მასობრივი სროლები შეიძლებოდა მოსკოვის ცოდნის გარეშე მომხდარიყო და  თუ რუსეთი მოისურვებდა  მათ ვერ შეაჩერებდა“, – ამბობს დემოკრატიების დაცვის ფონდის მკვლევარი ივანა სტრადნერი. მისი თქმით, „ერთგულება არ არსებობს, როცა საქმე მოსკოვს ეხება, ეს ყველაფერი არის საკუთარი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, თუნდაც ეს მოკავშირეების ხარჯზე ხდებოდეს“.

ნახეთ მეტი
Back to top button