ანალიტიკა

,,კავკასიაში შეაღწია ნატოს მეორე ძალამ“. განთაჰარიანი

Radar Armenia-ს თანამოსაუბრეა საერთაშორისო ექსპერტი შაჰან განთაჰარიანი.

ბოლო დღეებში აზერბაიჯანი სომხეთს საზღვარზე სროლაში ადანაშაულებს, თუმცა სომხური მხარე მათ ყოველთვის უარყოფდა. რას ნიშნავს ეს, რატომ აყენებს აზერბაიჯანი ასეთ ბრალდებებს?

– ეს არის აზერბაიჯანის ტრადიციული ქცევა, უსაფუძვლოდ დაადანაშაულოს სომხეთი შეტევაში ან ცეცხლის შეწყვეტის დარღვევაში, ახლა კი საზღვარზე დაძაბულობის შექმნაში. ეს ქცევა გაგრძელდება. ცდილობს რასაც ის აკეთებს, ამაში სომხური მხარის დადანაშაულებას. ასეთი ქცევები და გამოვლინებები უნდა გავიგოთ ბაქოს მიერ სამშვიდობო პროცესის ტორპედირების ზოგად კონტექსტში.

– მეორე მხრივ, სომხეთის მაღალჩინოსნები და საგარეო საქმეთა სამინისტროს დონეზე საუბრობენ სამშვიდობო ხელშეკრულების ერთ თვეში გაფორმების შესაძლებლობაზე. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ სროლები არის აზერბაიჯანის მშვიდობისკენ წასვლის განზრახვის უარყოფა?

– ოპტიმისტური განცხადებები და ადგილზე არსებული ვითარება ხშირად ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. ახლა აქ არის კიდევ ერთი სურათი. ბაქო უსასრულოდ აახლებს თავის წინაპირობებს, შემდეგ აყოვნებს, ისევ წამოწევს ახალ წინაპირობას. სურს მიიღოს მაქსიმალური სარგებლობა ამ ზოგადი სიტუაციიდან. ვფიქრობ, სროლები ამ მოლაპარაკების ტაქტიკის ნაწილად უნდა იქნას გაგებული.

– პარლამენტის ვიცე-პრეზიდენტმა რუბენ რუბინიანმა განაცხადა, რომ სომხეთ-თურქეთის სასაზღვრო გამშვები პუნქტი მზადაა, სომხეთმა ყველა ნაბიჯი გადადგა, მაგრამ თურქეთიდან არანაირი ნაბიჯი არ ჩანს. რატომ ყოყმანობს თურქეთი ამ საკითხში?

– სომხეთისა და თურქეთის საზღვარი ან, ზოგადად, ანკარა-ერევნის ურთიერთობების დამყარება სომხურ-აზერბაიჯანული მოლაპარაკებების წარმატებითაა განპირობებული. ეს არის თურქულ-აზერბაიჯანული ტანდემის წინაპირობის პოლიტიკის მნიშვნელოვანი კომპონენტი. ფაქტობრივად, შეთანხმების საწინააღმდეგოდ, საზღვარი არ გაიხსნა არც მესამე ქვეყნის მოქალაქეებისთვის და არც დიპლომატიური პირებისთვის. არც ანის ისტორიული ხიდის სარემონტო სამუშაოები დაუწყიათ. ამ ყველაფრის განხილვა დაიწყება მაშინ, როცა სომხურ-აზერბაიჯანული პრობლემა მოგვარდება. რა თქმა უნდა, გამოსავლის თქმით ანკარა და ბაქო მიხვდებიან, მათ წარმონადგენს.

ამ კონტექსტში მინდა მივმართო სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებს. ორივეს სურს მშვიდობა და სომხეთთან ურთიერთობის დამყარება? ემთხვევა თუ არა ორივეს ინტერესები?

– ანკარამ და ბაქომ თავიანთი ინტერესები შუშის დეკლარაციით გააერთიანეს და კოორდინირებდნენ. შუშის დეკლარაციაში გამოყენებულია “ერთი ერი, ორი სახელმწიფო” ფორმულა სომხურ ფაქტორთან მიმართებაში. ძირითადად, ვფიქრობ, ბაქო ყველა ქმედების კოორდინაციას ანკარასთან  ათანხმებს. და აქ უნდა შევამჩნიოთ, ზოგადად, განსხვავებული მიმართულება. აზერბაიჯანი თურქეთზე დამოკიდებულებას აძლიერებს. უფრო შორეულ პერსპექტივაში ეს არის ანკარას დაფუძნება კავკასიაში. გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით, კავკასიის რუსული დომენიდან ამოღების ტენდენციები ეტაპობრივად ობიექტივდება.

– ამ კონტექსტში, ემთხვევა თუ არა რუსეთისა და თურქეთის, ასევე რუსეთისა და აზერბაიჯანის ინტერესები მშვიდობის მიღწევაში?

 – 3+3 ძირითადად ანკარის კანდიდატურაა. მართალია, ირანიც იღებს წილს. უფრო გლობალური თვალსაზრისით, რეგიონი, რომელიც ადრე რუსეთის გავლენის სფეროდ ითვლებოდა, ახლა ფრაგმენტირებულია მთავარ მოთამაშეებს შორის და დროდადრო უნდა გვახსოვდეს, რომ ნატოს მეორე ძალა შემოვიდა კავკასიაში. ნატო, რომლის წევრები არიან რუსეთის ფედერაციის მოსაზღვრე ქვეყნები, სკანდინავიურ ჭრილში.

არმან გალოიანი

ნახეთ მეტი
Back to top button