ექსპერტი։ TRIPP-მა შეცვალა „3+3“ რეგიონული პლატფორმის ეფექტურობა
სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების შემდეგი შეხვედრა „3+3“ ფორმატში, სავარაუდოდ, ერევანში ან ბაქოში გაიმართება, განაცხადა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, მიხაილ გალუზინმა, სანქტ-პეტერბურგის საერთაშორისო ეკონომიკურ ფორუმზე.
მან აღნიშნა, რომ ამ მიმართულებით მიმდინარეობს დისკუსიები. რუსმა ოფიციალურმა პირმა ასევე ხაზი გაუსვა, რომ მოსკოვი დაინტერესებულია სამხრეთ კავკასიის სატრანსპორტო ბლოკადის სრული მოხსნით.
მოსკოვი მხარს უჭერს ერევანს და ბაქოს ურთიერთობების ნორმალიზების პროცესში, განაცხადა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, მიხაილ გალუზინმა, სანქტ-პეტერბურგის საერთაშორისო ეკონომიკურ ფორუმზე და გაიხსენა 2020-2022 წლებში რუსეთის, სომხეთისა და აზერბაიჯანის ლიდერებს შორის მიღწეული სამმხრივი შეთანხმებები. რუსმა ოფიციალურმა პირმა ასევე იმედი გამოთქვა, რომ „3+3“ პლატფორმა შეიძლება გახდეს რეგიონული საკითხების გადაჭრის ეფექტური ფორმატი.
„დიდი პოტენციალია „3+3“ რეგიონული თანამშრომლობის პლატფორმაში, რომელიც აერთიანებს რუსეთს, ირანს, თურქეთს და სომხეთს, საქართველოსა და აზერბაიჯანს. ჩვენ ვსაუბრობთ სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებსა და მათ ისტორიულ მეზობლებზე“․
გალუზინის თქმით, „3+3“ ფორმატში შესაძლო შეხვედრა ერევანში ან ბაქოში გაიმართება. რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის თქმით, ამ მიმართულებით მოლაპარაკებები მიმდინარეობს.
გალუზინის განმარტებით, რუსეთი ასევე მხარს უჭერს რეგიონში სატრანსპორტო მარშრუტების განბლოკვას „3+3“ ფორმატის სრული ფუნქციონირებისთვის.
რეგიონული საკითხების ექსპერტი არმენ ვარდანიანი „რადიოლურისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში ახსენებს, რომ ბოლო წლებში „3+3“ ფორმატში შემავალ ქვეყნებში მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა, რაც ამ ფორმატში დისკუსიების ეფექტურობას ნაკლებად სავარაუდოს ხდის.
„ვფიქრობ, რომ ამ პლატფორმის შექმნის შემდეგ რეგიონში ისეთი მოვლენები მოხდა, რომლებმაც ზოგიერთი ქვეყნის პრიორიტეტები შეცვალა. იმ დროს სამი რეგიონგარეშე ქვეყანა, რუსეთი, თურქეთი და ირანი, ცდილობდნენ ხელი შეეწყოთ იმაში, რომ დასავლეთს რეგიონში მცირე წარმომადგენლობა ჰქონოდა, ანუ ცდილობდნენ მის რეგიონიდან გაძევებას. გასული წლის აგვისტოში ვაშინგტონში ხელმოწერილმა დოკუმენტებმა სიტუაცია შეცვალა. მაგალითად, თურქეთმა შეცვალა თავისი პოზიცია და ენთუზიაზმით არის განწყობილი TRIPP-ის მიმართ, რომელიც თურქეთისა და აზერბაიჯანის მოკლე მარშრუტით, საავტომობილო და რკინიგზით დაკავშირების შესაძლებლობას იძლევა და შესაძლებელია, რომ თურქეთს, რუსეთს და ირანს ახლა ზოგიერთ საკითხთან დაკავშირებით დიამეტრალურად საპირისპირო პოზიციები ჰქონდეთ“.
რეგიონული „3+3“ პლატფორმის ჩამოყალიბების ინიციატივა თურქეთს ეკუთვნის, რომელმაც ამის შესახებ 2020 წლის 44-დღიანი ომის შემდეგ განაცხადა.
ეს გულისხმობს სამხრეთ კავკასიის სამი ქვეყნის – სომხეთის, საქართველოსა და აზერბაიჯანის, ასევე სამი რეგიონული ძალის – რუსეთის, თურქეთისა და ირანის მონაწილეობას.
საქართველო აქამდე თავს იკავებდა „3+3“ ფორმატის შეხვედრებისგან, რუსეთთან წინააღმდეგობების მოტივით.
ამ პლატფორმის პირველი სხდომა 2021 წელს მოსკოვში გაიმართა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეების დონეზე. 2023 წელს თეირანში გამართულ შეხვედრას ხუთი ქვეყნის მინისტრები დაესწრნენ.
„ადრე, „3+3“ ფორმატში მონაწილეთა მთავარი მოლოდინი რეგიონში დასავლეთის წარმომადგენლობის შესუსტება იყო. შემთხვევითი არ არის, რომ აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ამ რეგიონში სხვა ქვეყნებიდან მოთამაშეების მოყვანა საჭირო არ არის, რომ ამ რეგიონის ქვეყნებს საკუთარი პრობლემების გადაჭრა თავად შეუძლიათ. ეს აზრები მოსკოვმაც გაიმეორა. ახლა თურქეთმა გარკვეულწილად შეიცვალა აზრი, ის TRIPP-ის პროექტის განხორციელებისკენ არის მიდრეკილი. ამ საკითხთან დაკავშირებით შესაძლოა აზრთა სხვადასხვაობა იყოს თურქეთსა და ირანს, ასევე თურქეთსა და რუსეთს შორის. ამიტომ, ამ „3+3“ ფორმატს ხანგრძლივი სიცოცხლე არ ექნება.
ექსპერტი დარწმუნებულია, რომ მიდგომების სხვაობის გამო, „3+3“ ფორმატს ხანგრძლივი სიცოცხლე არ ექნება.
