ჩვენ ვგმობთ სომხეთის რესპუბლიკის შიდა საქმეებში აშკარა ჩარევას: საერთაშორისო დამკვირვებლები
საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის სადამკვირვებლო მისიის 23 წევრმა არჩევნების დროს 107 საარჩევნო უბანი მოინახულა და დააფიქსირა, რომ გარე ჩარევის მცდელობების მიუხედავად, არჩევნები სამართლიანი იყო. 17 ქვეყნიდან რამდენიმე ათეულმა OSCE/ODIHR-ის დამკვირვებელმა ასევე შეაჯამა საარჩევნო კამპანია და არჩევნები. მათ წინასწარ ანგარიშში აღნიშნეს, რომ ამომრჩევლები ენთუზიაზმით იყვნენ განწყობილნი არჩევნებზე მისვლის მიმართ. თუმცა, მათ ასევე თავი შეიკავეს იმის განცხადებისგან, რომ სომხეთში საპარლამენტო არჩევნები ევროპული სტანდარტების შესაბამისად ჩატარდა და ეს „შემოწმება“ სომხეთის ხალხს მიანდეს.
საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის დამკვირვებლები დოკუმენტურად ადასტურებენ, რომ მათ დააფიქსირეს გარე ჩარევის მცდელობები, გავლენა მოეხდინათ საარჩევნო კამპანიასა და არჩევნების შედეგებზე.
აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის ყოფილმა წევრმა პიტერ როსკამმა განაცხადა, რომ მათ დამკვირვებლებს საარჩევნო დარღვევები არ დაუფიქსირებიათ.
„ჩვენმა მისიამ სისტემური დარღვევები არ დააფიქსირა და ჩვენ შევაფასეთ, რომ ხმის მიცემის და ხმების დათვლის პროცესი ზოგადად სანდო წესით ჩატარდა. ხმის მიცემის და ხმების დათვლის პროცესი ზოგადად მოწესრიგებული და მშვიდობიანი იყო, დადგენილი პროცედურების შესაბამისად. ფართო მონაწილეობა ჰქონდათ როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო დამკვირვებლებს. არჩევნები მზარდი პოლარიზაციის, უსაფრთხოების საკითხებისა და სომხეთის საგარეო პოლიტიკაზე დებატების გარემოში ჩატარდა.“
დემოკრატიის ეროვნული ფონდის საბჭოს თავმჯდომარემ, სტივენ ნიქსმა, რუსეთის მუქარასა და არჩევნებში ჩარევის მცდელობებზე ისაუბრა.
„ჩვენმა მისიამ დააკვირდა რუსეთის ფედერაციისა და რუსეთთან დაკავშირებული აქტორების მიერ საარჩევნო გარემოში ჩარევის მუდმივ მცდელობებს. ეს მოიცავდა ამომრჩეველ ბიზნესებსა და პოლიტიკურ აქტორებზე ზეწოლის გამოყენებას და კერძოდ, სომხეთში სამშვიდობო პროცესის შესახებ შეცდომაში შემყვან და ცრუ განგაშის შემცველ ნარატივებს.“
საერთაშორისო დამკვირვებლებმა აღნიშნეს, რომ სოციალურ მედიაში ფიშინგის შეტევებიც დაფიქსირდა. მათ მოუწოდეს სომხეთის ხელისუფლებას, გამოევლინათ გარე და საზღვრისპირა ჩარევის შემთხვევები საარჩევნო პროცესში, ასევე დაფიქსირებული საარჩევნო დარღვევები.
არჩევნებით კმაყოფილები იყვნენ ეუთოს/დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისის (OSCE/ODIHR) დამკვირვებლები და PACE-ს დელეგატებიც. ათობით ევროპული ქვეყნის მრავალრიცხოვანმა დამკვირვებლებმა აღნიშნეს, რომ ამომრჩევლები ენთუზიაზმით შეხვდნენ საარჩევნო უბნებს ხმის მისაცემად. მათ ასევე განაცხადეს, რომ დაფიქსირდა გარე ჩარევის მცდელობები.
ნატალი ლუაზომ ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის არჩევნების სადამკვირვებლო ჯგუფის სახელით წარმოადგინა:
„ჩვენ დავინახეთ, რომ იყო მავნე და ბოროტი საერთაშორისო ჩარევის მცდელობები. მათ სცადეს დემოკრატიული პროცესების პროგრესის ჩაშლა სხვადასხვა ინსტრუმენტების გამოყენებით, მათ შორის კიბერშეტევებისა და დეზინფორმაციული კამპანიების გამოყენებით და ჩვენ, რა თქმა უნდა, ვგმობთ ამ აშკარა ჩარევას სომხეთის რესპუბლიკის შიდა საქმეებში.“
ეუთოს სპეციალურმა კოორდინატორმა ფარაჰ კარიმიმ განაცხადა, რომ არჩევნები კარგად იყო ორგანიზებული, მაგრამ კამპანია მკვეთრად პოლარიზებული იყო და აღინიშნა პროვოკაციული რიტორიკით, მათ შორის ომთან დაკავშირებული შეტყობინებებით.
ეუთოს სპეციალურმა კოორდინატორმა განაცხადა, რომ კამპანია აღინიშნა არჩევნების გაყალბებისა და სხვა საარჩევნო დარღვევების ბრალდებებით, რამაც გამოიწვია ოპოზიციური კანდიდატებისა და აქტივისტების წინააღმდეგ მრავალი სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა. ამის გამო, ოპოზიციის ბევრ მხარდამჭერს არ შეეძლო კამპანიაში აქტიური მონაწილეობა.
ეუთოს/დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისის (OSCE/ODIHR) მისიის ხელმძღვანელმა, იანეშ ლენარჩიჩმა, ასევე აღნიშნა, რომ მას გარე ჩარევის მცდელობებთან დაკავშირებით ორაზროვანი შენიშვნები აქვს:
„ერთი მხრივ, ჩვენ დავაკვირდით გარე ზეწოლას და გარე ჩარევას; ეს ორი განსხვავებული რამ არის. რაც შეეხება გარე ზეწოლას, შემიძლია ვთქვა, რომ ჩვენ დავაკვირდით ვაჭრობის შეზღუდვის ნაბიჯებს, განსაკუთრებით რუსული მხრიდან. კამპანიის დაწყებამდე, საკმაოდ საგანგაშოა, რომ ეს უნდა აღინიშნოს და ამას თან ახლდა სხვადასხვა თანამდებობის პირების გამოსვლები, რუსეთის პოზიციები, რომლებიც საფრთხეს უქმნის და ემუქრება სომხეთის სუვერენიტეტს კონკრეტული შედეგების მიუღწევლობის შემთხვევაში, მეორე მხრივ, ჩვენ ასევე დავაფიქსირეთ მაღალი დონის ვიზიტები და შეხვედრები როგორც ევროკავშირის, ასევე შეერთებული შტატების სხვადასხვა თანამდებობის პირების მხრიდან“.
საერთაშორისო დამკვირვებლები სომხეთში დარჩებიან არჩევნების შემდგომ პროცესებზე დაკვირვების მიზნით და საბოლოო ანგარიშს რამდენიმე თვეში გამოაქვეყნებენ.
