სომხეთს როგორი ტიპის ატომური ელექტროსადგური ექნება, სამშენებლო კომპანიის შერჩევა ჯერ ჯერობით არ არის დაკონკრეტებული
ამ შემოდგომაზე მიღებული იქნება გადაწყვეტილება მეწამორის ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადის კიდევ 10 წლით გახანგრძლივების შესახებ. სომხეთს უკვე აქვს წინადადებები ხუთი ქვეყნიდან ახალი ატომური ელექტროსადგურის ასაშენებლად.
ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრმა ეს რამდენიმე დღის წინ განაცხადა. დავით ხუდათიანმა აღნიშნა, რომ სომხური მხარე ჯერ არ ჩქარობს, რადგან ჯერ კიდევ არის დრო. მოდულური ატომური ელექტროსადგურების შესახებ ახალი ინფორმაცია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან მოდის.
ხუთი ქვეყანა, რომელმაც სომხეთს მოდულური ატომური ელექტროსადგურის აშენება შესთავაზა. ქვეყნების გეოგრაფია დიდია: აშშ, საფრანგეთი, რუსეთი, კორეა, ჩინეთი. თუმცა, სომხეთი შერჩევაში არ ჩქარობს. ატომური ელექტროსადგურის ტიპი უკვე შერჩეულია, ჯერ კიდევ არის დრო ქვეყნისა და მოდელის არჩევისთვის, აცხადებს ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი დავით ხუდათიანი.
„სხვადასხვა ქვეყანას აქვს მოდულური ატომური ელექტროსადგურები. არსებობს სხვადასხვა წინადადება. ჩვენ არ ვჩქარობთ გადაწყვეტილების მიღებას, რადგან მოქმედი სადგურის სიმძლავრე იმდენად დიდია, რომ შეგვიძლია მისი ენერგეტიკულ სისტემაში შენარჩუნება.“
ახალი ატომური ელექტროსადგურის ფინანსური კომპონენტი ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან მშენებლობის ღირებულებას შეუძლია მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს ელექტროენერგიის ტარიფზე. წინადადებები კი ერთმანეთისგან ფინანსური თვალსაზრისით განსხვავდება, ამიტომ, მინისტრის თქმით, ერთ-ერთი მთავარი პირობაა მაქსიმალურად ხელმისაწვდომი წინადადების მიღება.
როგორც ნებისმიერი დიდი პროექტის შემთხვევაში, ამ შემთხვევაშიც, მეცნიერული იდეა უმნიშვნელოვანესია. ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ბირთვული ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი, პერსპექტიული კვლევების ცენტრის დირექტორი ანაჰიტ ბალაბეკიანი ამბობს, რომ ატომური ენერგია სწრაფად ვითარდება. ის ახლა გლობალური ენერგიის ერთ-ერთი მთავარი წყაროა.
განვითარების მთავარი მიმართულებაა უსაფრთხო ენერგია: მზის, ქარის, ჰიდროენერგია. ესენი გარემოს დაბინძურებისგან ათავისუფლებს. ატომური ენერგია ამათ შორისაა. ის ასევე, მეცნიერების აზრით, არ აბინძურებს გარემოს, რადგან ის ბუნებრივ ნედლეულზეა დაფუძნებული და ენერგეტიკულ ქსელში დიდი წილი უჭირავს. სპეციალისტის თქმით, ზოგადად, მსოფლიოში ორი ტიპის ატომური ელექტროსადგურის შემუშავება მიმდინარეობს: სტაციონარული ატომური ელექტროსადგურები და მცირე მოდულური.
„მცირე მოდულური ატომური ელექტროსადგურები ამ სფეროში ახალი სიტყვაა. მიუხედავად იმისა, რომ საფუძველი დიდი ხნის წინ ჩაეყარა, ბოლო დროს გაცილებით აქტიურად ვსაუბრობთ მცირე მოდულური რეაქტორების შესახებ. რა ხდის მათ მიმზიდველს? ისინი უფრო კომპაქტურია, უსაფრთხოების თვალსაზრისით საკმაოდ უსაფრთხოა. წარსულში ატომურ ელექტროსადგურებზე მომხდარი ყველა ავარიის გათვალისწინებით, ახლა, უსაფრთხოების გათვალისწინებით, მათ დიდწილად აღმოფხვრეს საფრთხის ეს წყაროები და საკმაოდ უსაფრთხო გახდა.“
მცირე რეაქტორები მიმზიდველია, მაგრამ სპეციალისტის თქმით, გადაწყვეტილების მიღებისას გასათვალისწინებელია მთელი რიგი ფაქტორები.
„რამდენად ძვირია, რამდენად უსაფრთხოა, რამდენად ადაპტირებული იქნება მოცემული ქვეყნის რელიეფთან. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, შესაძლებელია თუ არა ამ ყველაფრის ორგანიზება? აქ ასევე არის ლოგისტიკური საკითხები, ეს ყველაფერი შესწავლას საჭიროებს.“ „სიმძლავრესთან დაკავშირებით პრობლემა არ არსებობს, ჩვენ ავირჩევთ იმ სიმძლავრეს, რომლის არჩევაც გვსურს, ჩვენი ენერგეტიკული სისტემისა და მოხმარების შესაბამისად. შეგვიძლია ავირჩიოთ მოდულური 100 მეგავატი, შეგვიძლია ავირჩიოთ 1000 მეგავატი, სომხეთის რესპუბლიკის საჭიროებიდან გამომდინარე.“
თუ მეწამორის ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადა წარმატებით გაგრძელდება, სომხეთი შეძლებს ელექტროსადგურის თავის ენერგეტიკულ სისტემაში შენარჩუნებას მინიმუმ 2036 წლამდე. სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი, დავით ხუდათიანი, აცხადებს, რომ 2026 წელს ელექტროსადგური გაითიშება სომხეთის ენერგეტიკული სისტემიდან და ექსპლუატაციის ვადის გაგრძელების პროგრამის ფაზაში იქნება. ექსპლუატაციის ვადის გახანგრძლივების ოპერაციები ყოველწლიურად ხორციელდება, ყოველ 5 წელიწადში ეს უფრო მეტხანს გრძელდება და ენერგეტიკული სისტემიდან გათიშვა დაახლოებით 3 თვეა.
სანამ სომხეთი მიიღებს გადაწყვეტილებას, მოდულური ატომური ელექტროსადგურები უკვე დაკავშირებული იქნება მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყნის ენერგეტიკულ სისტემასთან. ექსპერტები და პასუხისმგებლები მიიჩნევენ, რომ ეს საშუალებას მისცემს უფრო სრულად შეფასდეს ამ ტექნოლოგიის გამოყენების გამოცდილება.
