Forbes: სომხეთი გლობალური მოთამაშეების არსებობით ტექნოლოგიურ ცენტრად იქცა
მეზობელ აზერბაიჯანთან დაძაბულობის გამო სომხეთი ახლახან გამოვიდა მსოფლიო ასპარეზზე შედარებითი ბუნდოვანებიდან. თუმცა, არსებობს კიდევ ერთი მიზეზი, რომ ყურადღება მიაქციოთ ამ მკაცრ, მთიან ქვეყანას: ეს არის მისი სწრაფად განვითარებადი ტექნოლოგიური სექტორი, წერს ამერიკული ჟურნალი Forbes.
ჟურნალი ხაზს უსვამს იმას, რომ სომხეთი გადაიქცა ტექნოლოგიურ ცენტრად გლობალური მოთამაშეების არსებობით და დინამიური სტარტაპ ეკოსისტემით.
მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანა პოლიტიკურად ახლოს არის რუსეთთან და ირანთან, როგორც დასავლეთის (თურქეთი) და აღმოსავლეთის (აზერბაიჯანი) მტრულად განწყობილი მეზობლების საპირწონე, მისი კერძო სექტორი მჭიდროდ არის დაკავშირებული დასავლეთთან, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებთან. იქ არსებობს მილიონიანი სომხური დიასპორა“, – წერს სტატიაში ავტორი კრეიგ სმიტი.
„ჩვენ თავს ქსელურ ერად მივიჩნევთ“, – განუცხადა გაზეთს რემ დარბინიანმა, Viral Mango-ს დამფუძნებელმა, რომელიც ბრენდებს არჩევს გავლენიანი ადამიანებისთვის მთელს მსოფლიოში. „ჩვენ გვყავს საზღვარგარეთ მცხოვრები სომხების თაობები.
ოქტომბერში Adobe-ის აღმასრულებელი დირექტორი შანტანუ ნარაიენი გაემგზავრა ქვეყნის დედაქალაქ ერევანში, რათა გამოსულიყო სილიკონის მთების კონფერენციაზე და გაეხსნა Adobe-ის ახალი შენობა. ქალაქის მასშტაბით, ათობით სტარტაპმა აჩვენა თავისი ინოვაციები ყოველწლიურ Digitec-ის ექსპოზე. ფორბსმა აღნიშნა, რომ პაწაწინა, ზღვაზე გასასვლელის არ მქონე ქვეყანას უკვე შეეძინა ერთი მარტორქა (Picsart), სხვები კიდევ გზაში არიან.
„მოწმენდილ დღეებში ჩანს არარატის შორეული თოვლით დაფარული მწვერვალი, რომელიც სომხეთის ეროვნული სიმბოლოა, რომელიც ერწყმის თურქეთის საზღვარს. ერევანი სავსეა ელეგანტური რესტორნებით, სადაც ახალგაზრდა ტექნიკური მეწარმეები სხედან მაგიდების გარშემო, სვამენ გარგარის კონიაკს და ჭამენ ყურძნის ფოთლებში გახვეულ კერძებს უახლეს ტექნიკურ სიახლეებზე ლაპარაკისას.
სხვადასხვა ინდექსი აჩვენებს სომხეთს, როგორც განვითარებად ტექნოლოგიურ ქვეყანას სამხრეთ კავკასიის რეგიონში, რაც საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი წამყვანი ტექნოლოგიური ცენტრის როლის მემკვიდრეობაა. სსრკ-ში პირველი ზოგადი დანიშნულების კომპიუტერები იქ შეიქმნა, სომხეთში, 1960-იანი წლების დასაწყისში.
ეს მდგომარეობა შეარყია კავშირის დაშლამ და შემდგომმა ომმა აზერბაიჯანთან სომხეთის ეროვნული საზღვრების განსაზღვრის გამო, კონფლიქტი, რომელიც დღესაც გრძლდება, თუმცა სომხეთი გამოჯანმრთელდა და აშშ-ში მისი დიასპორის წარმატებებზე დაფუძნებით, რეგიონის ერთ-ერთ უძლიერეს ეკონომიკად იქცა“, – წერს გაზეთი.
ამავდროულად, Forbes-ი ხაზს უსვამს, რომ ადამიანები, როგორიცაა ნუბარ აფეიანი, ბიოტექნოლოგიური კომპანია Moderna-ს თანადამფუძნებელი, ალექსის ოჰანიანი, Reddit-ის თანადამფუძნებელი და ავი ტევანიანი, Apple-ის ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი და macOS ოპერაციული სისტემის შემქმნელი, ყველანი სომხეთტან არიან დაკავშირებულნი.
„1991 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სომხეთმა დაიწყო განვითარება, როგორც დასავლური კომპანიების პროგრამული უზრუნველყოფის შემქმნელი, რომელთაგან ბევრი დაარსდა სომხების მიერ. მაგრამ თანდათან მან გადაინაცვლა ღირებულების ჯაჭვზე და დაიწყო საკუთარი პროდუქციის წარმოება.
ეს ტენდენცია მხოლოდ გაძლიერდა რუსეთის უკრაინასთან ომის დაწყებასთან ერთად, რამაც აიძულა ორივე ქვეყნის კომპანიები ერევანში გადასულიყვნენ. შემდგომმა კაპიტალის შემოდინებამ გამოიწვია სომხური დრამის ღირებულების ზრდა დოლართან მიმართებაში, რამაც ზიანი მიაყენა ქვეყნის აუთსორსინგის სექტორის კონკურენტუნარიანობას. ამავდროულად, მცირე სარისკო კაპიტალის ინდუსტრია გაერთიანდა ტექნოლოგიების განვითარების დასაფინანსებლად და დღეს სტარტაპებს შეუძლიათ 1 მილიონ დოლარამდე შეგროვება ქვეყნის შიგნით, სანამ საზღვარგარეთ ვენჩურული დაბანდებებს მიმართავენ.
აქედან გამომდინარე, ქვეყნის ეკონომიკა ყვავის, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი წელს 7 პროცენტიან ზრდას უწინასწარმეტყველებს, რაც მას რეგიონში ყველაზე სწრაფად მზარდ ეკონომიკას აქცევს.
„მსოფლიოს ბევრ ქვეყანას აქვს განვითარებული ტექნოლოგიური ცენტრები და სტარტაპ ეკოსისტემები, მაგრამ სომხეთისთვის ეს გადარჩენის საკითხია“, – ხაზს უსვამს გაზეთი.
