სომხეთს კვლავ მოუწოდებენ, აირჩიოს ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირსა და ევროკავშირს შორის  – ერევანი პასუხობს

სომხეთს კვლავ მოუწოდებენ, აირჩიოს ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირსა და ევროკავშირს შორის, ერევანმა კი არაერთხელ განაცხადა, რომ არჩევანის გაკეთების დრო ჯერ არ დამდგარა. ბევრი ამ საკითხთან დაკავშირებით დაძაბულ ურთიერთობებს სომხეთში წინასაარჩევნო ატმოსფეროს და მასზე გავლენის მოხდენის რუსეთისმისწრაფებას  უკავშირებს.

ამ სიტუაციაზე უკვე აკეთებენ კომენტარს მესამე ქვეყნების ლიდერები, მაგალითად, უკრაინისა და ბელორუსის პრეზიდენტები. თითოეული მათგანი საკუთარ მოწოდებებს აკეთებს, ოფიციალური ერევანი კი ამ საკითხზე რეფერენდუმის ორგანიზებას არალოგიკურად მიიჩნევს. მანამდე, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა და ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის ლიდერებმა სომხეთის ევროკავშირში გაწევრიანებასთან დაკავშირებით რეფერენდუმის ჩატარება შესთავაზეს.

შეტყობინება, შემდეგ სატელეფონო ზარი. ერევანსა და მოსკოვს შორის დაძაბული ურთიერთობების ფონზე, რუსეთის პრეზიდენტს  არ „დაავიწყდა“  სომხეთის პრემიერ-მინისტრისთვის დაბადების დღის მილოცვა. ოთხწინადადებიან გზავნილში რამდენიმე „ძირითადი“ იდეაა: რომ მილოცვა გულწრფელია, შეხსენება იმისა, რომ ორ ქვეყანასა და ხალხს შორის ურთიერთობები ტრადიციულად მეგობრული იყო და განზრახვა, რომ რუსეთი დაინტერესებულია მათი პროგრესული განვითარებით.

რუსეთის პრეზიდენტმა სომხეთის პრემიერ-მინისტრს არა მხოლოდ ჯანმრთელობა და კეთილდღეობა, არამედ წარმატებაც უსურვა. გზავნილს მოჰყვა სატელეფონო საუბარი, რომლის დროსაც ორი ქვეყნის ლიდერებმა 29 მაისს ასტანაში გამართული უმაღლესი ევრაზიული ეკონომიკური საბჭოს შეხვედრის შედეგები განიხილეს.

სომეხი ბიზნესმენებისთვის ბოლო დროს დაწესებული ექსპორტის შეზღუდვები და გაზის ტარიფების შესაძლო ცვლილებაზე საუბარი სომხეთის ეკონომიკის სამინისტროს მიერ გრძელვადიან პრობლემად არ ითვლება. ორი ქვეყნის ლიდერებს შორის სატელეფონო საუბრის ატმოსფეროზე  მინისტრ გევორგ პაპოიანს მიანიშნა, რომ პრობლემები გადაჭრას ექვემდებარება.

„ატმოსფერო ძალიან პოზიტიურია და ყველა მხარე პრობლემის გადაჭრისკენ არის მიდრეკილი. რუსეთთან არასდროს გვქონია ასეთი კარგი ურთიერთობა, როგორც ახლა, რუსეთთან არასდროს ყოფილა ამდენი სავაჭრო ბრუნვა, როგორც ახლაა. და ვიცი, რომ პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანსა და პრეზიდენტ პუტინს შორის ძალიან თბილი საუბარი იყო და ყველა საკითხი, სინამდვილეში, ვფიქრობ, სომხურ პრესაში გაზვიადებულია. ყველა საკითხი მოგვარდება“.

ნებისმიერ შემთხვევაში, ამჯერად ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის პლატფორმაზე სომხეთი განსაკუთრებული სახით გაიხსენეს. საქმე ეხება არჩევანის გაკეთებას და გადაწყვეტილების მიღებას ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირსა და ევროკავშირს შორის.

უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმაც კი გამოთქვა მოსაზრება ამ საკითხთან დაკავშირებით და განაცხადა, რომ

 ციტატა:

 „ის, რასაც რუსეთი სომხეთზე ამბობს, სინამდვილეში მხოლოდ სომხეთს არ ეხება“. ზელენსკი დარწმუნებულია, რომ იგივე სიტყვები და ნაბიჯები რუსეთის ნებისმიერ მეზობელს ეხება და რომ საკითხი რეალურად უსაფრთხოებასთანაა დაკავშირებული.

„ჩვენ ძალიან ვიმედოვნებთ, რომ ევროპის და, უპირველეს ყოვლისა, ევროკავშირის პოზიციები პრინციპული, მტკიცე და დროული იქნება. არავინ არ უნდა დარჩეს მხარდაჭერის გარეშე; ევროპას არ აქვს უფლება, რომელიმე ქვეყანა უყურადღებოდ დატოვოს. სომხეთს მხარდაჭერა უნდა მიეცეს. მოლდოვას მხარდაჭერა უნდა მიეცეს. ბალტიისპირეთის ქვეყნებს. აზერბაიჯანს მხარდაჭერა უნდა მიეცეს. ჩვენც უნდა ვიპოვოთ გზები, რათა მხარი დავუჭიროთ საქართველოს მოსახლეობას; ეს პანევროპული საკითხია. არავინ არ უნდა დავკარგოთ“.

პოლიტოლოგი სტეპან გრიგორიანი, გლობალიზაციისა და რეგიონული თანამშრომლობის ანალიტიკური ცენტრის ხელმძღვანელი, დიდად აფასებს უკრაინის პრეზიდენტის განცხადებას საერთაშორისო ურთიერთობების პერსპექტივიდან.

„ის მოუწოდებს ევროპას, კიდევ უფრო მიზანმიმართული მხარდაჭერა გაუწიოს სომხეთს. დიახ, მნიშვნელოვანია, რომ ბატონმა ზელენსკიმ განცხადება გააკეთა, ეს მნიშვნელოვანი გზავნილი იყო. თქვენ იცით, რამდენად ნათლად არის ევროპა განწყობილი უკრაინის მხარდაჭერისკენ და ევროპელებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია უკრაინის პრეზიდენტის აზრი სომხეთში არჩევნებთან დაკავშირებით. დამიჯერეთ, ეს არჩევნები პუტინის პოლიტიკას ეძღვნება. რა კავშირი აქვს ჩვენს თანამშრომლობას სხვა სახელმწიფოებთან, სხვა ორგანიზაციებთან ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირთან, ვერ ვხვდები. რა, ნუთუ არ გვაქვს უფლება, გვქონდეს ურთიერთობა, მაგალითად, საქართველოსთან, ევროპასთან, შეერთებულ შტატებთან, ირანთან რუსეთის გარეშე? ვერ ვხვდები მათ განზრახვას, მაგრამ ისინი ამას ამბობენ“.

რასაც ერთი მხარე ვალდებულებას უწოდებს, მეორე მხარე რჩევად, მოწოდებად ან გაფრთხილებად წარმოაჩენს. მაგალითად, რუსეთის ვიცე-პრემიერის, ალექსეი ოვერჩუკის განცხადება, რომ სომხეთში რუსულის გარდა სხვა გაზი არასდროს იქნება და გაფრთხილება, რომ ქვეყნის გაზმომარაგების სექტორში შეიძლება ძალიან რთული სიტუაცია შეიქმნას, ამ ფორმულირებების ქვეშ ხვდება. „ერთადერთი კითხვა ისმის, თუ საიდან მიიღებს სომხეთი რუსულ გაზს და რომელ შუამავლებს გადაუხდის თანხას“, – განაცხადა რუსეთის ვიცე-პრემიერმა და დასძინა, რომ მათ არ სურთ სომხეთში რთული სიტუაციის შექმნა. რუსეთის ვიცე-პრემიერმა ასევე ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ევროპა კვლავაც იღებს რუსულ გაზს.

„თქვენ უბრალოდ უნდა დახედოთ რუკას, ნახოთ, რომელი მილსადენები მუშაობს იქ ახლაც და მაშინვე მიხვდებით, ვისგან მიიღებენ ისინი რუსულ გაზს. რა თქმა უნდა, უკვე 30%-იანი ექსპორტის გადასახადის გათვალისწინებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ეს იქნება საბაზრო ფასი, ასევე იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ შუამავლებსაც მოუნდებათ შემოსავლის თავიანთი წილი“, – თქვა ოვერჩუკმა.

ბელორუსის პრეზიდენტმა ალექსანდრე ლუკაშენკომ კიდევ ერთხელ მოიქცა მრჩევლის როლში. მისივე სიტყვებით, ის „ურჩევს სომეხ ხალხს, იყვნენ ძალიან ფრთხილად, რათა არ განმეორდეს ის, რაც უკრაინაში მოხდა“. ბელორუსის ლიდერმა ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის სახელით განაცხადა, რომ სომხეთის ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ რეფერენდუმის ნებისმიერი შედეგი მათთვის მისაღები იქნება. მაგრამ ამ შემთხვევაშიც კი არსებობს საფრთხის ელემენტი. სომხეთის ხელმძღვანელობამ და ხალხმა განსაკუთრებით უნდა გაიგონ, რას იღებენ და რას კარგავენ, განაცხადა ლუკაშენკომ.

მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთში რეფერენდუმის ორგანიზების თეზისი ფართოდ გავრცელდა ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის პლატფორმაზე, ოფიციალურმა ერევანმა უპასუხა, რომ სანამ სომხეთი ოფიციალურად არ განაცხადებს ევროკავშირის წევრობაზე ან ძალიან ახლოს არ იქნება ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსთან, ნებისმიერი რეფერენდუმის ჩატარება არალოგიკურია, რადგან არ არსებობს არსებითი გამართლება. ვიცე-პრემიერმა მჰერ გრიგორიანმა ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის უმაღლესი საბჭოს სხდომაზე ასევე გააცნო სომხეთის ოფიციალური პოზიცია ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ფარგლებში თანამშრომლობის გაგრძელების შესახებ.

„ვესტის“ საინფორმაციო პროგრამა „ვესტი“-სთან  კომენტარში სომხეთის ვიცე-პრემიერმა ასევე განაცხადა, რომ სომხეთში ნაადრევად მიიჩნევენ ევრაზიის ეკონომიკური კავშირთან ურთიერთობის შესაძლო გაწყვეტით გამოწვეული ზიანის გამოთვლას. მჰერ გრიგორიანი სომხეთში ევრაზიის ეკონომიკური კავშირისგან გაწყვეტის საკითხს ვერ ხედავს, ამიტომ ამ დროისთვის გამოთვლების საჭიროებაც არ არის. სომხეთის ვიცე-პრემიერ მინისტრის თქმით, სტრეს-ტესტები ერევანში ჩატარდება, როდესაც „ეს საკითხი მწვავედ წამოიჭრება“.

სომხეთის შიდა პოლიტიკურ და ანალიტიკურ სფეროში გაბატონებული აზრი და რწმენაა, რომ სომხეთის წინააღმდეგ დაწესებული სანქციები თანდათან გაქრება და 8 ივნისის შემდეგ შემსუბუქდება.