რა არის ნატოს წევრ ქვეყნებს შორის არსებული უთანხმოების საფუძველი და რას განიხილავენ ელიტები ამ თემაზე? პოლიტოლოგის ანალიზი

პოლიტოლოგი გარიკ ქერიანი მიიჩნევს, რომ ნატოში გარკვეული განხეთქილება და ინტერესთა კონფლიქტი განპირობებულია აშშ-ის საგარეო პოლიტიკის ორი პრინციპით. „არმენპრესთან“ ინტერვიუში პოლიტოლოგმა დეტალურად ისაუბრა ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ევროპულ ქვეყნებსა და აშშ-ს შორის არსებულ უთანხმოებებზე, ასევე სტრუქტურის საქმიანობის პერსპექტივებზე არსებული პრობლემების გათვალისწინებით. პოლიტოლოგი მიიჩნევს, რომ ნატოში გარკვეული განხეთქილება და ინტერესთა კონფლიქტი განპირობებულია აშშ-ის საგარეო პოლიტიკის ორი პრინციპით.

„ისტორიის განმავლობაში, შეერთებულ შტატებს საგარეო პოლიტიკის ორი მიმართულება ჰქონდა: იზოლაციონიზმი და გლობალიზმი. დიდი ხნის განმავლობაში, მეორე მსოფლიო ომამდე, აშშ მისდევდა პირველ მიმართულებას, რომელიც დაფუძნებული იყო მონროს დოქტრინაზე, ანუ ამერიკა ამერიკელებისთვის, ამიტომ ის არ ერეოდა მსოფლიოს სხვა რეგიონებში მიმდინარე მოვლენებში, კონფლიქტებსა და ომებში. მიზანი იყო საკუთარი ქვეყნის, დასავლეთ ნახევარსფეროს ინტერესების დაცვაზე ფოკუსირება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც შეერთებული შტატები ნატოს სათავეებთან იდგა და იზოლაციონიზმის პრინციპიდან გადავიდა გლობალიზმისკენ, მან საფუძველი ჩაუყარა დოქტრინას, რომლის მიხედვითაც მსოფლიოში მიმდინარე ყველა მოვლენა დაკავშირებულია აშშ-ის ეროვნულ უსაფრთხოებასთან“, – თქვა ქერიანმა.

 მან გაიხსენა, რომ პრეზიდენტ ჯო ბაიდენის ადმინისტრაციის საგარეო პოლიტიკა გლობალიზმის პრინციპზე იყო დაფუძნებული, მაგრამ ხელისუფლებაში დონალდ ტრამპი მოვიდა და „ამერიკა ამერიკელებისთვის“ პრინციპი აღადგინა.

„ტრამპი უკრაინის ომის დაფინანსებას და ნატოს თავდაცვის ხარჯების ძირითადი ნაწილის აღებას უაზროდ მიიჩნევს. სწორედ აქ წარმოიშვა გარკვეული განხეთქილება, რადგან შეერთებული შტატების ამჟამინდელი ადმინისტრაცია მიიჩნევს, რომ მილიარდები, თუნდაც ასობით ტრილიონი, დაიხარჯა ევროკავშირის ქვეყნებისა და ზოგადად ნატოს უსაფრთხოების შენარჩუნებაზე ათწლეულების განმავლობაში, მაგრამ შეერთებულმა შტატებმა ამისგან სასურველი სარგებელი ვერ მიიღო. ეს არის პრაგმატული მიდგომა იმ ადამიანისა, რომელიც წმინდა საქმიანი აზროვნებით ხელმძღვანელობს. ბოლო წელიწადნახევრის განმავლობაში ტრამპი ცდილობდა ამ ტვირთის შეერთებული შტატების მხრებიდან გადაგდებას“, – განმარტა ქერიანმა.

 პოლიტოლოგის თქმით, ცალსახად არ შეიძლება ითქვას, რომ ტრამპი წარმატებით ახერხებს იზოლაციის პრინციპზე გადასვლას, რადგან მან ეს პრინციპი არაერთ საგარეო პოლიტიკურ ქმედებაში დაარღვია. „ახლო აღმოსავლეთის ფრონტზე ირანის წინააღმდეგ ომის გაჩაღება, გრენლანდიაზე კონტროლის საკითხი, ვენესუელაში ჩატარებული ოპერაცია და პანამის არხზე კონტროლის აღება აჩვენებს, რომ ტრამპი ზოგჯერ ერთ რამეს ამბობს, მაგრამ გარკვეული დროის შემდეგ სრულიად საპირისპირო ნაბიჯებს დგამს. აშშ-სა და ევროპის ქვეყნებს შორის ნატოში განხეთქილება განსაკუთრებით გაღრმავდა ირანის ომის დროს, როდესაც ევროკავშირის წამყვანმა სახელმწიფოებმა უარი თქვეს აშშ-ს დახმარებაზე ირანის წინააღმდეგ ომში“, – თქვა ქერიანმა.

ევროკომისიის პრეზიდენტის, ურსულა ფონ დერ ლაიენისა და ნატოს გენერალური მდივნის, მარკ რუტეს ერთობლივ განცხადებაზე დაყრდნობით, რომლის მიხედვითაც, ნატო უფრო ევროპული უნდა გახდეს, რათა შეამციროს თავისი დიდი ხნის დამოკიდებულება ამერიკულ უსაფრთხოების ქოლგაზე, კერიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს საკითხი ახალი არ არის და მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ პერიოდულად განიხილება. „ყოველთვის არსებობდა ორი თვალსაზრისი. ერთი ის არის, რომ ევროკავშირს უნდა ჰქონდეს საკუთარი უსაფრთხოების სტრუქტურები. განსაკუთრებით 1940 წლის შემდეგ, როდესაც ხუთ წამყვან დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოს შორის ხელი მოეწერა ბრიუსელის პაქტს, დომინანტური გახდა შეხედულება, რომ ევროპას უნდა ჰქონდეს საკუთარი უსაფრთხოების სისტემა, საკუთარი არმია, მაგრამ ევროპული საზოგადოების ეს თეზისი ყოველთვის ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ის ევროატლანტიკური უსაფრთხოების კონცეფციას. ორ ტენდენციას შორის ყოველთვის იყო ბრძოლა, მაგრამ ევროატლანტიზმი ყოველთვის იმარჯვებდა, ამიტომ ევროკავშირმა არასდროს შექმნა ევროპული ნატო და დღემდე საერთო სისტემაშია აშშ-სთან და კანადასთან“, – თქვა ჩვენმა თანამოსაუბრემ. კერიანმა დასძინა, რომ უკრაინის საკითხთან, გრენლანდიის საკითხთან და სხვა რიგ საკითხებთან დაკავშირებით, განსაკუთრებით ჩინეთთან დაკავშირებულ საკითხებთან დაკავშირებით, აშშ-სა და ევროპის ქვეყნებს განსხვავებული მიდგომები აქვთ, ამიტომ კვლავ წამოიჭრა თეზისი, რომ ევროპას უნდა ჰქონდეს არა მხოლოდ საერთო ეკონომიკური სივრცე, არამედ საკუთარი შეიარაღებული ძალებიც. „ნატოს შექმნის შემდეგ, ცალკე ევროპული თავდაცვის სისტემისა და არმიის შექმნის თეზისი არასდროს გამქრალა დღის წესრიგიდან. „იყო დრო, როდესაც ეს ჩაცხრა, შემდეგ დისკუსიები კვლავ გააქტიურდა და ახლა, როდესაც აშშ-სა და წამყვან ევროპულ ქვეყნებს – საფრანგეთს, გერმანიას, დიდ ბრიტანეთს – შორის უთანხმოება უკვე შესამჩნევია, ბუნებრივია, ევროპული ელიტები კვლავ განიხილავენ ცალკე სამხედრო-პოლიტიკური თავდაცვის, კოლექტიური უსაფრთხოების სტრუქტურის ქონის გეგმას“, – დაასკვნა ქერიანმა.