ლაჩინის საკითხი ევროკავშირში, ევროსაბჭოში, ევროსაბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში. სომხეთის უსაფრთხოების ვექტორის მიმართულება მერყეობს
სომხეთი კვირას იწყებს ერთდროულად რამდენიმე მიმართულებით საერთაშორისო პლატფორმებზე შეხვედრებით. ევროპის საბჭო, ნატო, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეა – ამ სტრუქტურებში სხვადასხვა ფორმატში მიმდინარეობს დისკუსია არცახის ბლოკადისა და ლაჩინის დერეფნის ბლოკირების შესახებ, რომელიც ასევე ეხება სომხეთის უსაფრთხოების საკითხებს.
შეხვედრების ცენტრშია ერევანიც. ერთდღიანი ვიზიტით აქ იმყოფება ევროკავშირის სპეციალური წარმომადგენელი სამხრეთ კავკასიაში, ტოივო კლაარი.
ერევანში დაბრუნება ერთდღიანი შეხვედრებით. სამხრეთ კავკასიაში ევროკავშირის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ტოივო კლაარმა ერევანში შეშფოთება მოიტანა ლაჩინის დერეფნის ვითარებასთან დაკავშირებით. ევროპელმა ჩინოვნიკმა ჩამოსვლამდე გაკეთებულ ჩანაწერში სერიოზულად შეაფასა სიტუაცია და მიანიშნა, რომ სასწრაფო გადაწყვეტილებებია საჭირო. ერევნის შეხვედრების განრიგი და დღის წესრიგი უცნობია. პარლამენტის თავმჯდომარის ალენ სიმონიანის განცხადებით, დღის წესრიგში ორი ძირითადი საკითხია: სომხების მდგომარეობა მთიან ყარაბაღში და სამმხრივი შეთანხმებების შესრულება.
„ლაჩინის დერეფანთან დაკავშირებული ყველაფერი უკვე განხილული და ხელმოწერილია. გესმით ხომ, რასაც ვგულისხმობ – 9 ნოემბრის დოკუმენტს“.
ტოივო კლაარის ერთ-ერთი პირველი დისკუსია ერევანში თავდაცვის სამინისტროში იყო. სურენ პაპიკიანმა და სამხრეთ კავკასიასა და საქართველოს კრიზისის საკითხებში ევროკავშირის სპეციალურმა წარმომადგენელმა განიხილეს ბოლო რეგიონული მოვლენები. შეხვედრას ასევე ესწრებოდა სომხეთში ევროკავშირის წარმომადგენლობის ხელმძღვანელი, ელჩი ანდრეა ვიქტორინი.
პარლამენტის თავმჯდომარის ალენ სიმონიანის აზრით, კლაარის ვიზიტის სომხეთსა და რუსეთს შორის დაძაბულ ურთიერთობებთან დაკავშირება და უსაფრთხოების ვექტორის ცვლილებასთან ვარაუდების გაკეთება არ არის სწორი.
„არავითარი ვექტორის საკითხი არ არის, არის უსაფრთხოების საკითხი. ყველანაირად ვეცდებით, რომ სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიული უსაფრთხოება უზრუნველვყოთ, რადგან არსებული საშუალებები არ გვაკმაყოფილებს. ჩვენ გამოვიყენებთ ყველა საერთაშორისო პლატფორმას და ყველა შესაძლებლობას. უნდა ითქვას, რომ სომხეთის უსაფრთხოების ნებისმიერ ფასად უზრუნველყოფის გადაწყვეტილება, შეიძლება ითქვას, მიღებულია“.
ევროსაბჭო დღეს შეთანხმდა სომხეთში ევროკავშირის სამოქალაქო მისიის შექმნაზე, საერთო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის (CSDP) ფარგლებში. აღნიშნულია, რომ დამკვირვებლები რეგულარულ პატრულირებას განახორციელებენ და სიტუაციის შესახებ მოხსენებას გააკეთებენ. მისიის საწყისი მანდატი ორწლიანია.
ამ გადაწყვეტილების გარდა, ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრების კომიტეტის სხდომაზე სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის არარატ მირზოიანის გამოსვლასაცაა მოსალოდნელი. საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ის განიხილავს სამხრეთ კავკასიაში სტაბილურობისა და უსაფრთხოების საკითხებს, ლაჩინის დერეფნის ბლოკირების შედეგად მთიან ყარაბაღში შექმნილ ჰუმანიტარულ კრიზისს, სომხეთ-აზერბაიჯანის მოგვარების პროცესს და ასევე სრ-ეკ ურთიერთთანამშრომლობას. მინისტრი ევროპარლამენტის წევრების შეკითხვებსაც უპასუხებს.
ბრიუსელში სამუშაო ვიზიტის ორდღიანი ვიზიტის ფარგლებში არარატ მირზოიანი ასევე შეხვედრებს გამართავს ნატოს გენერალურ მდივანთან იენს სტოლტენბერგთან, ევროკავშირის უმაღლეს წარმომადგენელთან საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში ჟოზეპ ბორელთან, ბელგიის საგარეო საქმეთა მინისტრთან ჰაჯა ლაჰბიბთან.
ნატოს ოფიციალური ვებგვერდის ცნობით, მოლაპარაკებების შემდეგ მინისტრისა და გენერალური მდივნის შეხვედრა პრესის წარმომადგენლებთან არ იგეგმება. სომხეთის პარლამენტის ხელმძღვანელი შეხვედრის მოლოდინებთან დაკავშირებით ფრჩხილებსაც არ ხსნის.
„აი, ჩვენ ახლა ყველა საერთაშორისო ფორმატში ვაყენებთ ამ საკითხს და უნდა ვთქვა, რომ ეფექტი აქვს. ვფიქრობ, შედეგებს, ასე ვთქვათ, „ადგილზე“ დავინახავთ. ბევრი დეტალის გამხელა ჯერ არ შემიძლია და არც მინდა. ჩვენ გვქონდა მინისტრთა საბჭოს ძალიან კარგი ანგარიში, რომელიც ჩვენთვის საკმაოდ წონიანი და მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო, ასევე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო ლაჩინთან და მთიან ყარაბაღთან. ვფიქრობ, დიპლომატიური კუთხით დღეს სრ-ს საკმაოდ ბევრი წარმატება აქვს დაფიქსირებული“.
აღსანიშნავია, რომ ევროკავშირში აზერბაიჯანის მისიის ხელმძღვანელმა ვაგიფ სადიკოვმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრი ჯეიჰუნ ბაირამოვი არ მიიწვიეს ბრიუსელში ევროპარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის სესიაში მონაწილეობის მისაღებად. „სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ევროპარლამენტში სომხეთ-აზერბაიჯანის საკითხზე სიტყვით გამოსვლისთვის იყო მიწვეული. როგორც ყოველთვის, აზერბაიჯანი არ იყო მიწვეული“, – წერს სადიკოვი Twitter-ის თავის მიკრობლოგზე და მისი აზრით მიუთითებს ევროპარლამენტის მიკერძოებულობაზე.
რუსული პოლიტიკური კვლევის ცენტრის საინფორმაციო პროგრამის კოორდინატორის, ეგორ ჩობანიანის თქმით, ლაჩინის დერეფნის შესახებ სიცხადე იქნება მირზოიან-სტოლტენბერგის შეხვედრის შემდეგ.
“პირველ საინფორმაციოსთან” საუბარში ჩობანიანმა აღნიშნა, რომ სომხეთს ამ მომენტში არ სჭირდება ერთი ან მეორე მხარის მიღება, დასავლეთისკენ, აღმოსავლეთისკენ ან სამხრეთისკენ წასვლა. თქვენ უბრალოდ უნდა ისწავლოთ ამის თავიდან აცილება და ცვლილებების თქვენს სასარგებლოდ გამოყენება. ანალიტიკოსს მიაჩნია, რომ რამდენიმე დღეში, სატელეფონო საუბრებისა და შეხვედრების შემდეგ, გაირკვევა, თუ რა სახის მონაწილეობა სურს დასავლეთს ამ რეგიონში. მაგრამ ის, რომ შეერთებული შტატები და დასავლეთი არ არიან დამკვირვებლის სტატუსში, არამედ დაინტერესებულნი არიან პრობლემებით, ამას მოწმობს თუნდაც ევროპარლამენტის ბოლო ანგარიში, დიდი ბრიტანეთისა და შეერთებული შტატების მიერ გამოთქმული შეშფოთება. ჩობანიანის თქმით, „ყინული გარკვეულწილად ადგილიდან დაიძრა“.
კიდევ ერთ სხვა ევროპულ პლატფორმაზე, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაზე, ასევე განიხილება ლაჩინის დერეფნის ბლოკირების და შედეგად შექმნილ ჰუმანიტარული კრიზისის საკითხს. ის დღეს დაწყებული ზამთრის სესიის დღის წესრიგში შევიდა და განიხილება გადაუდებელი წესით.
