ეს რუსულ-ირანული ინიციატივა თურქეთსაც უქმნის პრობლემებს  – ვაჰე დავთიანი

თეირანი და მოსკოვი რუსეთიდან ირანისთვის ბუნებრივი აირის მიწოდებაზე შეთანხმდნენ. ამის შესახებ ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე დოქტორი, პროფესორი, ენერგეტიკული უსაფრთხოების ექსპერტი ვაჰე დავთიანი წერს.

კერძოდ, მან აღნიშნა: „იჩნდება კითხვა, რა მიზანი აქვს ირანს, რომელიც მსოფლიოში ბუნებრივი აირის დადასტურებული მარაგების მქონე პირველ სამ ქვეყნებს შორისაა?

მხარეებს შორის ახლახან გაფორმებული ხელშეკრულება არის ნაბიჯი რუსეთ-ირანული „ენერგეტიკული დიალოგის“ გაღრმავებისკენ, რასაც მოჰყვება ბევრად უფრო სერიოზული და სისტემური გადაწყვეტილებები. მათგან, ალბათ, ყველაზე სავარაუდოა ირანში გაზის ჰაბის შექმნის გეგმის განხორციელება, რომლის მიხედვითაც რუსეთი და ირანი, ისევე როგორც ყატარი და თურქმენეთი, რომლებმაც გამოთქვეს სურვილი შეუერთდნენ ინიციატივას, აღარ არიან „ტენდენციის მოკარნახეები“ გაზის საერთაშორისო ბაზარზე.

ირანში გაზის თაღლითობის ფორმირება ახალ რეალობას შექმნის გაზის გლობალურ ბაზარზე, რადგან ის ფაქტობრივად გააერთიანებს ბუნებრივი გაზის მარაგებით მსოფლიოს უმდიდრეს ქვეყნებს: რუსეთს (1 ადგილი), ირანს (მე-2 ადგილი), კატარს (მე-3 ადგილი). ადგილი), თურქმენეთს (მე-4 ადგილი). სამივე ერთად ეფექტურად აკონტროლებენ გაზის გლობალური წარმოების 50%-ს. უპირველეს ყოვლისა, გამოწვევის წინაშე დგას აშშ, რომელიც მსოფლიოში მე-3 უმსხვილესი დადასტურებული გაზის მარაგის მატარებელი ქვეყანაა, ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად ახორციელებს LNG, თხევადი ბუნებრივი აირის ექსპორტს და იყენებს მას როგორც გეოპოლიტიკურ ინსტრუმენტს.

გარკვეული რისკები იქმნება ევროკავშირის ენერგეტიკული უსაფრთხოებისთვის. პირველი, ყატარი, რომელიც ტრადიციულად განიხილება, როგორც ევროკავშირის გაზის მიწოდების მნიშვნელოვანი დივერსიფიკაციის ადგილი, შედის დე ფაქტო გაზის ალიანსში რუსეთთან. მეორე მხრივ, „ტრანსკასპიური გაზსადენის“ მშენებლობის პერსპექტივები, პროექტი, რომლის მეშვეობითაც იგეგმება თურქმენული ბუნებრივი აირის მიტანა აზერბაიჯანში კასპიის ზღვის გავლით, შემდეგ კი ევროპის ბაზარზე „სამხრეთის გაზის დერეფნის“ გავლით, სულ უფრო ბუნდოვანი ხდებიან. ამრიგად, ანტირუსული დივერსიფიკაციისთვის ევროკავშირს შეუძლია მხოლოდ ამერიკული LNG შემოიტანოს ბევრად უფრო მაღალ ფასად, ყველა ეკონომიკური რისკით, რაც ამას მოჰყვება. ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო, რომ აზერბაიჯანული გაზი 2027 წლის შემდეგაც კი, არსებული გაზსადენის დაბალი  წელიწადში 20 მილიარდ კუბურ მეტრამდე გამტარუნარიანობის გათვალისწინებით, ალტერნატივას ვერ შექმნის.

ეს რუსულ-ირანული ინიციატივა თურქეთსაც უქმნის პრობლემებს. უპირველეს ყოვლისა, ამ უკანასკნელის ამბიციები, გახდეს საერთაშორისო მნიშვნელობის მთავარი გაზის მიმწოდებელი.