ბაქოში COP29-ის დროს დემოკრატიის დამცველებს საშუალება აქვთ ალიევის რეჟიმს პასუხისმგებლობა დააკისრონ ადამიანის უფლებების დარღვევისთვის. Freedom House
მომავალ თვეში გაერო-ს კლიმატის ცვლილების ყოველწლიურ კონფერენციაზე, ბაქოში, დემოკრატიის დამცველებს საშუალება ექნებათ, აზერბაიჯანის რეჟიმს პასუხისმგებლობა დააკისრონ ადამიანის უფლებების დარღვევისთვის და ცვლილებებისკენ მოუწოდონ. ამის შესახებ ნათქვამია Freedom House-ის სტატიაში.
აღნიშნულია, რომ ნოემბრის დასაწყისში მსოფლიო ლიდერები, გარემოს დაცვის აქტივისტები და მკვლევარები აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში COP29 კონფერენციაზე შეიკრიბებიან. ზედიზედ მესამე წელია, გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის “უმაღლესი გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოს” ხელმძღვანელობს ნავთობის ავტორიტარული სახელმწიფო, რომელიც, ბედის ირონიით, როგორც COP-ის მასპინძელი ქვეყანა ძლიერ არის დამოკიდებული წიაღისეულ საწვავზე და აქვს საშინელი მდგომარეობა ადამიანის უფლებათა დაცვის სფეროში. „ერთ წელზე მეტი ხნის წინ აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა განახორციელეს ელვისებური სამხედრო შეტევა მთიანი ყარაბაღის ყოფილ თვითმმართველ ტერიტორიაზე, დაშალეს ამ ტერიტორიის პოლიტიკური, სამართლებრივი და სამოქალაქო ინსტიტუტები და გადაასახლეს თითქმის მთელი ეთნიკურად სომეხი მოსახლეობა.
ამის შემდეგ აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის რეჟიმმა გააძლიერა რეპრესიები როგორც აზერბაიჯანის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. „COP29 ცეცხლის შეწყვეტის“ საჯაროდ მოწოდებით „პოლიტიკური უთანხმოებების დასაძლევად და ერთიანობაში გაერთიანების მიზნით“, აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ ფაქტობრივად მხოლოდ გააძლიერა რეპრესიები მთელ ქვეყანაში. ავტოკრატებს უფლებას ვაძლევთ რა ექმნან თავიანთი რეპუტაცია გლობალური კონფერენციების გამართვით, ჩვენ შეიძლება საფრთხეს ვუქმნით მცდელობებს მწვავე გლობალური საკითხებისა და გამოწვევების გადასაჭრელად, ისევე როგორც მრავალმხრივი ფორუმების სანდოობას.
საერთაშორისო თანამეგობრობამ არ უნდა გამოტოვოს შესაძლებლობა გამოიყენოს COP29 აზერბაიჯანში ადამიანის უფლებების მდგომარეობის ხაზგასასმელად და ცვლილებების აგიტაციისთვის“, – ნათქვამია გამოცემაში. პუბლიკაციის ავტორები აღნიშნავენ, რომ აზერბაიჯანი ერთ-ერთი ყველაზე არათავისუფალი ქვეყანაა მსოფლიოში, სადაც არ არის თავისუფალი მედია და კანონის უზენაესობა, აკრძალულია თავისუფალი შეკრებები, ხოლო ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიებისა და სამოქალაქო ორგანიზაციების საქმიანობა მკაცრად კონტროლდება ხელისუფლების მიერ. გასულ წელს მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიის ძალადობრივი ოკუპაციის შემდეგ, ალიევის რეჟიმი ახორციელებს უკიდურეს ზეწოლას მოქალაქეებზე და უსამართლო არჩევნების გზით კიდევ უფრო გააძლიერა პრეზიდენტის ძალაუფლება.
ამ ნოემბერში საერთაშორისო საზოგადოების წარმომადგენლების ვიზიტის წინ, ბაქო ცდილობდა აღეკვეთა ნებისმიერი საზოგადოებრივი უთანხმოება „კრიტიკოსების განწმენდით“ და უსამართლო და არათავისუფალი არჩევნების ჩატარებით, რეჟიმის ძალაუფლების შემდგომი კონსოლიდაციის მიზნით. აგვისტოში ბაჰრუზ სამადოვი, აზერბაიჯანელი მკვლევარი და სომხებთან მშვიდობის დამცველი, ღალატის შეთითხნილი ბრალდებით დააკავეს. მომდევნო დღეებში კიდევ ორი მშვიდობის აქტივისტი, სამად შიხი და ჯავიდ აღა დააკავეს. Freedom House ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ალიევის დარბევა არ შემოიფარგლება მხოლოდ აზერბაიჯანიდან, ეს არის ერთ-ერთი იმ 44 ქვეყნიდან, რომელიც ცნობილია ტრანსნაციონალური რეპრესიული ტაქტიკის გამოყენებით აქტივისტებისა და ჟურნალისტების მიმართ ძალადობით კრიტიკის ჩასახშობად.
ბოლო წლებში ალიევის კრიტიკოსები ევროპაში ძალადობრივი თავდასხმების წინაშე დგანან, ხოლო მეზობელ საქართველოში აზერბაიჯანელი ჟურნალისტები მუქარას იღებდნენ. გასულ თვეში საფრანგეთში ემიგრაციაში მცხოვრებ ალიევის რეჟიმის ცნობილ კრიტიკოსს, ვიდადი ისკენდერლს საკუთარ სახლში სასტიკად დაესხნენ თავს. მას 20-ზე მეტი ჭრილობა მიაყენეს დანით, ორი დღის შემდეგ კი მიყენებული ჭრილობების შედეგად გარდაიცვალა. აზერბაიჯანი უერთდება Freedom House-ის ანგარიშში Freedom in the World-ში არათავისუფალი რეიტინგის მქონე ქვეყნებს, რომლებიც უმასპინძლებდნენ COP-ს ბოლო 30 წლის განმავლობაში, დანარჩენები იყვნენ კატარი 2012 წელს, ეგვიპტე 2022 წელს და არაბეთის გაერთიანებული საემიროები 2023 წელს.
ეს პატივი ბაქომ რუსეთის დიდი დახმარებით მიიღო. კონსენსუსის საჭიროების გამოყენებით კრემლმა არაერთხელ დაბლოკა აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის რეგიონის კანდიდატების უმეტესობის კანდიდატურები. საბოლოო ჯამში, სომხეთი დათანხმდა აკრძალვის მოხსნას და ცდილობს წინ წაიწიოს სამშვიდობო მოლაპარაკებები აზერბაიჯანთან. ხოლო როდესაც ბულგარეთმა 2023 წლის ბოლოს კანდიდატურა მოხსნა, აზერბაიჯანი ერთადერთი კანდიდატი იყო. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ კონფერენცია ბაქოში გაიმართება, მაგრამ მისი გამოყენება ალიევის რეჟიმის მიერ განხორციელებულ შეურაცხყოფებზე ყურადღების გასამახვილებლად და ადამიანის უფლებების დასაცავად არ არის დაგვიანებული.
„როგორც ამოსავალი წერტილი, მონაწილე მთავრობებმა დაჟინებით უნდა მოითხოვონ, რომ ხელისუფლებამ უზრუნველყოს ქვეყანაში სამოქალაქო საზოგადოების ყველა შიდა და საერთაშორისო აქტორის უსაფრთხოება, რათა უზრუნველყოს, რომ ეს მნიშვნელოვანი კლიმატის მოლაპარაკებები იყოს ინკლუზიური და შინაარსიანი. ანალოგიურად, ყველა მონაწილემ უნდა გამოიყენოს ყველა შესაძლებლობა და გამოხატოს სერიოზული შეშფოთება აზერბაიჯანის მხრიდან სამოქალაქო საზოგადოების რეპრესიების შესახებ, განსაკუთრებით ხაზს უსვამს გარემოსდაცვითი აქტივისტების მდგომარეობას, რითაც ზღუდავს რეჟიმის შესაძლებლობას გამოიყენოს კონფერენცია თავის გასამართლებლად“, – ნათქვამია გამოცემაში.
