ბაქო დასავლურ პლატფორმაზე წარმოჩენსთვის ბაზას ამზადებს – ექსპერტი
ირან-თურქეთი-აზერბაიჯანის საინფორმაციო ომი მკაფიო მიზნებით : ექსპერტები ირანულ მედიაში ბოლო ანტითურქულ და ანტიაზერბაიჯანულ პუბლიკაციებს ხსნიან ბაქოს მხრივ გავლენის სფეროებზე ხაზგასმით. ეს არ არის ერთადერთი მიმართულება, რომლითაც აზერბაიჯანი ცდილობს გაავრცელოს თავისი გავლენა, ან შექმნას წინაპირობები შემდგომი ნაბიჯებისთვის. ბაქო ასევე მანიპულირებს აქტაუს მახლობლად აზერბაიჯანული თვითმფრინავის ჩამოგდების საკითხზეც.
„დიპლომატიური პლაცდარმი მომავალი ნაბიჯებისთვის მანევრების უზრუნველსაყოფად“, – „რადიოლურთან“ საუბარში ასე ახასიათებს პოლიტოლოგი არა პოღოსიანი ბაქოს ბოლოდროინდელ ქცევას თეირანისა და მოსკოვის მიმართ. საქმე ისაა, რომ აზერბაიჯანული მედია, რომელიც ამახინჯებს ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლის ესმაილ ბაღას განცხადებას, თურქეთში ირანული სატვირთო მანქანების პრობლემის გამო, წარმოაჩენს, თითქოს საუბარია ე.წ. „ზანგეზურის დერეფანზე“. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელს კიდევ ერთხელ მოუწია სათქმელის გარკვევა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს ეხება თურქეთთან საზღვარზე ირანული სატვირთო მანქანების საწვავის საკითხს. როგორც ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესსპიკერი აღნიშნავს, რომ ირანისა და თურქეთის სიახლოვისა და მარშრუტებით ტვირთების გადაზიდვის საკითხის მნიშვნელობის გათვალისწინებით, ირანული მხარე ცდილობს როგორმე მოგვარდეს ეს პრობლემა. მისივე თქმით, სავარაუდოდ, უახლოეს მომავალში ირანის დელეგაცია თურქეთში გაემგზავრება, რათა დეტალურად განიხილონ ეს საკითხი.
პოლიტოლოგი არა პოღოსიანი: „აშკარაა, რომ საუბარია ირანულ სატვირთო მანქანებზე, ათასზე მეტი მანქანა დგას თურქეთ-ნახიჯევანის საზღვარზე, სადარაკის საგუშაგოზე და შემთხვევითი არ არის, რომ აზერბაიჯანულმა და თურქულმა მედიამ ეს ფაქტი ისე გააშუქა, რომ ამით ცდილობენ ირანული მხარეს შეაგნებინონ, რომ თურქეთისა და ნახიჩევანის საზღვარზე ირანული სატვირთო მანქანების პრობლემა უკავშირდება „ზანგეზურის დერეფნის“ პრობლემას, და თუ სურს ირანს ამ პრობლემის მოგვარება, მაშინ უნდა შეარბილოს მისი პოზიცია ე.წ. „დერეფნის“ საკითხთან დაკავშირებით.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, რომელიც თავიდან აიცილა მისი სიტყვების არასწორი ინტერპრეტაცია, ასევე განმარტა, რომ ირანის პოზიცია სამხრეთ კავკასიაში უცვლელი რჩება და რომ თეირანი მიესალმება თანამშრომლობის გაფართოებას არხების განბლოკვის საკიტხთან დაკავშირებით, მაგრამ კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს, რომ პატივი უნდა ეცეს ქვეყნების სუვერენიტეტის უფლებას.
ირანოლოგი ვარდან ვოსკანიანი თავის Telegram-არხში, თურქულ-აზერბაიჯანულ-ირანულ მესიჯებზე დაყრდნობით, წერს, რომ ირანულ ტელეგრამის ბევრ არხზე მიმდინარეობს ანტითურქული და ანტიაზერბაიჯანული კამპანია თურქეთში ირანული სატვირთო მანქანებისთვის შექმნილი საწვავის კრიზისის გამო.
„აღნიშნული სატვირთო მანქანების მძღოლები ძირითადად თურქულენოვანი ატერპატაკანელებია, რომლებსაც ბაქო და ერდოღანის ადმინისტრაცია დამამცირებლად ეპყრობა, მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი ირანის მოქალაქეები არიან. ერთი შეხედვით, ეს არც თუ ისე დიდი ეპიზოდი მეტყველებს ხსენებული ადმინისტრაციების თვალთმაქცურ ხასიათზე. გარდა ამისა გასკდა ის ტყუილების ბუშტი, სადაც ბაქო და თურქეთის ადმინისტრაცია ლაპარაკობენ ეგრეთ წოდებულ „პანთურქულ ძმობაზე“ ან „მოძმე სამხრეთ აზერბაიჯანელებზე“.
პოლიტოლოგი არა პოღოსიანის თქმით, პრობლემა ტექნიკური კი არა, გეოპოლიტიკურია, ანუ ბაქო ცდილობს ირანის გარშემო რგოლი გაამკაცროს და აჩვენოს, რომ მას ინტერესთა ზონა აქვს. ბაქო ცდილობს იგივე აჩვენოს მოსკოვს. ალიევის განცხადებას აქტაკუსთან აზერბაიჯანული თვითმფრინავის განადგურების შესახებ პოლიტოლოგი ამით ხსნის. აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ სტიქიაში დამნაშავე რუსეთია და დამნაშავეების დასჯას ითხოვს.
„პირველ რიგში, მას სურს დაანახოს რუსულ მხარეს, რომ აქვს გარკვეული ინტერესების ზონა და ყველანაირად მზადაა დაიცვას საკუთარი ინტერესები თვითონ, რუსეთზე დამოკიდებულების გარეშე. ამავდროულად, ის ცდილობს დასავლეთს დაანახოს, რომ აზერბაიჯანი არც თუ ისე მტკიცედ დგას რუსეთის ბანაკში და რომ აზერბაიჯანს აქვს დამოუკიდებელი, სახელმწიფო, სუვერენული ინტერესები, რომლებიც მზად არის დაიცვას, მათ შორის რუსეთისგანაც. ის თავს იზღვევს სამომავლოდ დასავლურ მხარესთან, რათა ცალსახად არ იქნას აღქმული პრორუსული ბანაკის სახელმწიფოდ“.
პოლიტოლოგის თქმით, ბაქო ცდილობს შექმნას წინაპირობები, რათა ნებისმიერ მომენტში შეეძლოს გამოჩენა დასავლურ პლატფორმაზე.
ამის პარალელურად, ირანი აძლიერებს თანამშრომლობას მოსკოვთან. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლის თქმით, მოსალოდნელი რუსეთ-ირანული შეთანხმება, რომელსაც ხელი მოეწერება 17 იანვარს, ასევე მოიცავს თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებს.
პოლიტოლოგი არა პოღოსიანი: „შარშან, განსაკუთრებით წლის ბოლოს, ირანსა და რუსეთის პოზიციებს შორის იყო გარკვეული წინააღმდეგობები, განსაკუთრებით სამხრეთ კავკასიასთან დაკავშირებით, სადაც ირანული მხარე ხშირად აცხადებდა, რომ რუსეთისა და ირანის პოზიციები სამხრეთ კავკასიაში, კერძოდ, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობა გარკვეულწილად ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. ითვლება, რომ სამხრეთ კავკასიის ირგვლივ ჩამოყალიბდა გარკვეული ლოიალური რუსეთ-ირანის მიდგომები, რამაც შესაძლებელი გახადა ამ სამხედრო უსაფრთხოების ხელშეკრულების დადება.
პოლიტოლოგის თქმით, სირიის შემდეგ ირანის გავლენის სფერო შემცირდა, რაც თეირანს აიძულებს გადახედოს თავდაცვისა და უსაფრთხოების ჩარჩოებს და სწორედ ამან განაპირობა რუსეთ-ირანის შეთანხმების დადება.
