სომხურ მხარეს რეგიონულ საკითხებში მუშაობის დიდი  ველი  აქვს  –  პოლიტოლოგის ანალიზი

პოლიტოლოგი დავით სტეპანიანი ასახავს ბოლო გეოპოლიტიკურ მოვლენებს და მათ შესაძლო გავლენას სამხრეთ კავკასიაზე, ასევე იმაზე, თუ რა უნდა გააკეთოს სომხეთმა ამ კონტექსტში. „არმენპრესთან“ ინტერვიუში ის ჯერ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის პირობებში აშშ-ის საგარეო პოლიტიკაში შესაძლო ცვლილებებს შეეხო. მისი თქმით, იქმნება შთაბეჭდილება, რომ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის დროს დიდი გეოპოლიტიკური ცვლილებები არ მოხდება, რადგან ასეთი გლობალური ცვლილებების გატარება და ამა თუ იმ ქვეყნის მიმართ მტრულად განწყობა არ შედის შეერთებული შტატების ინტერესებში, რადგან ეს გამოიწვევს გლობალური მსოფლიო წესრიგის დაშლას და ასეთი პოლიტიკის გასატარებლად  ტრამპს არ აქვს შესაბამისი რესურსი.  

„ჩვენ უნდა გავითვალისწინოთ ორი რეალობა. პირველი არის დონალდ ტრამპის განცხადებები, განსაკუთრებით ზოგიერთი მათგანი დაკავშირებულია კანადასთან, პანამასთან და გრენლანდიასთან, სადაც აშშ-ს ახლადარჩეული პრეზიდენტი აცხადებს ძალიან სერიოზულ ცვლილებებს ამერიკულ პოლიტიკაში, რადგან აშშ-ს არც ერთ წინა ადმინისტრაციას არ გაუკეთებია ისეთი განცხადებები, რომელიც შეიცავდა ასეთ საფრთხეს.  „ეს მეტყველებს ამერიკის ახალი ადმინისტრაციის სურვილზე, განახორციელოს გლობალური ცვლილებები“, – განაცხადა სტეპანიანმა.

 მისი დაკვირვებით, მეორე ფაქტორი რეალპოლიტიკას ეხება, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ ამ დროისთვის აშშ-ს ინტერესებისთვის უპირველესი საფრთხე ჩინეთია, რომელიც შეერთებული შტატების გლობალური კონკურენტი და მოწინააღმდეგეა. ამ შემთხვევაში, რუსეთის შესახებ საუბრები, მისი თქმით, მეორეხარისხოვანია.

 ზემოთ ნახსენები ორი ფაქტორის გაერთიანებით, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ტრამპის მმართველობის მეორე ვადა  არ იქნება მნიშვნელოვანი ცვლილებებით სავსე.

„რაც შეეხება ჩვენს რეგიონს, აშკარაა, რომ ირანზე ამერიკის ზეწოლა გაიზრდება. ვიმედოვნებ, რომ პირდაპირი სამხედრო ქმედებები არ იქნება, რადგან ირანი სომხეთის უსაფრთხოების ერთ-ერთი გარანტია და ჩვენ ვაშენებთ ჩვენს უსაფრთხოებას, მათ შორის ირანთან ურთიერთობით. ამ მხრივ, ირანის, როგორც რეგიონული ფაქტორის ნეიტრალიზაცია ჩვენს ინტერესებში არ შედის. „ვიმედოვნებთ, რომ ისრაელი, თავის მხრივ, ვერ მოახერხებს ზეწოლის გაზრდას ირანზე იმ დონემდე, რომ ჩვენი მეზობელი ქვეყნის, როგორც რეგიონალური ძალის ფაქტორი, საბოლოოდ ნულამდე გათანაბრდებს“, – განაცხადა სტეპანიანმა.

 სომხურ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების ნორმალიზების კონტექსტში ამერიკული პოლიტიკა იგივე დარჩება, თუ სომხური მხარე არ გაუმკლავდება ამას. სტეპანიანის თქმით, აქ ასევე ბევრი რამ არის დამოკიდებული ჩვენს პოზიციაზე, თუ როგორ განხორციელდება საგზაო რუქის დებულებები, დოკუმენტი, რომელიც 5 აპრილს ბრიუსელში გაფორმდა სომხეთს, აშშ-სა და ევროკავშირს შორის, ასევე როგორ განხორციელდება დებულებები. ასახულია შეერთებულ შტატებსა და სომხეთს შორის რამდენიმე დღის წინ გაფორმებულ ქარტიაზე  და ასევე თუ რა წინადადებებს გააკეთებს ზოგადად სომხური მხარე.

„თუ ჩვენ ვიაქტიურებთ და ახლად დანიშნულ შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანს შევთავაზებთ შუამავლის როლს სომხურ-აზერბაიჯანული საკითხების გადაწყვეტაში, არა მგონია, ამერიკელებმა ეს არ  გაითვალისწინონ. ალიევი ყველაფერს აკეთებდა, რათა შეწინაღმდეგებოდა  ბაიდენის ადმინისტრაციის პოზიციას და ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერა არ შედგეს. ახლა ჩვენ იგივე უნდა ავუხსნათ აშშ-ის ახალ ადმინისტრაციას. მეორე მხრივ, აზერბაიჯანსაც სურს ხელი მოაწეროს ისეთ ქარტიას შეერთებულ შტატებთან, როგორიც სომხეთმა გააკეთა. ძალიან კარგი, ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ აშშ შემოგვთავაზებს  თავის შუამავლობას რესპუბლიკელების მმართველობის დროსაც.

„ამ შემთხვევაში, თუ ალიევი დათანხმდება, ძალიან კარგი, თუ არა, ბევრად უკეთესი, რადგან ეს მხოლოდ გააძლიერებს ჩვენს ურთიერთობას აშშ-სთან“, – განაცხადა პოლიტოლოგმა.

ირანსა და რუსეთს შორის გაფორმებული სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმებაზე საუბრისას , სტეპანიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამ დოკუმენტს, თუმცა, ძალიან შეზღუდული მნიშვნელობა აქვს, რადგან მისი აზრით, ირანისა და რუსეთის ინტერესები ჩვენი რეგიონის  ზოგიერთ საკითხში არ ემთხვევა ერთმანეთს.

 „რუსეთს სურს გააკონტროლოს გზა მეღრის გავლით, მისი უსაფრთხოების ფედერალური სამსახურის მეშვეობით, რაც ნიშნავს ჩვენი სუვერენიტეტის ნაწილის რუსეთისთვის დათმობას, რაც ჩვენთვის მიუღებელია, ხოლო  ირანისთვის მისაღები არ არის  სომხეთის სუვერენიტეტი დაზარალდეს და სომხეთი უფრო მეტად გახდეს დამოკიდებული რუსეთზე, აზერბაიჯანზე და თურქეთზე. ამ საკითხში ირანისა და რუსეთის ინტერესები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება. ირანი და თურქეთი, ისევე როგორც რუსეთი და თურქეთი, კონკურენტი სახელმწიფოები არიან ჩვენს რეგიონში. თუ თურქეთსა და რუსეთს აქვთ დროებითი, სიტუაციური ინტერესების გადაფარვა, მაშინ ეს ასე არ არის ირანისა და რუსეთის შემთხვევაში.

 „არავინ ამბობს, რომ ეს მომავალში არ შეიძლება მოხდეს“, – თქვა სტეპანიანმა.