ამერიკის სომხური ნაციონალური კომიტეტი მოუწოდებს აშშ-ს ხელმძღვანელობას, საერთაშორისო რელიგიის თავისუფლების სამიტის ფარგლებში, განახორციელოს კონკრეტული ქმედებები არცახის აღდგენის, სომხეთის უსაფრთხოებისა და სირიიდან და ლიბანიდან იერუსალიმის სომხურ კვარტალამდე სომხური თემების დაცვის საკითხებზე.
„სომხეთისადმი მიძღვნილ პანელის დისკუსიას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მაიკლ რუბინი American Enterprise Institute-დან, ესწრებოდნენ ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტის ვაშინგტონის ოფისის აღმასრულებელი დირექტორი არამ ჰამბარიანი, არცახის რესპუბლიკის ყოფილი წარმომადგენელი აშშ-ში რობერტ ავეტისიანი და არქიეპისკოპოსი გარეგინ ჰამბარძუმიანი, უფლებადამცველი ქრისტინე არაქელიანი და კონგრესმენი კრის სმიტი.
დისკუსიის მონაწილეებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ 2023წ აზერბაიჯანის თავდასხმა და 150 000 სომეხის იძულებით გადასახლება არცახიდან განხორციელდა ამერიკელი პოლიტიკოსების მხარდაჭერითა და წაქეზებით. მათ მოუწოდეს კონგრესს და ტრამპის ადმინისტრაციას, განახორციელონ მიზანმიმართული სანქციები, მოითხოვონ სომეხი სამხედრო ტყვეების გათავისუფლება და უზრუნველყონ დევნილი არცახი სომხების უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნება.
კონფერენციის მონაწილეებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, თუ რა ნაბიჯები უნდა გადადგას შეერთებულმა შტატებმა რელიგიის თავისუფლების დაცვისა და სომხების წინააღმდეგ აზერბაიჯანის შემდგომი აგრესიის თავიდან ასაცილებლად. სომხების დაბრუნება არცახში. ჰამბარიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანის პასუხისგებაში მიცემის ჩაშლა ხელს უწყობს ავტორიტარულ რეჟიმებს მთელს მსოფლიოში. მან აშშ-ს მოუწოდა დაუყოვნებლივ შეუწყვიტონ სამხედრო დახმარების მიწოდება აზერბაიჯანს, გამოიყენონ მაგნეცკის აქტით“ განსაზღვრული სანქციები -სამხედრო დანაშაულების და კულტურული მემკვიდრეობის განადგურებისათვის პასუხისმგებელი აზერბაიჯანელი ოფიციალური პჯირების მიმართ, აგრეთე, წარადგინოს გაეროს უსაფრთხოების საბჭოს რეზოლუცია, რომელიც უზრუნველყოფს სომხების, უსაფრთხო და რირსეულ დაბრუნებას არცახში. ჰამბარიანმა შენიშნა: “კარგი პოლიტიკა იწყება მორალური სიწმინდით. შეერთებულმა შტატებმა უნდა მიიღოს გადამწყვეტი ზომები და არა მხოლოდ ალეთოს შემაშფოთებელი განცხადებები. დისკუსიის მონაწილეებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ 2023წ აზერბაიჯანის თავდასხმა და 150 000 სომხის იძულებით გადასახლება არცახიდან განხორციელდა ამერიკელი პოლიტიკოსების მხარდაჭერითა და წაქეზებით. მათ მოუწოდეს კონგრესს და ტრამპის ადმინისტრაციას, განახორციელონ მიზანმიმართული სანქციები, მოითხოვონ სომეხი სამხედრო ტყვეების გათავისუფლება და უზრუნველყონ დევნილი არცახელი სომხების უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნება.
კონფერენციის მონაწილეებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, თუ რა ნაბიჯები უნდა გადადგას შეერთებულმა შტატებმა სომხების წინააღმდეგ აზერბაიჯანის შემდგომი აგრესიის თავიდან ასაცილებლად. სომხების დაბრუნება არცახში. ჰამბარიანმა აღნიშნა: “კარგი პოლიტიკა იწყება მორალური სიწმინდით.” შეერთებულმა შტატებმა უნდა მიიღოს გადამწყვეტი ზომები და არა მხოლოდ შემაშფოთებელი განცხადებები.
კონგრესმენმა კრის სმიტმა მოუწოდა აშშ-ს მთავრობას, მკაცრად დაგმოს აზერბაიჯანის მიერ სომხური ეკლესიებისა და კულტურული მემკვიდრეობის განადგურება და გააფრთხილა, რომ ბაქოს მიერ სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის ოკუპაცია შემდგომი აგრესიის საწინდარია. ,,კულტურული განადგურება უნდა შეწყდეს. აზერბაიჯანის ძალებს სომხეთის ტერიტორიის 75 მილი აქვს ოკუპირებული. ღმერთმა არ ქნას, ეს კიდევ უფრო დიდი აგრესიის საწინდარი იყოს“,- აღნიშნა სმიტმა. მან სახელმწიფო დეპარტამენტს მოუწოდა, აზერბაიჯანს მიანიჭოს “განსაკუთრებული შეშფოთების ქვეყნის” (CPC) კვალიფიკაცია, სომეხი ქრისტიანების სისტემატური დევნის გამო.
ქრისტინე არაქელიანი, თავის მხრივ, ამტკიცებდა, რომ ახლო აღმოსავლეთის ქრისტიან მოსახლეობას შეუძლია მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს რეგიონში მშვიდობის დამყარების საქმეში. „ახლო აღმოსავლეთში ქრისტიანული მოსახლეობის სტაბილიზაცია იქნება დიდად ხელშემწყობი და, ფაქტობრივად, აუცილებელი პირობა მშვიდობის დამყარებისთვის არა მარტო კავკასიაში სომხეთს, თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის, არამედ პალესტინის საკითხშიც.
არქიეპისკოპოსმა გარეგინ ჰამბარძუმიანმა ხაზგასმით აღნიშნა არცახში საერთაშორისო სადამკვირვებლო ჯგუფების განლაგების აუცილებლობაზე აზერბაიჯანის მიერ სომხური ეკლესიებისა და სასულიერო ძეგლების სისტემატური განადგურების დოკუმენტირებისათვის. მან ასევე მოუწოდა არცახის სომხების საერთაშორისო ზედამხედველობის ქვეშ დაბრუნების უფლების დაცვაზე“, – ნათქვამია განცხადებაში.
